«تمام افراد بالغ ايران بالاي 12 دندان كشيده شده يا پوسيده يا قبلاً پر شده دارند و اين ناشي از اين است كه زماني كه بايد اقدامات پيشگيرانه ميكرديم، انجام نداديم». اين بخشي از سخنان سخنگوي وزارت بهداشت درست 11 ماه بعد از اجراي طرح تحول سلامت دهان است اما مردم در اين حوزه هيچ تغييري را احساس نكردهاند. 12 دندان خراب يا كشيده در دهان هر ايراني در حالي است كه شاخص DMFT ميانگين دندانهاي پوسيده، كشيده شده در اثر پوسيدگي و پر شده در جمعيت زير 12 سال يكي از معيارهاي عدالت در سلامت و از نشانههاي توسعهيافتگي جوامع است.
روز 23 فروردين سال جاري بود كه به مناسبت روز دندانپزشك طي مراسمي رسمي با حضور مسئولان بهداشتي و بيمهاي طرح تحول سلامت دهان كليد خورد و دبير شوراي سلامت دهان وزارت بهداشت، از آغاز طرح تحول سلامت دهان در كشور خبر داد. به گفته دكتر سعيد عسگري برنامهريزيهايي براي پيشگيري از بيماريهاي دهان و دندان در كشور در نظر گرفته شده بود و قرار بود از امسال اجرايي شود. بنا به تأكيد وي اين برنامهها قرار بود به دو صورت درونبخشي با امكانات و توانمنديهاي وزارت بهداشت و نيز به صورت ميانبخشي با مشاركتهاي بينبخشي و همكاريهاي وزارت آموزش و پرورش در مدارس ابتدايي سراسر كشور اجرا شود. طرح تحول سلامت دهان در حالي كليد خورد كه وزير بهداشت با صراحت تمام اعلام كرد: من خيلي موافق اعلام آغاز اين طرح نبودم. اميدوارم كاري كه دوستان ما شروع كردهاند، باعث روسياهي ما نشود و بقيه زحماتي كه از يكسال گذشته در طرح تحول نظام سلامت آغاز شده است، از بين نرود. اين پيشبيني آقاي وزير به نوعي تحقق يافت چراكه يك بار ديگر در دي ماه امسال قائممقام وزير بهداشت از آغاز بسته خدمات دندانپزشكي بزرگسالان در هزار مركز دولتي از زمستان در ادامه اجراي فازهاي طرح تحول سلامت خبر داد اما زمستان طرح تحول به سلامت دهان و دندان رسيد.
بيمهها دندان مردم را ميكشندسلامت دهان و دندان اگرچه جزو درمانهاي ضروري است و با سلامت ديگر بخشهاي بدن به طور مستقيم در ارتباط است اما بيمهها هيچگاه زير بار اين موضوع نرفتهاند و طرح تحول سلامت هم اگرچه به نوعي به حوزه سلامت دهان و دندان ورود كرد اما همچنان براي دريافت خدمات دهان و دندان به خصوص در شرايط اورژانسي ناگزيريد به بخش خصوصي مراجعه كنيد. پوشش بيمهها هم در اين حوزه در حد كشيدن دندان و دندان مصنوعي است.
همين مسئله در كنار هزينههاي سرسامآور دندانپزشكي موجب شده است بسياري از افراد درمانهاي دندانپزشكي را در آخر فهرست اولويتهاي خود قرار دهند تا بدانجا كه مطابق آمار سالي 2 ميليون دندان تنها در مراكز دانشگاهي و دولتي كشيده ميشود. رئيس سازمان بيمه سلامت اما آب پاكي را روي دست مردم ريخت و گفت: پوشش بيمهاي تمام خدمات دندانپزشكي ممكن نيست. بنا به تأكيد انوشيروان محسنيبندپي سازمان بيمه سلامت در يك نگاه سلامتمحور براي افراد زير ۱۴ سال، تمامي اقداماتي را كه شامل ۲۰ خدمت است، تحت پوشش قرار ميدهد. به گفته مديرعامل سازمان بيمه سلامت خدمات دندانپزشكي جزو خدمات گرانقيمت تلقي ميشود و بيشترين پرداخت از جيب بيمهشدگان در بخش سرپايي مربوط به اين خدمات است. بنا به تأكيد عليرضا زالي، رئيس سازمان نظام پزشكي كشور نيز طبق بررسيها پرداخت از جيب مردم در حوزه دندانپزشكي با بيشترين رقم پرداختي، بيش از ۹۲ درصد گزارش شده و در سالهاي اخير حمايت مناسبي از خدمات دندانپزشكي كه بيمهها آن را در خدمات لوكس سلامت دستهبندي ميكنند، صورت نگرفته است.
سهم 92 درصدي در پرداخت از جيب آنطور كه باقرشهنيزاده، رئيس انجمن دندانپزشكان عمومي ميگويد آمار دياماف يعني نسبت دندانهاي پوسيده كشيده يا پرشده ايرانيها نسبت به ۲۰ سال گذشته سه برابر شده است. اين آمار يعني سه برابر از عدالت دور شدهايم. وي با اشاره به اينكه پوسيدگي دندان در افراد كمدرآمد بيشتر و دندانهاي پر شده در افراد با وضعيت درآمدي بالاتر بيشتر است، ميافزايد: افراد زير خط فقر چون توانايي پرداخت هزينههاي دندانپزشكي را كمتر دارند دندانهای با پوسيدگي شديد يا دندانهاي كشيده شده بيشتري دارند. به گفته مديرعامل سازمان بيمه سلامت، خدمات دندانپزشكي جزو خدمات گرانقيمت تلقي ميشود و بيشترين پرداخت از جيب بيمهشدگان در بخش سرپايي مربوط به اين خدمات است. بنا به تأكيد عليرضا زالي، رئيس سازمان نظام پزشكي كشور نيز طبق بررسيها پرداخت از جيب مردم در حوزه دندانپزشكي با بيشترين رقم پرداختي، بيش از ۹۲ درصد گزارش شده و در سالهاي اخير حمايت مناسبي از خدمات دندانپزشكي كه بيمهها آن را در خدمات لوكس سلامت دستهبندي ميكنند، صورت نگرفته است.
مراقبان سلامت مراقب دندان باشندپيشگيري بهترين راهكاري است كه ميتواند با كمترين هزينه عدالت در سلامت را در جامعه محقق كند. حالا ايرج حريرچي، سخنگوي وزارت بهداشت از اجراي طرح مراقب سلامت در سال 95 خبر ميدهد. حريرچي تصريح كرد: مراقب سلامت، فردي است كه به صورت چهره به چهره با خانوادهها ارتباط برقرار ميكند و بيمار را به پزشك خانواده كه در مركز پزشكي مستقر است، ارجاع ميدهد. در تلاشيم تا در سال 95 صد درصد خانوادههاي ايراني مراقب سلامت داشته باشيم و اين طرح هم اكنون در استانهاي فارس و مازندران اجرا شده است. همچنين پزشك خانواده در سال اخير از 4هزار و 400 نفر به 6هزار و 700 پزشك افزايش يافته است. شايد بهتر باشد اين مراقبان سلامت به مباحث سلامت دهان و دندان هم مسلط باشند تا شايد بشود دندانهاي مردم را هم حفظ كرد.
