در پي اختلافات دامداران با كارخانجات لبني در خصوص قيمت شيرخام، موضوعي با عنوان مشوق صادراتي مطرح شده است كه به گفته كارشناسان، مطالبه آن از سوي كارخانجات صرفاً بهانهتراشي براي پايين نگه داشتن شيرخام است، زيرا فرآوردههاي لبني توليد شده در ايران استانداردهاي صادراتي را ندارند و تنها يك كارخانه توانسته به اين استانداردها نزديك شود و صادرات داشته باشد، همچنين افراد سودجو براي به نتيجه نرسيدن اجراي خريد شير خشك از دامداران نهايت تلاش خود را براي وقفه در اجرا و بيسرانجام ماندن خريد تضميني از دامداران انجام ميدهند.
از ماهها قبل زمزمههاي مشوق صادراتي براي لبنيات شنيده ميشد كه به گفته مسئولان قرار است صنايع لبني ايران هم با اجراي مصوبه دولت از اواخرهفته جاري با مشوق صادراتي 4 هزار توماني براي شير خشك تصويب شود در حالي كه كشورهاي همسايه مانند تركيه و مصر براي صادرات هر كيلو شير خشك و لبنيات حدود 8 هزار توماني يارانه و مشوقهاي صادراتي دريافت ميكنند.
با تيره شدن رابطه روسيه و تركيه در بخش تجاري و فراهم شدن بستر صادرات با برداشته شدن تعرفه واردات لبني ايران از 25 دي ماه سال گذشته، محصولات توسط دامداران و كارخانههاي لبني داخلي براي بازار بزرگي چون روسيه نتوانستند اين بازار را در اختيار گرفته و كشورهاي ديگر به راحتي توانستند اين خلأ به وجود آمده را به بهترين شكل پوشش دادند در حالي كه محصولات لبني داخلي در انبارها انباشته شده و حتي در بيشتر بخشها با كاهش صادرات و از دست دادن بيشتر بازارها به دليل بالا بودن قيمت توليد و نبود مشوقهاي مالياتي شاهد بودهايم. اما با توجه به همسايگي تركيه با كشورمان بايد اين امر را در نظر داشت كه بسته شدن درهاي روسيه به عنوان يك مصرفكننده بزرگ توليدات تركيه و همچنين آمار بالاي قاچاق در كشورمان امكان دارد اين محصولات به صورت رسمي و قاچاق به بازار داخلي تزريق شود كه ضربه سنگيني به اقتصاد و توليدكنندگان وارد ميكند و اوضاع اقتصاد كشور از اين هم بدتر خواهد شد.
همين چند وقت پيش بود كه خبري مبني بر واردات 13 هزار تن شير خشك با وجود يك ميليون تن مازاد توليد در كشور رسانهاي شد و اعتراض دامداران را در پي داشت، حال وعده دولت براي مصوبه 4 هزار توماني در ازاي صادرات هر كيلو مواد لبني يا شير خشك ميتواند به اين صنعت سودآور كمك شاياني كند.
احمد مقدسي رئيس انجمن صنفي گاوداران در گفتوگو با «جوان» گفت: واردات شير خشك در حال حاضر ممنوع است و واردات انجام شده واردات شير خشك كودك هستند كه در صنايع لبني كاربردي ندارند اما اين امر هم نبايد انجام شود زيرا در داخل همين شير خشك با استفاده از شيرخام توليد داخل با كيفيت بالا توليد ميشود كه اين واردات صنايع لبني داخلي را تحت فشار قرار داده است. وي افزود: در بخش ديگر مشكلات دامداران ميتوان به تبديل 10درصدي شيرخام دامداران كشور به لبنيات و صادرات آن اشاره كرد، همچنين در چند ماه اخير كشورهاي مصر و تركيه جايگاه ايران را در حوزه صادرات صنايع لبني به خاطر مشوقهاي صادراتي كه براي صادرات هر كيلو شير 8هزار تومان يارانه ميگيرند و زير قيمت لبنيات ايران به بازار عرضه ميكنند و بازار صادراتي ايران را تحت الشعاع قرار ميدهند.
مقدسي به رسيدن آييننامه اجرايي مشوق صادراتي توسط دولت به مرحله پاياني اشاره كرد و گفت: اتحاديه دامداران از دولت درخواستهايي داشته كه مراحل پاياني خود را پشت سر ميگذارد و قرار است براي صادرات هر كيلو شير خشك حدود 4 هزار تومان مشوق در نظر بگيرد كه اين امر در دولت تصويب و آييننامه اجرايي آن تعيين شده و همين امروز فردا توسط دولت ابلاغ خواهد شد. وي ادامه داد: در حال حاضر صادرات در خواب فرو رفته كه اميدواريم اين ابلاغ از سوي دولت هر چه زودتر انجام گيرد تا در آينده نزديك صنعت دامپروري از وضعيت ركود خارج شود.
وي به اجرايي نشدن مصوبه افزايش قيمت شير پس از دو سال اشاره كرد و افزود: حدود دو سال از تصويب مصوبه افزايش قيمت شير توسط دولت ميگذرد اما همچنان اين مهم اجرايي نشده است و صنعت دامپروري دو سال است در ضرر است و در نتيجه مشكلات عديدهاي را براي دامپروري بهوجود آورده است كه دامداران مجبور شدند دامهاي شيرده خود را كه ماشينهاي توليدي لبنيات كشور هستند به عنوان گاوهاي گوشتي به كشتارگاهها بفروشند كه اين امر تبعاتش را در سالهاي بعد خواهد گذاشت و در آينده دچار كمبود توليد شيرخام خواهيم بود.
رئيس انجمن صنفي گاوداران تصريح كرد:دولت اگر مصوبهاي تصويب ميكند خود نيز راهكارهاي اجرايي آن را طراحي كند، در حال حاضر سازمان حمايت نهايت كوتاهي و كملطفي را در اجراي مصوبههاي دولت كرده است و وظيفه اين سازمان اين است كه از توليدكنندگان و مصرفكنندگان حمايت كند اما اين سازمان فقط به فكر مصرفكننده است و هيچ راهكار مؤثري براي خروج توليدكنندگان از ركود فعلي ندارد. احمد مقدسي در ارتباط با واردات محصولاتي كه در توليد آنها به خودكفايي رسيدهايم گفت: در بخش توليد شيرخام به خودكفايي رسيدهايم و دولت نبايد اجازه دهد شير خشك، پودر آب پنير و كره به كشور وارد شود زيرا در بيشتر بخشها به خود كفايي رسيدهايم و اگر در بخشي مانند كره نيازمند كمي واردات هستيم، دولت بايد با وضع تعرفههاي گمركي مناسب، بازار را بالانس كند تا به توليدكنندگان داخل لطمه وارد نشود و نبايد به واردات اين كالاها ارز مرجع تعلق گيرد.
با وجود ممنوعيت واردات و رسيدن به خودكفايي در بحث توليدات لبني باز هم هر روز خبر از واردات شير خشك در ابعاد بزرگ كه از مبادي رسمي وارد كشور شده شنيده ميشود.
عليرضا عزيزاللهي مديرعامل اتحاديه دامداران از واردات 8 هزار تن شيرخشك به كشور خبر داد و گفت: با وجود ممنوعيت واردات شيرخشك، شاهد ورود رسمي اين محصول به كشور هستيم.
وي افزود:در پيگيريهايي كه از مسئولان وزارت جهاد كشاورزي داشتيم اعلام كردند چون مجوزهاي واردات محصولات و كالا مهلت دو ساله دارد، بنابراين واردكنندگان سال 94 با وجود ممنوعيت، شيرخشك وارد كردند.
رئيس اتحاديه دامداران همچنين گفته است: به علت شرايط منطقهاي كشور تركيه بازار سنتي خود يعني روسيه را از دست داده است، بنابراين نگرانيم كه شيرخشك توليد شده در تركيه با توجه به حمايت يارانهاي دولت اين كشور از بازارهاي كشور ما سردر بياورد كه خود تهديدي است. همچنين نايب رئيس هيئت مديره انجمن صنايع لبني در گفتوگو با فارس گفت: اميد چنداني به توسعه بازارهاي منطقه نيست و با اين شرايط مشوق صادراتي به محصولات لبني به تنهايي منجر به جذب مازاد شيرخام از بازار و افزايش صادرات نميشود.
شنيدهها حاكي از آن است كه همچنان دامداران به دليل نداشتن صرفه اقتصادي و جبران زيانهاي خود دامها را براي فروش با عنوان گاوهاي گوشتي براي كشتار به كشتارگاهها ميفروشند، دامدارها در حال حاضر با وجود اينكه شيرخام داراي نرخ مصوب هزار و 440 تومان و هزينه تمام شده بيش از هزار و 500 تومان است، هر كيلوگرم شيرخام خود را به سختي هزار تا هزار و 200 تومان به صنايع لبني ميفروشند و اخيراً با واردات شير خشك تقليل نيز يافته است كه اين امر باعث تعطيلي بيشتر دامداريها شده و عرصه را براي واردات بيشتر خالي ميكند.
