توجه ويژه مديرعامل ايران خودرو به مقوله كيفيت با تشكيل و راهاندازي ستاد عالي كيفيت كاملاً مشهود است و آثار آن را ميتوان در مصوبات اين ستاد و سرمايهگذاريای كه در امر ارتقاي كيفيت در سه سال گذشته صورت گرفته، مشاهده كرد.
انتظار و توقع مشتري در مقوله كيفيت با گذشت زمان و با توسعه تكنولوژي و تغيير ذائقه و سليقه مشتري در حال دگرگوني است. درحال حاضر خودروي فاقد ايربگ، از نظر مشتري بيكيفيت است، درصورتي كه درزمان گذشته ايربگ به عنوان آپشن خودرو تصور ميشد. معيارهاي كيفيت از نظر مشتري و هم توليدكننده تغيير كرده و اين موضوع را ميتوان به بالندگي تعبير كرد كه با توجه به تغيير سطح تكنولوژي و توقعات مردم طبيعي و قابل انتظار بوده است.
از نظر مديران گروه صنعتي ايران خودرو، مشتري نقش مهمي در ساختن كيفيت دارد. چنانچه مشتري مطلع باشد و بداند محصولي كه خريداري ميكند بايد چه ويژگيهايي داشته باشد، ديدگاههاي خود را به عنوان مطالبه به خودروساز منتقل ميكند، تا در نهايت با اعمال ديدگاههاي وي سيستم كيفيت بهبود يابد. عكس اين موضوع نيز صادق است، اگر مشتري به كيفيت بيتوجه بوده و حتي با تحويل ناقص خودرو اظهار رضايت كند، كيفيت رشد نخواهد كرد.
با همين رويكرد در حال حاضر نظامهاي ارزشيابي ايران خودرو براساس خواستههاي مشتري به عنوان ولينعمتان اين شركت طرحريزي شده است، يعني حساسيتهاي مشتري در مؤلفههاي ارزشيابي محصولات اين خودروساز دخالت داده شده و سختگيريهاي كيفي خطوط توليد با اولويت مشخصههاي مدنظر مشتري صورت ميگيرد.
صنعت خودرو در جهان و ايران جزو صنايع پيشگام است، در دوران تحريم نيز يكي از صنايعي كه آسيب زيادي را متحمل شد خودروسازي بود. ركود در اين صنعت موجب تعطيلي بيش از 60 صنعت ديگر شده بود و با رونق دوباره آن و عبور از شرايط بحراني صنايع وابسته نيز جاني دوباره گرفتند و چرخه صنعت كشور به حركت افتاد. اين موضوع در كيفيت نيز محرز است، خودروسازي و صنايع وابسته چرخهاي است كه افزايش كيفيت در يك بخش، تأثير مستقيم در كيفيت بخش ديگر دارد.
فاصله كنوني سطح كيفي محصولات با جريان مداوم و متغير سليقه و رضايت مشتريان از يك سو و موانع و كاستيهاي موجود در پيش روي صنعت خودرو، مهمترين چالش خودروسازي كشور است. به هر روي با ورود محصولات خارجي به بازار و ارتقاي سطح استانداردها، انتظارات و سطح توقع مشتريان با سرعت در حال تغيير است، درحالي كه منابع و فرآيندهاي مؤثر بر صنعت خودرو، لزوماً با همان سرعت خود را بازسازي نميكنند.
در زنجيره تأمين قطعات، فرآيندهاي ساخت و توليد، رشد و توسعه متوازن نيست، يعني در زنجيره تأمين فعلي برخي قطعهسازان در سطح جهاني توليد ميكنند و برخي ديگر هنوز به روشهاي سنتي و كارگاهي قطعه ميسازند. از ديدگاه كارشناسان ايران خودرو تا زماني كه رشد و توسعه متوازن در كل زنجيره محقق نشود، همواره فرآيندها و محصولات دچار نوسان خواهند بود كه اين نوسانات خود چالشي بزرگ براي كيفيت است. با اين حال مسئوليت نهايي كيفيت خودرو با خودروساز است. ايران خودرو از نظر سيستمهاي بهينه كيفيت چيزي از خودروسازان بزرگ دنيا كم ندارد. از نظر مديران ايران خودرو مزيت رقابتي وقتي ايجاد ميشود كه سيستمها به درستي اجرا شود.
معاون كيفيت ايران خودرو معتقد است: پروژهها، زمان، منابع و همچنين اهميت قائل شدن مديران به سيستمهاي كيفي ميتواند در ارتقاي كيفي محصولات اثربخش باشد. در پروژههايي كه اجرا ميكنيم بايد به هدف كيفي خاص برسيم، وقتي نرسيم يعني يكسري عيب به سيستم اضافه كردهايم. سيستمهاي ما بايد به گونهاي باشد كه موقع S. O. P در پروژههايمان به همه اهداف از پيش تعيين شده رسيده باشيم. اجراي درست پروژه در سيستم از اهداف ارتقاي كيفيت در ايران خودرو است.
تهيه مواد يكنواخت مورد نياز خودروساز از پيششرطهاي توليد با كيفيت است كه در اين ميان خودروساز نقش چنداني در توليد مواد يكنواخت ندارد. مواد اوليه پليمري با كيفيت يكسان، ورق فولاد يكنواخت و. . . همه از نيازمنديهاي خودروساز است كه سطح كيفي آن در كيفيت محصول نهايي خودروساز تأثير مستقيم دارد. خوشبختانه با اجرايي شدن برجام بارقههايي از اميد براي انتقال دانش و تكنولوژي روز توليد قطعه ايجاد شده و ميتوان براي يكنواختي كيفيت در ميان سازندگان آينده روشني را تصور كرد، البته معاون كيفيت ايران خودرو برجام را تسهيلكننده تلقي ميكند و ميگويد: بايد نقش خود را در صنعت كشور به عنوان خودروساز، قطعه ساز، نماينده مجلس، سازمانهاي نظارت كننده و. . . به خوبي اجرا كنيم.
بنابر اظهارات كارشناسان، سهم كيفيت قطعات در خودرو 45 تا 50 درصد كيفيت نهايي خودرو است اما به لحاظ اهميت، نقش كيفيت قطعات در محصول را ميتوان تا 70 درصد پيشبيني كرد، چراكه با وارد شدن قطعه معيوب به خط توليد، كل سيستم خط توليد دچار بحران شده و به مرور فرهنگ كيفيت نيز تحت تأثير قرار ميگيرد. بنابر اين اصلاح وروديها براي اصلاح فرآيندها و درنهايت اصلاح خروجيها ضروري است.
شركت ايران خودرو از تلاش قطعهسازان افزايش توان توليد قطعه و مجموع با كيفيت حمايت ميكند تا مسير دستيابي به دانش فني توليد، بهبود كيفيت و پيوستن به شركتهاي بزرگ خارجي را كوتاهتر كند و موجب رشد و بالندگي سازندگان زنجيره ارزش خودرو شود.
يكي از چالشهاي مهم كيفيت، نحوه قيمتگذاري است، اين موضوع از سازنده تا خودروساز روي كيفيت محصول تأثير جدي دارد. متأسفانه با اجبار خودروساز براي ثابت نگه داشتن قيمت در انتهاي زنجيره ارزش، امكان توليد و تعيين قيمت به خودروساز براساس «هزينه – فايده» وجود ندارد، لذا اولين موضوعي كه براي رسيدن به قيمت تمام شده و كاهش هزينهها، تحت تأثير قرار ميگيرد، كيفيت است. از سويي ديگر درحال حاضر حمايتي از سوي دولتمردان در زمينه توسعه محصول صورت نميگيرد. به منظور توسعه و ارتقاي محصول تسهيلاتي براي تأسيس آزمايشگاه تست كامل خودرو و قطعات ضروري است. درحال حاضر براي برخي تستها و آزمايشها قطعه يا محصول به خارج از كشور ارسال ميشود كه فرآيند توسعه محصول را طولاني كرده است.
خطوط بدنه، مونتاژ و رنگ ايرانخودرو قابليت توليد در سطح جهاني را دارند و برخي خطوط نيز براساس مصوبات ستاد عالي كيفيت و پروژهها در حال نوسازي است كه قبل از نيمه نخست سال آينده بهرهبرداري شده و تأثير نوسازيها بر كيفيت محصول نمايان ميشود. ايرانخودرو داراي فرآيندهايي است كه قابليت توليد در سطح جهاني را دارد چه آنكه پژو 2008 در همين سايت توليد خواهد شد.
معاونت كيفيت ايران خودرو پروژههاي كيفيت را در سه بخش به اجرا ميگذارد كه براساس بازخوردها و ارزيابيها تعريف ميشود. بخشي از آن پروژههاي زيرساختي است كه بيشتر مربوط به سيستمهاي كيفيت كل زنجيره ارزش ميشود كه مسئوليت آن بر عهده ايران خودرو و شركت ساپكو است.
بخشي از پروژهها بهبود كيفيت محصول است كه ناظر بر ايرادات يا بازخوردهاي مشتري براي بهبود مشخصه كيفي خودرو است كه از سال 92 تا كنون در دستور كار قرار دارد و سالانه پروژههاي محصولي تعريف و اجرا ميشوند و بخش ديگر از پروژهها مجموعههاي اصلي مانند موتور، گيربكس و مجموعههاي خودرو است كه در هر سه بخش در سه سال اخير موفقيتهاي زيادي كسب شده است. در شاخصهاي كيفيت نيز بهبودهايي صورت گرفته است. از جمله در مراجعات مشتري به شبكه از ابتداي سال 93 كاهش 40 درصدي به ثبت رسيده است.
پروژههاي مربوط به نوسازي فرآيندها نيز از ديگر بخشهاي پروژهها در ايران خودرو محسوب ميشود. تعدادي از اين پروژهها مانند رنگ و مونتاژ يك و موتورسازي در داخل ايران خودرو هستند و بخشي ديگر نيز در محل شركتهاي تأمينكننده ايران خودرو قرار دارد.
خودكنترلي در توليد از جمله اقداماتي است كه به منظور نهادينه كردن و تبديل كيفيت به يك فرهنگ در ايرانخودرو شكل گرفته است. كارگر فعال در زنجيره تأمين تا خدمات پس از فروش با كنترل عملكرد خود بايد با رويكرد مشتريمداري، كار خود را كنترل كرده و با افزايش دقت از قطعات معيوب استفاده نكند.
خودكنترلي در خطوط توليد ايرانخودرو فرهنگ بالاي كيفيت است. در كنار اجراي دقيق سيستمهاي كيفي، نظارت كيفي بر توليد و همچنين تعهدات سازماني و اعتقادي براي بهبود كيفيت محصول تعيينكننده است.
كاركنان و مديران ايرانخودرو اعتقاد راسخ دارند كه فرهنگ مسئوليت پذيري كه ريشه در اعتقادات و آموزههاي ديني دارد قطعاً در خروجي فعاليت و كيفيت محصول نهايي تأثير بهسزايي دارد.
معاون كيفيت ايرانخودرو ترويج ارزشهاي ديني، ارتقاي آگاهي كاركنان، الگوسازي و تكرار اين چرخه تا نهادينه شدن در رفتار تكتك افراد سازمان را برونرفتي براي انجام مسئولانه فعاليتها ميداند. مديران مجموعه ايرانخودرو معتقد هستند بزرگترين ناظر بر عملكرد افراد خودشان هستند. وجدان فرد است كه بايد به حدي از بلوغ برسد كه بداند اگر كاري را درست انجام ندهد آسيب آن به مشتري ميرسد. كاركنان شاغل در بخش كيفيت در تمام سطوح در التزام به رعايت سيستمها و اجراي مقررات بايد يك قدم از ديگران جلوتر باشند تا الگويي براي رعايت ضوابط براي ديگران باشند. ايرانخودرو براي بهبود كيفيت خدمات پس از فروش نيز برنامههاي متنوعي را در دست اجرا دارد. در شركت ايساكو تغييرات ساختاري ايجاد شده كه به بهبود كيفيت و افزايش رضايت مشتري در شبكه خدمات پس از فروش ميانجامد.
هم اكنون عزم جمعي در گروه صنعتي ايرانخودرو شكل گرفته و همه سازندگان، تأمينكنندگان و كارگران سالنهاي توليدي ايرانخودرو و مجموعه خدمات پس از فروش، با حمايتهاي مديرعامل گروه صنعتي ايرانخودرو مسير كيفي را آغاز كردهاند كه نقطه پاياني ندارد و حصول رضايت مشتريان دغدغه تكتك افراد حاضر در زنجيره تأمين و توليد ايرانخودرو است.
