يك سال فرصت كمي نيست. ما هر سال 12 ماه، يعني چند دهه و هفته ، چندصد روز را فدا ميكنيم تا پيشرفت كنيم. اگر پيشرفتمان در هر زمينهاي كه انتظار داريم به اندازه ديگران نيست قطعاً دليلي دارد. شما چندهزار ساعت از عمرتان را در يك سال صرف تجربياتي كردهايد كه انتظار نميرود ديگر تا آخر عمرتان تكرارش كنيد. عادتها محوريترين ويژگي در اين زمينه هستند، پس بايد در سال جديد فكري براي عادتهايتان بكنيد.
حذف پالسهاي منفي، تقويت پالسهاي مثبت
بپذيريم با همان ذهني كه به ما كمك ميكند بدترين تصميمها را بگيريم كه در نهايت به اتفاقهاي بد منتهي ميشود. همان ذهن قدرت اين را دارد كه بهترين ايدهها را بدهد و بزرگترين سودها را نصيب شما كند. اگر به اين باور در درونتان برسيد قطعاً ميتوانيد روي پالسهاي مثبت ذهنيتان بيش از جنبههاي منفي كار كنيد. تقويت مثبتها همزمان ميشود با كمرنگ شدن منفيها. ذهني كه تا ديروز عادت كرده اتفاقهاي منفي را بزرگ كند ياد ميگيرد از امروز به بعد با اتفاقهاي منفي مثل يك توده بدخيم رفتار كند. آنقدر كمرنگشان كند تا به مرور حذف شود.
هر ذهني كه در آن پالسهاي منفي كمرنگ شود در مقابل مثبتها را تقويت ميكند. فراموش نكنيد لزوماً هر فوت، دعوا، مشكلات كاري و اختلافات خانوادگي نبايد جزو اتفاقهاي بد باشند. وقتي ميخواهيد تصميمهايي بگيريد كه در نهايت به موفقيت بيشتر شما در سال آينده منتهي شود از هر نكته منفي هرچند كوچك نبايد غافل شويد. ولخرجيهاي بيش از حد، دوري از آيندهنگري، ناديده گرفتن تربيت بچهها، بيتوجهي به همسر، مشاجره با يك افسر پليس كه منجر به جريمهشدنتان شده، دعواهاي خانوادگي و مشاجرهها، اعتماد كردنهاي بيخودي و اتفاقاتي از اين دست هم جايشان در ليست اتفاقهاي بد است، چون اصلاح يا حذف هر كدام از عوامل ايجادكننده اين اتفاقها ميتواند به جهش چشمگير اقتصادي، روابط اجتماعي و خانوادگي و جايگاه كاريتان ختم شود، پس در مورد اين نوع اتفاقها هم با دقت نظر بيشتري عمل كنيد.
دقيقاً به همين دليل است كه وقتي صحبت از حذف رفتارهاي غلط به ميان ميآيد ميگويند نبايد از هيچ رفتاري هرچقدر هم كوچك غافل باشيم چون حقيقت اين است كه ممكن است در پس هر اتفاق كوچكي چنان ضربه مهلكي از بعد ديگر به شما وارد شود كه شوكهتان كند. ممكن است يك درگيري يا توجه نكردن ساده به همسرتان در سال جديد باعث دعوا و دلخوري بزرگي شود كه تا پاي جدايي و طلاق پيش رود. حتي ممكن است جدي نبودن شما در تربيت فرزندتان به يك زد و خورد بزرگ ميان او و دوستانش منتج شود پس در اين بحث هيچ شوخياي وجود ندارد. هر رفتار غلطي به اندازه ارزن مهم است و بايد حذف شود.
تخليه ذهن از بديها
من معتقدم در مقوله تغيير رفتارها بايد ابتدا ذهن را خالي از هر بدي كرد. گفتم اول از اتفاقهاي بد شروع كنيد، چون دوست داشتم تمام انرژيهاي منفي را با شناسايي عوامل رقمزننده اتفاقهاي بد، از ذهنتان خارج كنيد، چون درست بعد از اين مرحله نوبت مرور اتفاقهاي خوب و شاد زندگيتان است و مرور اين نوع اتفاقها به خودي خود انرژيبخش و شورآفرين است و من دوست دارم اين انرژي مدت بيشتري در ذهنتان ماندگار باشد.
از من به شما نصيحت بيشتر از زماني كه به حذف اتفاقهاي بد فكر ميكنيد در مراحل بعدي براي تهيه ليست اتفاقهاي خوب سال گذشته زمان بگذاريد. فراموش نكنيد تنها راه آينده خوب حتماً درسگيري و تكرار نكردن اتفاقهاي بد زندگي نيست يك راه مهمتر تكرار عوامل زمينهساز و نهايتاً مرور اتفاقهاي خوب است.
دقيقاً به همين دليل است كه توصيه ميكنم تمام تلاشتان را به كار ببنديد تا تعداد اتفاقهاي خوبتان بيشتر از اتفاقهاي ليست قبلي شود. بعد از مرور همه اتفاق هاي بد، نتيجه و عوامل دخيل در آنها رفتارشناسان و روانشناسان تأكيد ميكنند كه وقت آن رسيده راهكارهايي را كه براي حذف اتفاقهاي بد شناختيد ملكه ذهنتان كنيد. چند رفتار تكراري اشتباه قطعاً يك راهكار واحد دارند. مجموع رفتارهاي اشتباه يك سال گذشته شما ميتواند با چند راهكار ساده حذف شوند. نكته اينجاست كه اين راهكارهاي كلي بايد هميشه جلوي چشمتان باشد.
اگر در رانندگي زياد عصباني ميشويد، زياد جريمه شدهايد، دعواهاي مكرر داشتهايد، راهكارهايتان را براي حذف اين اشتباهات يادداشت كنيد و در جايي مثل كنار مانيتور، در صفحات ويژه تقويم جيبي يا حتي يادآوري تلفن همراهتان يادداشت كنيد تا با مرور آنها بتوانيد در مواقع لزوم به كار بگيريدشان. من مطمئنم در گذر زمان و تكرار به كارگيري اين تجربهها روزي ميرسد كه شما حتي عوامل موفقيتساز و شاديآفرين را هم ميانبر ميزنيد و اين عوامل را در يك چشم بر هم زدن تصاعدي رد ميكنيد، چون تكرار و تمرين استاد پايدار كردن دستورات است.
اراده، مرحله آغازين ترك عادت است
اگر بخواهم يك دستورالعمل كلي براي كنار گذاشتن مجموعهاي از عادتهاي بد برايتان عنوان كنم بايد بگويم مرحله اول آن اراده است. شما بايد عادت بدتان را بشناسيد، به درك درستي از آن برسيد و درك كنيد اين عادتها چه آسيبهايي را براي خودتان و اطرافيانتان دارد. در نهايت به درستي درك ميكنيد كه چرا بايد اين عادت را ترك كنيد.
عادتهايتان را علتشناسي كنيد
دومين مرحله اين است كه دلايل بروز عادت بدتان را بهخوبي بشناسيد. فراموش نكنيد هر عادتي از يك جايي شروع شده و استمرار يافته است. دليل بروز هر عادت بد و رفتار ميتواند لذت بردن ما باشد از همان دسته لذتهايي كه آسيبآفرين است. ما قطعاً براي توجيه هر كدام از رفتارها و عادتهاي زشتمان دلايل منطقي داريم كه خودمان بهتر از هركسي ميدانيم اين دلايل در ظاهر منطقي، مشتي اراجيف بيشتر نيست! مثلاً ميدانيم وقت عصبانيت ناسزا ميگوييم و شروع به پرخاش ميكنيم اما براي توجيه ميگوييم كه با اين كار، خودمان و درونمان را تخليه ميكنيم تا انرژيهاي منفي آزاد شود.
اين بهانه است چون همه ميدانند حذف انرژيهاي منفي براي تخليه دروني راههاي مختلف و سودمند ديگري دارد كه ميتوان از پرخاشگري استفاده نكرد پس نبايد به بهانه دلايل مقبول، كاري ناپسند را دنبال كرد. ديگر اينكه شناسايي دلايل يك رفتار، ممكن است بياساس بودن آن را اثبات كند.
تصميم خود را بگيريد
مرحله بعد مرحله مربوط به تصميمگيري است. به ياد داشته باشيد تصميمگيري يك فرآيند ذهني است و تصميمي كه زود و بدون پشتوانه گرفته شود زود هم نقض ميشود. بايد متقاعد شد كه ترك عادت بد ضروري است و بايد آن را ترك كرد و دشواريهايش را به جان خريد. براي حذف عادتها و رفتارهاي غلطتان بايد الگوي مشخصي را دنبال كنيد. اگر ميخواهيد يك رفتار يا عادت زشت را به يكباره از دايره رفتارهاي روزمرهتان حذف كنيد بدانيد براي اين كار روشهاي متفاوتي وجود دارد كه بهتر است بهترين آنها را براي خودتان بيابيد. اين روش بايد متناسب با ميزان اراده شما باشد و از نظر ذهني و روحي توانايي پيگيري آن را داشته باشيد.
ترك عادت سخت است، اما....
حفظ آرامش مرحله بعد است. استرس و اضطراب نتيجه طبيعي ترك عادت است. به ويژه آنكه قرار باشد عادتي قوي و روزمره را ترك كنيد. اين همان چيزي است كه به مرض ترك عادت(!) تعبير شده است. خودتان را براي تحمل دشواريهاي احتمالي آماده كنيد. باور كنيد ترك هر رفتار ماندگار شدهاي سخت است و اگر ترك عادت سختي نداشت، اين همه عادت بد نزد افراد قابل شناسايي نبود.
