از وقتي گوشیهای هوشمند و فضاي مجازي موبايلي يا بهتر بگوييم دنياي مجازياي كه توسط تلفن همراه ايجاد شده به ميان ايرانيان آمده دغدغههاي جديدي براي مردم و مسئولان و دلسوزان فرهنگي ايجاد شده است؛ دغدغهاي كه مهمترين آن حول محور داخلي بودن برنامههاي پيامرسان و پركاربردي همچون تلگرام، واتساپ و... ميگشت. صهيونيستي بودن برخي از اين برنامهها، مشكلات امنيتي و نيز فضاي مبتذل كه به واسطه حفرههاي ايجاد شده در اين محيط ناشناس پديد آمده بود باعث گرديد تا دغدغه تهديد و اجراي يك سرويس پيامرسان مانند وايبر، واتساپ، تلگرام و... از همان ابتدا براي همه اهل فن ايجاد شود. اين دغدغه با فراخوان مهاجرت از واتساپ به نرمافزار بيسفون شروع شد؛ فراخواني كه البته با حضور قدرتمند تلگرام توانست ايران را از دايره استفادهكنندگان جهاني وايبر و واتساپ خارج كند؛ اين درحالي است كه دو نرمافزار واتساپ و وايبر در دنيا بسيار پركاربرد بوده و تلگرام تقريباً نرمافزاري ناشناخته محسوب ميشد و ميشود كه بيشترين كاربران آن ايراني هستند.
اما تلگرام كه توسط يك جوان صهيونيست روستبار تهيه شده نيز مشكلات خود را داشت؛ از روباتهاي مستهجن كه مدتي در اين شبكه مجازي فراگير شده بود گرفته تا عدم دسترسي به مسئول اين نرمافزار و... به حق بايد گفت تلگرام با روباتهاي مستهجن و كانالهاي مبتذلش تأثير رواني منفي را در جامعه ايران كه يك جامعه مذهبي و سنتي است ايجاد كرد؛ تأثيري كه بيشترين قربانيان آن نوجوانان و جوانان بودند. همين موضوع باعث شد تا بازهم دغدغه شبكه اجتماعي داخلي در ميان مسئولان و اهالي فرهنگ داغتر شود.
اما نرمافزار «بيسفون» نه قدرت جايگزيني مقابل تلگرام را داشت و نه اصلاً ايراني و بومي بود. محدوديتهاي بيسفون هم كم نبود و رسماً سازمانهاي دولتي مانع بارگرفتن آن در ايران شدند؛ چه آن كه تأسيس يك كانال بيسفون نيازمند داشتن مجوزهاي عجيب و غريبي بود كه تنها باعث شد چند ارگان رسمي بتوانند در اين شبكه كانال تأسيس كنند. همين مانع در ابتداي كمپين مهاجرت به بيسفون باعث شد تا تلگرام ناخواسته قدرت يابد، قدرتي كه اين روزها در ايران كسي نميتواند آن را انكار كند يا ناديده بگيرد.
قدرت نفوذ و اثرگذاري تلگرام به گونهاي شده كه سازمانهاي رسمي و ارگاني نيز خود را محتاج تلگرام ميبينند، اما در همين مقال همان گونه كه گفته شد بحثهاي ديگري هم درباره شبكههاي مجازي جديد و ايراني از سوي مسئولان براي جايگزيني اين نرمافزار يا حتي برند شدن آن ديده نشده است.
«فانوس» نام نرمافزار جديد ديگري بود كه گفته شد براي اين كارها در دست تهيه است. نرمافزاري كه البته متخصصان فعلاً در زمينه بالا بردن ظرفيت عضوگيري آن در حال فعاليت هستند اما در ميان همه اين حرفها نكاتي نيز وجود دارد؛ در حقيقت اگر در اينترنت جستوجوي سادهاي داشته باشيم با هزاران نرمافزار پيامرسان روبهرو ميشويم كه تنها چند مورد آن در دنيا شناخته شده هستند و به رسم رقابت هر نرمافزار سعي ميكند امكانات و امتيازات جديدي به كاربران خود بدهد كه از اين لحاظ قدرت رقابت بسيار پايين ميآيد اما برندسازي در اين زمينه مقولهاي بسيار مهم است.
تا چند وقت پيش در فتنه 88 فيسبوك در كنار توييتر قدرت بالايي داشت؛ بسياري از افراد و سازمانها و ارگانهاي ثروتمند كشور سعي ميكردند شبكه مشابه فيسبوك بسازند و نيازهاي جوانان را در اين فضا با داشتههاي خود تأمين كنند اما در حقيقت نتوانستند تا آنكه چند جوان شهرستاني در جنوب كشور موفق شدند به صورت خودجوش شبكهاي به نام شبكه فيسنما را طراحي و فعال كنند. شبكهاي كه به جرأت ميتوان گفت هيچ كدام از رقباي داخلي نتوانستند آن را از سر راه بردارند تا آنجا كه به سرعت هرچه تمام و باورنكردني اين توليد داخل به سومين سايت پربيننده در ايران تبديل شد. ماهنامه يارانما در اين زمينه مصاحبه مفصلي با يكي از اين سه طراح اصلي فيسنما داشته. وي آمارهاي اعجابآوري را در گفتوگو با اين ماهنامه درباره فعاليتهاي اين شبكه بومي و موفق ارايه داده است اما نكته جالب توجه آن است كه اين شبكه توسط جواناني ارزشي از بوشهر راهاندازي شد كه در ابتداي امر به موضوع دفاع مقدس ميپردازند اما با كمك خلاقيت و توانايي خود با بودجه شخصي بدون هيچ كمكي آنها توانستند رقیبان را پشتسر بگذارند. فيسنماي اين سه جوان ثابت كرد كه جوان ايراني اگر بخواهد ميتواند. اين شبكه اما با يك هك رقبا در سال 92 قسمتي از توان خود را از دست داد با اين حال تا سال 95 تا رتبه 15 كشور در ميان رنكينگ سايتهاي ايراني ايستاده بود. يكي از مديران مياني فيسنما با گله از نوع نگاه مسئولان به ما ميگويد: «ما در حركتي خودجوش توانستيم تمام مرزها را درنورديم اما تا امروز از سوي نهادهاي مسئول هيچ حمايتي نشديم در حالي كه حداقل درباره سرور مشكلات جدي برايمان آن روزها وجود داشت و براي حل اين مشكل تنها خودمان روي پاي خودمان ايستاديم، امروز هم سؤال من اين است كه چرا به جاي برنامههاي جديد و ناشناخته كه برند كردنشان هم نياز به هزينه و توان بسيار دارد از برنامههايي مانند فيسنما و كلوپ كه ايراني و بومي بودهاند حمايتي نميشود تا بتوانند رقيب جدي براي تلگرام، واتساپ و... باشند؟»
او ميگويد فيسنما قبلاً خود را اثبات كرده كه ميتواند و با بيست و چند ميليون كاربر ميتوان گفت به جرأت حداقل نام فيسنما توانايي جذب دوباره مخاطبان را در شبكههاي موبايلي دارد. علت آن كه فيسنما در اين فضاي حضور نداشته نيز نبود توانايي مالي و بودجه است كه با حمايت مسئولان مربوطه آن نيز مرتفع ميشود.
حرفهاي اين مهندس جوان كه در يك نشست غيررسمي به جمعي از دوستان اظهار كرد اين سؤال را در ذهن ما ايجاد ميكند كه واقعاً چرا از داشتههای خود و ظرفيتهايي كه داريم در مقابل پديدههاي اين روزها استفاده نميكنيم؟! فيسنما هم مردمي بود و هم خودجوش؛ همان فاكتورهايي كه مقام معظم رهبري در حرم امام رضا(ع) به آن تأكيد كردند و البته اين نام برندي شناخته شده در ميان فعالان فضاي مجازي هم هست پس چرا بايد با وجود چنين توان اثرگذاري به حال خود رها شود آن هم تنها به دليل عدم حمايت مالي و پولي و چرا بايد مجبور شويم بدون توجه به اين همت جوانانمان باز هم از صفر شروع كنيم؟!
