سرمایه آخرت
«اَلنّاسُ فِى الدُّنْيا بِالاَمْوالِ وَ فِى الآْخِرَةِ بِالاَعْمالِ [1]
اعتبار مردم در دنيا به مال است و در آخرت به عمل».
نوع
آفرینش دنیا به گونهای است که آنچه بیشتر به چشم میآید مادیّات و اموال
مادی در این دنیاست و ناخودآگاه، برتریهای مادّی افراد به نوعی تسلّط
آنها در این دنیا منجر میشود.
یکی از
خطاهای تحلیلی انسان در امور دینی به خصوص بخش معاد، تشبیه معنویّات به
امور مادی است؛ لذا در مورد بزرگی و برتریهای افراد نسبت به یکدیگر نیز
این اشتباه در پارهای اوقات رخ میدهد که هر که در دنیا دارای مقام بالا و
ثروت زیاد است قطعا نمیتواند در آخرت خوار و ذلیل و بیآبرو است در
حالیکه در این روایت، امام هادی علیه السلام خط بطلانی بر این نوع تفکّر
غلط کشیده و ملاک اعتبار و به چشم آمدن افراد را در آخرت، اعمال انسانها
بیان میکنند. در قرآن کریم 313 مورد واژه عمل و مشتقّات آن آمده است. در
بسیاری از موارد عمل صالح بعد از ایمان آمده است. باید دانست که "ایمان"
خود، بزرگترین عمل است و چیزی جدای از اعمال انسان نیست؛ همچنان که اعمال
انسان نیز چیزی جدای از ایمان و عقیده هر شخص نمیتواند باشد. لذا باید
ابتدا بر روی بزرگترین کار یعنی "ایمان" سرمایهگزاری کرد و همراه با
ایمان، برای انجام اعمال صالح نهایت تلاش و کوشش را به خرج داد تا ثمره آن
سعادت ابدی باشد.
بازاری به نام دنیا
ابتدا باید توجّه داشت که در این کلام نورانی، تمام دنیا به یک بازار تشبیه شده است. نظیر تعبیری که پیامبر اکرم صلوات الله علیه دارند که:« الدُّنیا مَزْرَعَة الآخِرَة[3] دنیا محل کشت برای آخرت است» لذا مستقیما ربطی به مباحث بازار و خرید و فروش مرسوم در عرف ندارد.
سودبرندگان
آری! سود بردن در این دنیا یعنی نجات از آتش آخرت که راهش هم ایمان به علاوه تلاش در راه خداست.
در مقابل آن خداوند چه چیزی را تضمین میکند؟ در آیه بعدی اینچنین میفرماید:« يَغْفِرْ لَكمُْ ذُنُوبَكمُْ وَ يُدْخِلْكمُْ جَنَّاتٍ تجرِى مِن تحَتهِا الْأَنهْارُ وَ مَسَاكِنَ طَيِّبَةً فىِ جَنَّاتِ عَدْنٍ ذَالِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيم [صف/12] (اگر چنين كنيد) گناهانتان را مىبخشد و شما را در باغهايى از بهشت داخل مىكند كه نهرها از زير درختانش جارى است و در مسكنهاى پاكيزه در بهشت جاويدان جاى مىدهد و اين پيروزى عظيم است!».
چه کسانی ضرر میکنند؟
«لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُواْ فىِ الْبِلَادِ مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَئهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ المِهَادُ [آلعمران/196-197] رفت و آمد (پيروزمندانه) كافران در شهرها، تو را نفريبد! اين متاع ناچيزى است و سپس جايگاهشان دوزخ، و چه بد جايگاهى است! ».
نتیجه اینکه:
سرمایهای که ما داریم همان عُمر گرانمایهاست که مبادلهاش جز با سعادت آخرت خسران و ضرری جبرانناپذیر خواهد بود.
پینوشت
[1]. بحارالأنوار، ج78، ص368، ح3.
[2]. تحف العقول، ص 483.
[3]. مجموعه ورام، ج1، ص183.
