اصفهان درسی سال اخیراگرچه رشد سریع وقابل قبولی درتوسعه شهری، احیای
بافت فرسوده وانطباق و سازگاری با فناوری های نوین داشته است اما نتوانسته همزمان
با این دستاوردها برنامه جامع وعلمی برای حفظ آثارفرهنگی ومعماری ملی خود طرح ریزی
کند. ازهمین رومتاسفانهاغلب این دومقوله یعنی حفظ میراث فرهنگی و توسعه شهری به
جای کمک به هم مانعی بوده اند برسرراه توسعه یکدیگر. یکی ازاین موانع جدی درطول
دهه گذشته بحث حفظ آثارتاریخی درمواجهه با ساخت قطارزیرزمینی دراین شهراست که باعث
شده اصفهان بعد ازگذشت بیش ازنیم قرن ازاولین طرح قطارشهری، هنوزدرمرکزیت بافت
تاریخی وفرهنگی خود برای ورود این قطاربا ابهام وبلاتکلیفی مواجه باشد.
«مهدیجمالینژاد» شهردارتازه منصوب شده اصفهان که درنشست خبری نهمین گردهمایی
راهنمایان گردشگری سراسرکشورصحبت می کرد،احتمال تهدیدبرخی آثارتاریخی این شهردرطرح
خط دومتروی اصفهان راردنکردودراین زمینه به خبرنگاران گفت: «برای خط 2مترواصفهان سهم
سیرپیشنهادشده تامناسبترین آن برای جلوگیری ازتخریب آثارتاریخی این شهرانتخاب شود.»
استانداراصفهان هم دومین مسئولی بود که دراین هفته ودرفاصله یک روزبعد
ازصحبتهای جناب شهردار درمورد عملیات اجرایی مترو اظهارنظرکرد. رسول زرگرپورکه
ازعملیاتاجراییپروژهمترویاصفهان بازدید می کرد با اشاره به عملیات اجرایی ایستگاه متروانقلاب
وایستگاه میدان امام حسین ابرازامیدواری کرد: عملیات ساخت این دوایستگاه به گونهای
جلورودکه بتوانیم درخردادسال ۹۶ خط یک رابه طورکامل به بهرهبرداری برسانیم. وی
درمورد روند عملیات ساخت مترو دراصفهان گفت: پروژه متروی کی ازپروژههای اساسی وحیاتی
ودرعین حال یکی ازپیچیدهترین ومشکلترین پروژههای
شهرواستان اصفهان است چراکه هم کارکردن درشهروهم کارکردن زیرزمین بسیارمشکل است.
گفتنی است تفکرایجادقطارشهری دراصفهان به زمان احداث ذوب آهن دردهه
1340 بازمی گرددکه مطالعه وپیشنهاداولین مسیرازسوی مشاورخارجی آن ازفرودگاه بین المللی
اصفهان به فولادشهروذوب آهن مطرح وارائه شدکه البته هیچگاه این طرح به مرحله اجرادرنیامد.
درسال 1355مهندسین مشاورسوئدی شرکت ولوومطالعات جامع حمل ونقل شهراصفهان
را انجام وطرح شبکه متروسبک واتوبوس ارائه گردیدکه آن هم روی کاغذماند.
بعدازپیروزی انقلاب اسلامی ودرسال 1359 مطالعات جامع حمل ونقل این بارتوسط
سازمان مدیریت برنامه وبودجه استان انجام شد،که براساس نیازشهراصفهان ودرخواست استانداری
به مدت یکسال شرکت مهندسین مشاورپاسیفیک کوماگاتیگومی عهده دارانجام مطالعات متروی
اصفهان گردیدوپس ازآن شبکه تراموای اصفهان پیشنهادشد. اما این طرح هم پس ازمدتی
دست به دست شدن درکنارپیشنهادات قبلی دربایگانی شهرداری این شهربزرگ و تاریخی جای
گرفت.
درسال 1363مطالعات حمل ونقل برون شهری توسط مجتمع فولادمبارکه اصفهان
با همکاری اساتیدوکارشناسان دانشگاه صنعتی این شهرانجام گرفت که این مطالعات محدودبه
ایجادقطارمسافربری منطقه صنعتی حاشیه زاینده رودبود.درطی سالهای 1363 تا 1369
مطالعات جامع حمل ونقل وترافیک اصفهان توسط دانشگاه صنعتی اصفهان وبامدیریت سازمان
حمل ونقل وترافیک انجام ومتعاقبآبین سالهای 73-1371 مطالعات پیش امکانپذیری حمل ونقل
انبوه منطقه اصفهان توسط شرکت فرانسوی سوفرتوودرسالهای 75-1374مطالعات امکانپذیری آن
توسط مشاوراسترالیاییppkانجام شدوبراین
اساس شبکه حمل ونقل انبوه منطقه اصفهان مشخص گردید .
نهایتا درسالهای 1375 تا 1377طراحی اولیه خطوط اولویت دارقطارشهری اصفهان
وحومه انجام می پذیردودرسال 79 بودجه احداث قطارشهری این کلان شهرهمزمان با
چهارشهرتهران، مشهد، شیراز وتبریزدرمجلس شورای اسلامی به تصویب می رسد.
آغازعملیات ساخت متروی اصفهان با طراحی تفصیلی خط شمال – جنوب به طول
12/20 کیلومتردرسال 1380آغازشد ومتعاقباعملیات اجرایی این خط درسال 1381 آغازشد که
بنا به مشکلات پیش آمده وتوقف چندین ساله، تکمیل آن تا به امروزبه درازا کشیده
است.
براساس مطالعات انجام شده 3خط مترودرون شهری برای اصفهان درنظرگرفته شده
است. که شامل :خط 1 متروازایستگاه پاسداران درشهرک قدس تاترمینال صفه به طول 20
کیلومتر،خط 2 متروازخیابان شهیدآیت الله غفاری تاخمینی شهربه طول 23 کیلومتروخط 3 متروازمیدان
آزادی تانیروگاه اسلامشهر به طول 9.9 کیلومترمی باشد .
درحال حاضر خط1 یا همان خط شمال – جنوب که هموارترین وبی حاشیه ترین
خط متروی اصفهان است درسه قطعه درحال اجرامی باشدکه قطعه سوم ودست نخورده آن، 11
کیلومترازقسمت شمالی این خط ازمیدان قدس تامیدان شهدا را شامل می شود که جزو مناطق
مرکزی شهراصفهان و دارای بافتی تاریخی و حساس ازلحاظ آثارملی وفرهنگی است. کل مسیراین
خط حدود 20 کیلومتراست وحدود 21 ایستگاه درطول این خط درحال ساخت است.به گفته
شهرداراصفهان تاکنون 1300میلیاردتومان برای تکمیل این خط هزینه شده است و 700
میلیاردتومان دیگرنیزبرای تکمیل آن نیازاست.
جمالی نژاد درمورد عملیات ساخت خط2متروی این شهرنیزاظهارداشت: مطالعات
اولیه خط2 انجام شده است ورایزنی ها برای تعیین مسیرجدید برای عبورازبافت مرکزی
شهر، جلسات پایانی خود را می گذراند.
شهرداراصفهان بااشاره به اینکه طرح مطالعاتی این خط بدون هیچ مشکلی بامیراث
فرهنگی درحال انجام است،گفت: دراین طرح بایدهم مباحث میراث فرهنگی بابیشترین دقت درنظرگرفته
شودهم بایدتوسعه شهرواجرای خط دو مترولحاظ شود.به همین دلیل کمیته 5 نفره متشکل ازکارشناسان
تشکیل شده واین کمیته به گونه ای عمل میکندکه هم خسارتی به میراث فرهنگی واردنشودوهم
پروژه متروبه سرعت عملیاتی شود،که تاکنون نیزاین تدبیر گره گشاوموفق بوده است.
به هرحال امروزدیارنصف جهان درحالی ماه پایانی سال 94 را پشت سرمی
گذارد که بعد ازگذشت بیست سال ازآخرین طرح تصویب شده برای متروی این کلان شهر،
واگن های قطارشهری موفق شدند تنها روی 12 کیلومترریل های متروی این شهرقراربگیرند.
اتفاق خوشایندی که اگرچه درنیمه دوم سال جاری بلاخره به وقوع پیوست ودل مردم
صبوراین دیاررا شاد وامیدوارکرد اما انتظارها را برای چرخیدن چرخ واگن های قطار
روی ریل های جدید که اغلب نقاط حساس ومرکزی این کلان شهرهستند به پایان نرساند.
یادمان نرود که اگرقراراست
دردوران پسابرجام میزبان مهمانان وصنعت گران ازنقاط مختلف دنیا برای سیاحت، سرمایه
گذاری وتجارت به کشورمان باشیم اصفهان منزلگاه خوب وشایسته ای برای تجلی زیبایی وعظمت
ایران عزیزو سربلند است. قطعا زیرساخت هایی چون ناوگان پیشرفته حمل ونقل عمومی که
درراس آن قطارشهری است کمک شایانی به سهولت وزیبایی هرچه بیشتراین میزبانی می کند.
