كشورهاي توليدكننده نفت جهان ميخواهند با تثبيت سقف توليد، هواي قيمت نفت را داشته باشند و آن را به 50 دلار برسانند. اين عزم جدي اما يك مشكل بزرگ دارد كه زيربار خواسته اين كشورها نميرود. ايران ميگويد حضورش در پازل جهاني با افزايش توليد همراه است و لاغير.
به گزارش «جوان» در سالهايي كه تحريمهاي نفتي ميزان توليد و صادرات نفت ايران را به يك ميليون بشكه كاهش داد، كشورهايي نظير عراق، روسيه و عربستان با افزايش توليد، سهم ايران را غصب كردند و امريكا نيز با توليد از منابع غيرمتعارف خود به سمت حذف ايران از بازار حركت كردند. توفيق اين كشورها در تحقق چنين مهمي كار را براي ايران سخت كرد تا روزي كه توافق شد تحريمها لغو شود. با لغو تحريمها شركت ملي نفت ايران طي مدت يك ماه بر توليد خود افزود و ميزان صادرات خود را 500 هزار بشكه افزايش داد؛ همان هدفي كه بارها از سوي وزير نفت اعلام شده بود.
در چنين شرايطي قيمت نفت سر ناسازگاري داشت و به شدت سقوط كرده بود تا اينكه بين قيمتهاي 25 تا 30 دلار آرام گرفت. وضعيت اقتصادي كشورهاي توليدكننده نفت هر روز خرابتر ميشد و هيچ كشوري نيز قبول نميكرد آغازكننده كاهش توليد و صادرات باشد تا مازاد يك ميليون و 500 هزار بشكهاي از بازار رخت بندد. در نهايت روسيه و عربستان در دوحه اعلام آمادگي كردند تا در يك برنامه جهاني اوپك و ساير توليدكنندگان نفت را براي سامان دادن به بازار به صف كنند.
ايران از عزم خود براي حمايت از هر اقدامي كه به افزايش قيمت نفت منجر شود خبر داد اما قطعاً ميشد متوجه اين نكته شد كه تهران به هيچ عنوان به تثبيت صادرات خود در مرز يك ميليون بشكه رضايت نخواهد داد. چند روز پس از سفر وزراي نفت چند كشور به ايران و ديدار با وزير نفت، سخنگوي دولت از عدم حضور ايران در برنامه جديد سخن گفت و وزير نفت آن را يك جوك ساخت.
جمهوري اسلامي ايران معتقد است طي چند سال اخير به اندازه كافي بازار اين كشور از دست رفته است و درست در زماني كه تحريمها برداشته شده و ميتواند ميزان صادرات خود را افزايش دهد، سخن از تثبيت توليد است. تهران به درستي به اين برنامه «نه» گفته است و اين پيام را به طرفهاي خارجي مخابره كرده است كه در جلساتتان ايران را بايد مستثني كرد.
اين خواسته تهران با واكنش جدي عربستان مواجه شده است. رياض گفته است سقف توليد ايران نيز بايد ثابت بماند و بيشتر از عدد امروزش نشود. روسيه كه حالا بازيگر اصلي اين ميدان شده است سعي دارد ايران را وارد اين برنامه كند تا پاياني دهد بر بهانهگيريها. وزير انرژي روسيه گفت: توافق بين صادركنندگان بزرگ نفت براي متوقف كردن سطح توليد ميتواند حتي بدون مشاركت ايران مؤثر باشد. اين احتمال وجود دارد كه يك «راهحل انفرادي براي ايران پيدا كنيم.»
حالا قرار است چند هفته ديگر كشورهاي نفتي در مسكو گرد هم آيند و تصميم آخر را بگيرند. رئيس سابق اوپك هم در اين باره اعلام كرد: اعضاي كليدي سازمان كشورهاي صادركننده نفت قصد دارند روز 20 مارس با ديگر توليدكنندگان در روسيه ديدار كنند تا گفتوگوها در خصوص توافق بر سر محدود كردن توليد نفت را احيا نمايند.
كاچيكوو گفت:«هم سعوديها و هم روسها، همه دارند پشت ميز مذاكره ميآيند.» وي افزود: توليدكنندگان به طور كلي به دنبال ترميم قيمت نفت و رسيدن آن به 50 دلار در هر بشكه هستند. كاچيكوو نگفت كه آيا ايران هم در اين گفتوگوها حضور خواهد داشت يا نه.
سنگاندازي اعراب
همزمان با چالش نفتي ايران با كشورهاي نفتي جهان، اعراب به شدت به دنبال سنگ اندازي در صادرات بشكههاي 30 دلاري كشورمان به اروپا هستند. شركت ملي نفت تمركز خود را بر بازار اروپا گذاشته و 500 هزار بشكه خود را به قاره سبز ارسال كرده است. مصر و كشورهاي عرب توليدكننده نفت در حاشيه خليج فارس، هنوز اجازه ندادهاند ايران صادرات نفت خود را از طريق خط لوله تحت مديريت آنها به اروپا و منطقه درياي مديترانه ارسال كند.
به گفته مقامات شركت عرب پتروليوم پايپ لاينز، كه مديريت خط لوله سومد را در اختيار دارد، اين شركت همچنان در حال بررسي بندهاي مختلف توافقي است كه منجر به لغو تحريمهاي ايران در ماه ژانويه شده است.
يكي از مقامات شركت عرب پتروليوم كه نخواست نامش فاش شود، گفت: اين شركت قبل از صدور مجوز ارسال نفت ايران از طريق اين خط لوله، به دنبال اطمينان يافتن از اين مسئله است كه ايران به مقررات تحريمها پايبند است. صادرات نفت ايران از طريق اين خط لوله از آگوست 2012 متوقف شده است. شركت جنرال پتروليوم مصر 50 درصد سهام خط لوله سومد را در اختيار دارد. اين خط لوله درياي سياه را به مديترانه متصل ميكند. شركت دولتي سعودي عربين عربستان (آرامكو) نيز 15 درصد سهام اين خط لوله را در اختيار دارد. 15 درصد ديگر از سهام خط لوله مذكور متعلق به شركت اينترنشنال پتروليوم اينوستمنت امارات و 15 درصد هم متعلق به سه شركت كويتي است. 5 درصد باقيمانده هم متعلق به شركت قطر پتروليوم است. در چنين شرايطي ايران در موضعي منطقي و صحيح حاضر نيست توليد خود را ثابت نگه دارد زيرا بر اين باور است كه عربستان و ساير اعراب در شرايطي اضطراري و در موقعيتي نجاتبخش هم ميخواهند به قيمت نفت «نيشتر» بزنند و هم مانع از آزادسازي نفت ايران در بازارها شوند.
