وزير خارجه اعلام كرد كه اقتصاد عربستان با سياستهاي خود رياض به زمين نشسته است، اين سخنان محمدجواد ظريف پس از آن ابراز ميشود كه گزارشهاي منتشر شده حكايت از وضعيت بحراني اقتصاد پادشاهي سعوديها دارد و اين كشور از يك طرف به دليل هزينههاي بالاي سياستهاي مداخلهجويانه خود و از طرف ديگر، به دليل كاهش قيمت نفت با چالش جدي مالي مواجه است.
به گزارش «جوان»، محمد جواد ظريف، وزير خارجه جمهوري اسلامي ايران روز يكشنبه در نشستي با ايرانيان مقيم نيوزيلند در شهر ولينگتون گفت: «شاهديم كه رژيم سعودي تلاش ميكند فضاي تهديد عليه ايران را تشديد كند و حتي قيمت نفت را آنچنان پايين آوردند كه پشت اقتصاد ايران را بشكنند و اجازه ندهند ما با سربلندي مذاكره كنيم، ولي امروز به لطف خدا پايين آمدن قيمت نفت باعث شده كه اتكاي ما به نفت از بالاي ٥٠ درصد به ٣٠ و چند درصد كاهش يافته و كمر سعودي و همقطارانش شكسته شده و به وام گرفتن از مؤسسات مالي بينالمللي روي آوردهاند.» منظور ظريف از وام گرفتن سعوديها اشاره به اظهارات «هليما كرافت» مديراجرايي رويال بانك كانادا دارد كه اخيراً به رويترز گفته است: «با ارائه بودجه سال 2016 عربستان، مشخص شد اين كشور تا پايان سال با كسري بودجه مواجه خواهد شد، بنابراين بايد شاهد افزايش استقراض عربستان در ماههاي آينده باشيم.» اين اولين بار است در طول چند دهه گذشته رياض براي كاهش بودجه خود خواستار دريافت وام از كشورهاي غربي ميشود. مهمترين دليل كسري بودجه عربستان سعودي سير نزولي بهاي جهاني نفت خام از خرداد ۱۳۹۳ است كه حتي به زير ۳۰ دلار براي هر بشكه رسيد كه پايينترين ميزان در ۱۱ سال اخير محسوب ميشود. مؤسسه اعتبارسنجي مالي فيچ اخيراً اعلام كرد، درآمدهاي عربستان در سال 2015 به علت كاهش 123 ميليارد دلاري درآمدهاي نفتي به 162 ميليارد دلار رسيد كه پايينترين سطح از زمان بحران مالي در سال 2009 است. نيويورك تايمز طي گزارشي درباره اثرات كاهش قيمت نفت براي عربستان سعودي آورده است: «اين تغيير از هم اكنون هم تأثيرات خودش را بر اقتصاد نشان داده و پروژههاي دولتي به تأخير افتاده و دولت در حال اعمال محدوديتها در هزينهها و مخارج وزارتخانههاست و بحثهاي مهمي درباره تدابيري است كه پيش از اين غيرممكن ارزيابي ميشوند؛ تدابيري چون وضع مالياتها و فروش سهام آرامكو غول نفتي سعودي.»
عربستان سعودي در حالي از كاهش قيمت نفت رنج ميبرد كه در طول چند سال گذشته سعي كرده با افزايش توليد نفت و پايين نگه داشتن به ايران ضربه بزند. اندرو اسكات كوپر روز شنبه در يادداشتي در نيويورك تايمز با اشاره به استفاده سعوديها از نفت به عنوان ابزار سياسي آورده است: « در چند سال اخير، سعوديها مشخص كردهاند كه آنها بازار نفت را به مثابه يك خط مقدم حياتي در نبرد پادشاهي سعودي عليه ايران رقيب شيعي خود در نظر ميگيرند. آنها تاكتيك باز كردن شيرها را بهكار گرفتهاند تا نفت اضافي وارد بازار كنند كه معادل جنگ با ابزارهاي اقتصادي است.» در كنار كاهش قيمت نفت بايد به سياستهاي مداخلهگرايانه سعوديها در كشورهاي مختلف اشاره كرد. بر اساس برآوردها هزينه روزانه جنگ عربستان در يمن 200 ميليون دلار است. از سوي ديگر، رياض براي نگه داشتن بعضي كشورهاي عربي از جمله مصر و اردن در مدار خود كمكهاي زيادي به اين كشورها ميكند. به نظر ميرسد سعوديها انتظار نداشتند عواقب سياستهاي آنها براي پايين آوردن قيمت نفت دامن رياض را بگيرد. خبرگزاري اسپوتنيك با اشاره به اين مسئله به نقل از تحليلگران نوشت: «عربستان سعودي با اتخاذ سياستي نادرست و مرگبار در خصوص قيمتگذاري نفت كه با هدف بيرون كردن رقباي خود از ميدان اتخاذ كرده است، در واقع خود را با مشكلات فراوان درگير كرده و چيزي را درو ميكند كه خود كاشته است.»
به گفته اين كارشناس اوضاع براي عربستان در سال 2016 به قدري وخيم ميشود كه تقريباً اين كشور از عهده پرداخت دستمزد كارگران مهاجر خارجي در اين كشور برنخواهد آمد. ديگر كشورهاي عرب وابسته به درآمدهاي نفتي در حوزه خليج فارس سرنوشتي مشابه رياض در اين قضيه پيدا كردهاند و با توجه به موج نارضايتي اين كارگران از شرايط كار و پرداخت دستمزد ممكن است اين كشورها با خطر شورش و اعتراضات اين كارگران روبهرو باشند.
