وجود آب و هوایی گرم و نیمه خشک
، حاکمیت توده هوای پرفشار حاره اي كه به شدت جلوی وزش بادهای مرطوب غربی را مي
گيرد، دركنار دوری از دریاها و منابع رطوبت ،موجب شده تا ميزان بارش دراستان قم سالانه
بين ۱۲۵ تا ۲۱۵ میلی متر باشد،اين مشكلات
موجب شده تا اين منطقه به يكي ازمناطق خشك
در كشور تبديل شود .
با وجود اينكه در
سالهاي اخير سعي شده با اجراي پروژه هاي مختلف تاحدودي مشكل بي آبي دراين منطقه حل
شود ،اما ادامه داربودن خشكسالي ها دركناربرداشت بیش از حد، و بهره برداری و استفاده
نادرست از سفرههای زیرزمینی موجب شده تاكمبودآب دراين استان به بحران تبديل شود.
پرفسور كردواني
دراين خصوص به جوان مي گويد:« عوامل مختلفي موجب شده است تا استان قم به شدت دچار
خشكسالي شود كه دراين ميان مي توان به وجود رشته کوههای زاگرس كه مانعی برای رسیدن
بادهای مرطوب غربی به شمار مي روداشاره كرد .»
پدر كوير شناسي
ايران مي افزايد :« ازطرفي پایین بودن میانگین ارتفاع شهرقم وحاکمیت توده هوای پرفشار
حاره اي كه به شدت جلوی وزش بادهای مرطوب غربی را مي گيرد را مي توان ازجمله عوامل
مهم خشکسالی های نام برد.»
تاثيرمنفي سد هاي 15 خرداد وساوه برخشكسالي قم
به گفته برخي از
كارشناسان درحالي كه قرار بود با ايجاد سد 15 خرداد وساوه مشكل كم آبي استان تامين
شود اما بي دقتي ودرنظر نگرفتن همه جوانب موجب شد تا چند سال پس ازايجاد اين دوسد،بخشی
از پوشش گیاهی قم نابود شود .
بررسي ها نشان مي
دهد ، كمبود بارشها و استفاده از منابع زيرزميني
موجب شده تا در حال حاضر سدهاي ساخته شده در استان كمترين ميزان ذخيره آب
را داشته باشند.
مدیرکل منابع طبیعی
استان قم دراين خصوص به جوان مي گويد:"بعد از احداث سد15خرداد وساوه بر روي
قمرود وقره چاي به دليل افت شديد منابع آبي زيرزميني، بخشی از پوشش های گیاهی
دراين مناطق ازبين رفتند.»
احمد عفتان با اشاره به وجود سه کانون بحرانی بیابان
زایی در قم مي افزايد:«درحال حاضر حسین آباد میش مست، کوه نمک و دشت مسیله از جمله این مناطقي
به شمار مي روند که در وضعیت بحرانی قرار دارند.»
كوچ روستاييان از بيش از 200 روستا
يكي ازعواملي كه
موجب مي شود تا روستاييان درروستاها ماندگار شوند وجود منابع آبي است، چراكه توسعه
كشاورزي وپرورش دام ها به عنوان مهمترين توليدات اقتصادي روستايي به شدت نيازمند
اين مايه حياتي است.
ازآنجايي كه
استان قم درمنطقه گرم وخشك قرارگرفته است لذا هرگونه تغيير در ميزان بارندگي ها به
شدت برروي ذخائر زيرزميني ومنابع آبي اين منطقه خصوصا روستاييان تاثير مي گذارد.
مدیرکل دفتر امور
شهری، روستایی و شوراهای استانداری قم دراين خصوص به جوان مي گويد:«كمبود بارندگي
طي سالهاي اخيرموجب شده تا به شدت بربحران بيابان
زايي دراين استان افزوده شود .»
ابراهيم ملكي مي
افزايد:« وجود دریاچه نمک، حوض سلطان، 400 هزار هکتار بیابان و 105 هزار
هکتار بیابان و کویری كه به شدت قابليت ايجاد بحراني شدن را دارند موجب شده تا قم
واستانهاي همسايه درآستانه بحران قرار بگيرند .»
بررسي ها نشان مي
دهد،وجود بحران جدي در منابع آبي، موجب شده تا طي سالهاي اخير بيشتر روستاه هاي قم
خالي از سكنه شده وبيشتر خانوارها روانه شهرشوند كه اين موضوع دردرازمدت مي تواند
به بحران تبديل شود.
مدیرکل دفتر امور
شهری، روستایی و شوراهای استانداری قم با اشاره به وجود 126آبادی بدون سکونت درقم
مي افزايد:«آخرين آمارها نشان مي دهد درحال حاضر135روستای بالای 20 خانوار، 69 روستا
زیر 20خانوار و 126آبادی بدون سکنه در استان قم وجود دارد.»
درحالي كه تا چند
سال پيش بخش مرکزی قم به عنوان قطب مهم تولید گندم به شمارمي رفت، اما كم آبي وشدت
يافتن ميزان شوری آب موجب شده تا ديگراين محصول دراين منطقه كشت نشود.
اين مسئول ادامه
مي دهد:« درحال حاضر قسمت های شمالی ، شرقی ومركزي قم به شدت ازكمبود آب رنج مي برند به طوري
كه هيچ كشتي دراين مناطق وجود ندارد.»
همچنين آمارها
نشان مي دهد درحال حاضربه دلیل خشکسالی، آب شرب 34 روستای استان قم ازطریق تانکر تامين مي
شودكه این وضعیت با فرارسيدن فصل تابستان تشدید می شود.
تبديل شدن مناطق
خوش آب وهوا به ويلا
دركنار خشكسالي
ها وشور شدن منابع آبي كشاورزي ،درآمد اندك وتبديل شدن مناطق خوش آب وهواي قم به
ساخت ويلا ومراكز گردشگري از جمله مشكلاتي است كه حيات روستاها دراستان را به شدت
تهديد مي كند.
مدیرکل منابع طبیعی
قم با تاييد اين موضوع مي گويد:« درسالهاي اخير برخي افراد سودجو با تصاحب مناطق
خوش آب وهوا اقدام به ساخت ويلا وتفرجگاه كرده وازاين راه سود كلاني را به جيب مي
زنند.»
سید محمد تقی سجادی
با اشاره به اينكه توسعه بیابان، کاهش بارندگی و آب های سطحی، خشک شدن مرتع و کاهش
آب آوردهااز جمله عوامل مهم ودخيل درخالي شدن روستاها از سكنه هستند، مي
افزايد:"اين بحران موجب شده تادرحال حاضر منطقه جعفریه، دشت مسیله، دریاچه نمک،
قمرود، قنوات و حسین آباد میش مست بياباني شده وروستاهاي اين مناطق نيزمتروکه شوند."
به گفته
كارشناسان ، از آنجا كه وجود بحران خشكسالي درقم وخطراتي كه اين موضوع مي تواند به
تهديدي جدي براي استانهاي همسايه تبديل شود مي طلبد تا براي حل آن به فكر چاره
اساسي بود.
