سال 90 بود كه رهبر معظم انقلاب با عنايت به اهميت و تأثيرگذاري فضاي مجازي بر فضاي حقيقي جامعه و آثار چشمگير شبكه جهاني اينترنت در ابعاد زندگي فردي و اجتماعي با تأكيد بر لزوم برنامهريزي و هماهنگي به منظور صيانت از آسيبهاي ناشي از اين فضا و بهرهگيري حداكثري از فرصتها در جهت ارائه خدمات گسترده و مفيد به مردم فرمان تشكيل شوراي عالي فضاي مجازي را صادر كردند؛ شورايي فراقوهاي كه رؤساي قواي مجريه، قضائيه و مقننه، رئيس سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزير علوم، وزير اطلاعات، رئيس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي، رئيس سازمان تبليغات اسلامي، فرمانده كل سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، فرمانده نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران اعضاي حقوقي آن را تشكيل ميدهند. با نگاهي به اعضاي اين شورا ميتوان گستره اختيارات و جامعيت ميدان عمل اين شورا را بهتر دريافت.
اين در حالي است كه شوراي عالي فضاي مجازي و مركز ملي فضاي مجازي در اجراي نخستين و مهمترين گام به شبكه ملي اطلاعات به عنوان زيرساخت يك اينترنت سالم، ايمن و پرسرعت همچنان ناتوان ماندهاند، به گونهاي كه رهبر انقلاب در ديدار رئيس و اعضاي اين شورا در شهريورماه امسال بر از دست ندادن زمان و خروج از انفعال در اين حوزه تأكيد كردند؛تأكيدي كه بيانگر انفعال اين شورا و نارضايتي رهبر انقلاب از عملكرد شوراي عالي فضاي مجازي است.
ردپاي فضاي مجازي در 56 درصد طلاقها فضاي مجازي به عنوان يك قدرت نرم تأثير عميقي بر عرصههاي مختلف از جمله فرهنگ، سياست، اقتصاد، سبك زندگي، ايمان، اعتقادات ديني و اخلاقيات در جامعه داشته است و بازتاب اين تأثير را در فضاي حقيقي جامعه به روشني ميتوان ديد. به گفته مريم جلالي مدير گروه خانواده و فرهنگ شبكه 2 سيما بر اساس مطالعاتي كه انجام شده است، در حدود ۵۶ درصد طلاقها پاي شبكههاي اجتماعي به طور مستقيم و غير مستقيم در ميان است. بر اين اساس است كه براي حفظ حريم امنيت فكري و اخلاقي جامعه بايد طراحي دقيق و مناسبي در فضاي مجازي ارائه داد. لازمه حضور فعال و تأثيرگذار در فضاي مجازي اما «تمركز در تصميمگيري»، «جديت در اجرا بدون از دست دادن زمان»، «هماهنگي ميان دستگاهها» و «پرهيز از موازيكاري و تعارض» است. اين در حالي است كه با سپري شدن چهار سال از تشكيل شوراي عالي فضاي مجازي همچنان با انفعال در اين حوزه مواجهيم و آمار و ارقام و تحقيقات ميداني صورت گرفته بيانگر ردپاي جدي فضاي مجازي در بروز آسيبهاي اجتماعي است. بر همين اساس در 10 فرماني كه رهبر انقلاب به همراه حكم انتصاب اعضاي جديد شوراي عالي فضاي مجازي در شهريورماه امسال صادر فرمودند نخستين بند به انحلال شوراهاي عالي موازي با فضاي مجازي اختصاص دارد.
8 شوراي موازي با شوراي عالي فضاي مجازي روح الله مؤمننسب، كارشناس فضاي مجازي درباره اين شوراها به «جوان » ميگويد:در حال حاضر هشت شوراي عالي موازي با شوراي عالي فضاي مجازي وجود دارد يكي از موانع بخش خصوصي براي پيشرفت در حوزه فناوري اطلاعات تعدد همين شوراهاست. تعدد اين سازمانها موجب شده است يك نفر از چند سازمان بودجه بگيرد و كاري از پيش نبرد و در مقابل افراد ديگري به رغم انجام كارهاي خوب اما نميتوانند از هيچ كجا بودجهاي جذب كنند. به باور وي يكي از نشانههاي انفعال شوراي عالي فضاي مجازي اين بود كه در لاك دفاعي فرو رفت و در نهايت نتوانست ظرفيتهاي قبلي و فعلي را نه هماهنگ و نه ادغام كند. بنا به تأكيد مؤمننسب، رهبري بر اساس اصل 110 قانون اساسي تمام اين هشت شورا را منحل كردهاند و فعاليت آنها در كشور صددرصد غيرقانوني است. اگر خلاف اين مسئله صورت بگيرد ديوان عدالت اداري بر اساس وظيفه ذاتي خود بايد ورود يافته و مصوبات و شوراها را منحل كند و متخلفان را مورد پيگرد قضايي قرار دهد.
پس از 10 سال به مقصد نرسيده شبكه ملي اطلاعات مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در 10 سال پيش است و در ماده 46 برنامه پنجم توسعه به تكليف قانوني تبديل شد. بر اساس اين مصوبه وزارت ارتباطات بايد ظرف يك سال شبكه ملي اطلاعات را راهاندازي كند. شبكه ملي اطلاعات اين معضلات را حل ميكند و اينترنت سريع، سالم، ايمن و ارزان را ارائه ميدهد. در حكم جديد رهبري براي شوراي عالي فضاي مجازي در بند پنجم بر راهاندازي شبكه ملي اطلاعات پس از تصويب در شوراي عالي تأكيد شده است. از نگاه مؤمن نسب اين نشان ميدهد كاري كه تاكنون به نام راهاندازي شبكه ملي اطلاعات انجام شده بايد متوقف شود و خارج از چارچوب منافع نظام نباشد. وي تصريح ميكند: در حال حاضر به نام شبكه ملي اطلاعات سالانه 4 هزار ميليارد تومان از خزانه برداشت ميشود اما هنوز هم اين شبكه راهاندازي نشده است. از نگاه اين كارشناس بهترين راه براي اجراي شبكه ملي اطلاعات اين است كه شوراي عالي فضاي مجازي راهاندازي شبكه ملي اطلاعات را از انحصار وزارت ارتباطات خارج كند و بر اساس اصل 44 قانون اساسي آن را به بخش خصوصي و مردمي واگذار كند. مؤمن نسب مدعي است اگر چنين اتفاقي بيفتد ظرف كمتر از سه ماه شبكه ملي اطلاعات در ايران راهاندازي ميشود. وي در پاسخ به «جوان » درباره چگونگي تحقق چنين ادعايي ميگويد:كافي است ما در شوراي عالي فضاي مجازي تصويب كنيم تا كنسرسيومي از سازمانهايي كه آمادگي راهاندازي اين طرح را دارند تشكيل شود يا هركس آمادگي دارد اين آمادگي را به شوراي عالي فضاي مجازي اعلام كند و با طرحي كه در شوراي عالي فضاي مجازي تصويب ميشود اجراي اين كار را به بخش خصوصي يا مردمي واگذار كنند. در مقابل اين اما وزير ارتباطات معتقد است توليد محتواي فاخر از لازمههاي فضاي مجازي است. وي تصريح ميكند: ما بايد مطالب علمي و فاخر در شبكه خود قرار دهيم تا ديگر نيازي به مراجعه به سايتهاي خارجي نباشد چراكه در بعضي موارد مشاهده شده سايتهايي وجود دارند كه 10 درصد آن محتواي غيراخلاقي و 90 درصد علمي است كه با مراجعه به آنها جوانان وسوسه ميشوند.
بنا به تأكيد محمود واعظي شبكه ملي ارتباطات بدون محتواي فاخر ارزشي ندارد و امروز هر فردي هم توليدكننده و هم مصرف كننده محتوا است.
خروج از انفعالم آرزوست«تمركز در تصميمگيري»، «جديت در اجرا بدون از دست دادن زمان»، «هماهنگي ميان دستگاهها» و «پرهيز از موازيكاري و تعارض» نكاتي است كه همچنان در دستور كار مسئولان شوراي عالي فضاي مجازي قرار نگرفته است؛امري كه با عنايت به افزايش ضريب نفوذ لحظهاي فضاي مجازي و شبكههاي اجتماعي تلفن همراه هر لحظه ميتواند ما را در معرض آسيبهاي بيشتري قرار دهد اما مسئولان امر همچنان در انفعالند.
