پس از رحلت آيتالله واعظ طبـسي گـزينـههاي گوناگوني براي توليت آستان مقدس رضوي مطرح شدند كه در نهايت رهبر معظم انقلاب اسلامي با صدور حكمي حجتالاسلام و المسلمين رئيسي را به سمت رياست آستان مقدس رضوي برگزيدند. دادستان کل كشور كه پيش از اين مراتب قضايي را در حوزههاي گوناگون پيموده بود، خود نيز متولد خراسان است.
از زمان پيروزي انقلاب اسلامي بدين سو آيتالله واعظ طبسي تولیت آستان مقدس رضوي را بر عهده داشت و در اين مدت تحولات فراواني روي داده است كه از آن جمله ميتوان به چند برابر شدن تعداد زائران و همچنين گستره خدمترساني به مردم منطقه اشاره كرد. آستان قدس رضوي هم اكنون نمادي از ظرفيت اقتصاد اسلامي است كه در اين ميان حتي مورد توجه برخي اقتصاددانان خارجي قرار گرفته و آن را به عنوان نمونهاي از يك تجربه موفق نام بردهاند. اين توجه به قدري بود كه حتي در زمان اوجگيري تحريمهاي اقتصادي غرب و امريكا عليه ايران شركت مهاب قدس به عنوان يكي از شركتهاي فعال در حوزه ساختمانسازي در ايران به اتهام ارتباط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مورد تحريمهاي يكجانبه قرار گرفت و با وجود اجرايي شدن برجام هنوز اين تحريمها ادامه دارد.
با تمام اين فشارها ميتوان اين نكته را مدنظر داشت كه شرايط موجود مسئوليتهاي جديدي براي آستان قدس رضوي به عنوان يكي از نهادهاي تحت نظر ولايت فقيه ایجاد ميكند؛ نهادي كه اولويت اصلي آن بحثهاي اعتقادي و ديني است، اما توانمنديهاي اين نهاد زمينه خدمات جديدي براي نظام اسلامي فراهم ميكند. نگاهي كوتاه به متن حكم مقام معظم رهبري خطاب به حجتالاسلام و المسلمين رئيسي نشان دهنده ابعاد جديدي از مسئوليتهاي اين نهاد اسلامي و ايراني است. رهبري در بخشي از حكم خود خطاب به حجت الاسلام و المسلمين رئيسي آوردهاند: خدمت به زائران آن بارگاه مقدس به ويژه ضعفا و نيازمندان را از رئوس برنامههاي خود قرار دهيد، همچنين خدمت به مجاوران و به ويژه مستمندان و مستضعفان وظيفه ديگري است كه شايسته است به آن اهتمام ورزيد.
رهبري در بخش ديگري از حكم خود بر ضرورت توجه به انضباط مالي نهادهاي اقتصادي زيرمجموعه اين نهاد بزرگ نيز تأكيد كردهاند.
اقتصاد مقاومتي نكته مورد نظر رهبري
در اين ميان نگاهي كوتاه به اولويتهاي امروز كشور نشان ميدهد كه اقتصاد مقاومتي مهمترين اولويتي است كه امروز كشور با آن روبه رو است.
اصطلاح «اقتصاد مقاومتي» اول بار توسط مقام معظم رهبري در تاريخ 16/6/1389 و در ديدار با جمعي از كارآفرينان كشور مطرح شد، ايشان در آن ديدار بيان كردند: «ما بايد يك اقتصاد مقاومتي واقعي در كشور پديد بياوريم.» مقام معظم رهبري در مورد اقتصاد مقاومتي ميفرمايند: اقتصاد مقاومتي معنايش اين است كه ما يك اقتصادي داشته باشيم كه هم روند رو به رشد اقتصادي در كشور محفوظ بماند، هم آسيب پذيرياش كاهش پيدا كند، يعني وضع اقتصادي كشور و نظام اقتصادي طوري باشد كه در برابر ترفندهاي دشمنان كه هميشگي و به شكلهاي گوناگون خواهد بود، كمتر آسيب ببيند و اختلال پيدا كند (بيانات رهبر معظم انقلاب در ديدار رئيسجمهوري و اعضاي هيئت دولت در سال 91). در تحقق اقتصاد مقاومتي دو هدف داراي اهميت فراوان باشد: هدف اول تأمين استقلال اقتصادي و هدف دوم تحقق جهاد اقتصادي.
سياستهاي كلي اقتصاد مقاومتي نيز كه توسط مقام معظم رهبري ابلاغ شده بر تأمين اين اهداف تأكيد كرده است.
برهمين مبنا آستان قدس رضوي نيز به عنوان يكي از مؤسسات فعال در حوزههاي اقتصادي كشور كه از سالهاي گذشته تلاش داشته است توان توليد داخلي را ارتقا داده و استقلال اقتصادي را تأمين كند، نقش مهمي در اقتصاد مقاومتي و تحقق جهاد اقتصادي مييابد. در مقدمه اين سرفصلها هدف از اقتصاد مقاومتي تحقق رشد مولد و درونزا و البته برونگرا معرفي شده است. در اين راستا تكميل چرخه توليد محصولات در داخل كشور ميتواند نقش مهمي در تحقق اقتصاد مقاومتي داشته باشد.
اين مسئله ميتواند فشار قدرتهاي بزرگ را بر كشور خنثي كرده و از هر گونه سوء استفاده توسط قدرتهاي بزرگ جلوگيري كند.
امريكاييها و فشار بر اقتصاد ايران
از سوي ديگر به دليل جايگاه ويژه ايران است كه ميتوان گفت «جنگ اقتصادي» امريكا عليه ايران، نه تاكتيكي موقت كه يك استراتژي دائمي است. در حقيقت، امريكاييها «هجوم به اقتصاد ايران» را بهعنوان يكي از راههاي مهار ايران در نظر گرفتهاند. براي مثال كليفور دي مي، رئيس بنياد دفاع از دموكراسيها در خصوص مهار ايران معتقد است، امريكا و كنگره اين كشور بهعنوان مخالفان توافق با ايران بايد با هجوم اقتصادي، بهرهبرداري اقتصادي ايران را كند كنند. باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا نيز در جريان مبارزات جمهوريخواهان و دموكراتهاي سنا براي به چالش كشيدن اقدامات اوباما در زمينه توافق هستهاي با ايران، طي نامهاي به سناتورها قول داد كه فشار اقتصادي عليه ايران را بهعنوان يك استراتژي دائمي همچنان حفظ كند. بر همين اساس، بعد از توافق هستهاي نيز امريكاييها تلاش كردند چنين القا كنند كه چيزي نسبت به قبل عوض نشده است. از همينرو، تمام تلاش آنها بر حفظ آن چيزي بود كه از آن با عنوان «ريسك سرمايهگذاري» در ايران ياد كردهاند.
از همين رو ميتوان به ضرس قاطع گفت كه تهديدهاي پيش روي ايران در آينده نيز «اقتصادمحور» هستند. اما چاره كار همان است كه رهبر انقلاب از ۱۲ سال پيش تاكنون در مقاطع مختلف بر آن تأكيدهاند و به نظر ميرسد با اين تفاصيل بايد مورد توجه تمام نهادها قرار بگيرد.
آستان قدس رضوي در ريل اقتصاد مقاومتي
با اين تفاصيل ميتوان متوجه شد كه آستان قدس رضوي به عنوان اصليترين متولي موقوفات در كشور ميتواند نقشي مهم و غيرقابل انكار در اجراي اقتصاد مقاومتي و حفظ توان كشور داشته باشد. شايد خالي از لطف نباشد كه به اين نكته هم اشاره كنيم كه در تمام دنيا وقف به عنوان يكي از اصليترين محركها براي رشد اقتصادي محسوب ميشود. فرهنگ وقف علاوه بر انتقال ثروت به سرتاسر جامعه ميتواند زمينهساز نوعي تزريق سرمايهها به تمام بخش اقتصادي را فراهم آورد تا از تمركز ثروت در داخل عدهاي خاص جلوگيري شود. از همين رو است كه آستان قدس رضوي با داشتن اين موقوفات و همچنين مؤسسات اقتصادي گوناگون نقش مهمي در اين باره ايفا كند. هم اكنون آستان قدس رضوي علاوه بر حوزه موقوفات در عرصه توليد محصولات كشاورزي، محصولات صنعتي و همچنين بحث بانكداري و پتروشيمي نيز حضور فعال دارد. تمام اين سرفصلها بخشي از اقتصاد ايران ميباشند كه ميتوانند جهشي بزرگ در اقتصاد كشور و مقابله با ركود فعلي ايفا كنند.
در كنار اين از آنجا كه وقف ساختاري درونزا و اقتصادي در داخل كشور دارد توانايي مقاومت در مقابل تحريمهاي خارجي را دارد و مصداق كامل اقتصاد مقاومتي در داخل كشور محسوب ميشود. تمامي اين زمينهها اين اميدواري را ايجاد ميكند كه در آينده نزديك شاهد حضور هر چه بيشتر آستان قدس در حوزه اقتصاد مقاومتي و همچنين خدمت به مردم مستضعف باشيم.
