مژده، درهاي آسمان در اولين شب ماه رمضان گشوده ميشود و تا آخرين شب آن بسته نخواهد شد. رمضان در لغت از «رمضاء» به معناي شدت حرارت گرفته شده و به معناي سوزانيدن است. زيرا در اين ماه گناهان انسان بخشيده ميشود، به اين ماه مبارك رمضان گفتهاند. پيامبر اكرم (ص) ميفرمايد: «انما سمي الرمضان لانه يرمض الذنوب: ماه رمضان به اين نام خوانده شده است، زيرا گناهان را ميسوزاند.» رمضان نام يكي از ماههاي قمري و تنها ماه قمري است كه نامش در قرآن آمده است و يكي از چهار ماهي است كه خداوند متعال جنگ را در آن حرام كرده است. (مگر جنبه دفاع داشته باشد.) در اين ماه كتابهاي آسماني قرآن كريم، انجيل، تورات، صحف و زبور نازل شده است.
بزرگي رمضان
اين ماه به عنوان خجستهترين و بهترين ماه در اسلام شناخته ميشود. از اين ماه به عنوان ماه مهماني خدا نيز نام برده ميشود. شب قدر شبي از شبهاي ماه رمضان است كه از نظر مسلمانان مباركترين شب سال بوده و يكي از سورههاي قرآن نيز به نام سوره قدر به توصيف اين شب پرداخته است.
آرامش روان و تندرستي جسم به روايت اهل بيت، روزهدارى روح و روان و قلب و دل و نيز جسم را آرامش داده و باعث سلامتى روح و تندرستى جسم مى شود. پيامبر اكرم (ص) مىفرمايند: «روزه بگيريد تا سالم بمانيد.» ايشان در حديثي ديگر مىفرمايند: «معده خانه تمام دردها و امساك [روزه] بالاترين داروهاست.» امام باقر (ع) نيز در اين باره مىفرمايند: «روزه و حج آرام بخش دلهاست.»
حضرت على (ع) مىفرمايند: «خداوند بندگان مؤمن خود را به وسيله نمازها و زكات و جديت در روزهدارى روزههاى واجب [رمضان] براى آرام كردن اعضا و جوارح آنان، خشوع ديدگانش و فروتنى جانهايشان و خضوع دلهايشان حفظ مىكند.»
اغنيا را به فكر فقرا وا ميداردانسان روزهدار در هنگام گرسنگى و تشنگى، فقرا و بينوايان را ياد مىكند و در نتيجه به كمك آنها مىشتابد. حضرت امام حسن عسگرى(ع) درباره علت وجوب روزه مىفرمايند: «تا توانگر درد گرسنگى را بچشد و در نتيجه به نيازمند كمك كند.»
به ياد آوردن سختيهاي روز حساب
حضرت رضا (ع) فرمودند: «فلسفه روزه داشتن اين است كه انسان گرسنگي و تشنگي را لمس كند و حالت خضوع و خشوع در او پديد بيايد و به ضعف خود پي ببرد و غرور وي در هم شكسته شود و براي تحصيل صبر ، تمرين و ممارست كند و متذكر سختيهاي روز قيامت گردد و ناراحتي فقرا را كه در مضيقه اقتصادي ميباشند درك نمايد و به فكر كمك و مساعدت نسبت به آنها بيفتد.»
روزهدار پيوسته در حال عبادت خداستاز رسول خدا (ص) روايت شده كه فرمود: نوم الصائم عبادة و صمته تسبيح: «خواب روزهدار عبادت است و لب فرو بستن و سكوت او تسبيح.» و حديث ديگرى فرمودند: الصائم فى عبادة الله و ان كان نائما على فراشه مالم يغتب مسلماً: «روزهدار پيوسته در حال عبادت است اگر چه در بسترش خوابيده باشد در صورتى كه غيبت مسلمانى نكند.»
فوايد پزشكي روزه از ديدگاه پزشكان غربي
دكتر تومانياس معتقد است: فايده بزرگ كم خوردن و پرهيز كردن از غذاها در يك مدت كوتاه، آن است كه چون معده در طول مدت 11 ماه مرتب پر از غذا بوده و در مدت يك ماه روزهداري، مواد غذايي خود را دفع ميكند و همين طور كبد كه براي حل و هضم غذا مجبور است دائماً صفراي خود را مصرف كند، در مدت يك ماه ترشحات صفراوي را صرف حل كردن باقيمانده غذاي جمعآوري شده خواهد كرد. دستگاه هاضمه در نتيجه كم خوردن غذا اندكي فراغت حاصل كرده و رفع خستگي ميكند.
روزه يعني كم خوردن و كم آشاميدن در مدت معيني از سال و اين بهترين راه معالجه و حفظ تندرستي است كه طب قديم و جديد را از اين حيث متوجه خود ساخته، مخصوصاً امراضي را كه به آلات هاضمه به خصوص كليه و كبد عارض ميشود و توسط دارو نميتوان آنها را علاج كرد، روزه به خوبي معالجه ميكند. چنانچه بهترين داروها براي برطرف كردن سوءهاضمه روزه گرفتن است، مرض مخصوص كبد نيز كه موجب يرقان ميشود، بهترين طريقه معالجهاش همانا روزه گرفتن است، چه آن كه ايجاد اين مرض اغلب اوقات به واسطه خستگي كبد است، كه در مواقع زيادي عمل و فعاليت نميتواند صفرا را از خون بگيرد.
دكتر كارلو امريكايي در مورد فوايد روزه ميگويد: روزهاي كه اسلام واجب كرده، بزرگترين ضامن سلامتي تن است. وي معتقد است كه روزهدرماني دراز مدت براي موارد زير قابل تجويز است: فشار خون زياد - تصلب شرائين كه تازه آغاز شده - گرفتگي مجاري خون و لِنف - آسم قلبي - آنوين قلبي - سرطان خون - امراض عصبي - اختلالات دستگاه متابوليسم (چاقي، نفرس، ورم مفاصل و رماتيسم) - امراض كبد - ورم كيسه صفرا - امراض معده و روده - يبوست مزمن - ورم لوزه مزمن - زكامهاي حلق و بيني - زكامهاي ناي و نايچه - ناراحتيهاي كليه و مثانه - امراض زنان (اختلالات قاعدگي، نازايي و يائسگي) – اگزما – دمل - كورك و كهير - امراض چشمي مثل آب سبز- سردرد مزمن – افسردگي - هيجان شديد – وسواس - نوالژي، مخصوصاً ميگرن - سرطان قبل از آشكار شدن.
محققان آثار زيادي براي روزه تشريح كردهاند كه از جمله آنها اثر بر الكتروليتها و شاخصهاي خون سازي، اثر بر كاهش وزن، اثر بر سوخت و ساز بدن، اثر بر غلظت هورمونها، فعاليت كليهها، آزمايشهاي كبدي، دستگاه گوارش، دستگاه قلب و عروق، آثار عصبي و رواني است و شيوع حملات صرعي در روزهداران ماه مبارك رمضان كاهش مييابد.
روزهداري سبب كاهش افسردگي، افكار پارانوئيدي و وسواس ميشود و عزت نفس فرد را افزايش ميدهد. ماه رمضان را از آن جهت ماه صبر ناميدهاند چون صابر و روزهدار خود را از تأثير درگيريها، شكوهها و آلام ميرهاند و خويشتن را از آنها باز ميدارد. صبر يكي از طرق سلامت و بهداشت رواني است كه در روزهدار تجلي مييابد.
