نزديكي مناطق جنوبي كشوربه درياهاي آزاد، ماهيگيري ودريانوردي سبب شده تا داشتن انواع وكشتي وبلم وقايق براي مردم اين استانها از اهميت خاصي برخوردار باشد.گلافان براي ساخت لنج هاي خود از تختههاى مرغوب هندى به نام ساى كه در بدنه كاربرد داشت استفاده كرده و بقیهٔ مصالح را از محل سكونت خود تهیه مىكردند. در اين ميان بندر بوشهر، ریگ، بند گناوه، جزیره شیف و برخى دیگر از بنادر جنوب ایران از مهمترين مراكز ساخت اين نوع از بلم بود.
معايب ومحاسن گلافي جنوب
از ديرباز وجود كارگاه هاي مختلف لنج سازي و ايجاد مشاغل مرتبط به اين صنعت، زمينه جذب و كارآفريني براي نيروهاي زيادي را در نواحي ساحلي جنوب ايران فراهم كرده و همواره در زندگي و فرهنگ مردم بندرهاي جنوب از جايگاه والايي برخوردار بوده است.ورود انواع واقسام قايق وبلم هاي جديد كه از موادي غير از چوب ساخته مي شد واستفاده از موتورهاي بنزيني وگازوئيلي وسرعت بالا وكم خطر بودن سبب شد تا كم كم اقبال به استفاده از لنج هاي سنتي كم شود،همچنين وقوع چند حادثه كه منجر به غرق شدگي يكي دوبلم شد موجب شد تا زنگ خطر تعطيلي كارگاه هاي گلاف سازي به صدا درآيد.درحالي كه خيلي ها فكر مي كردند كه كارگاه هاي گلافي به زودي به خاطره ها سپرده خواهد شد، اما هزينه بالاي خريد لنج هاي فايبرگلاسي وعمر كوتاه وبالابودن هزينه تعميرات سبب شد تا اقبال دوباره به سوي اين صنعت قديمي باز گردد.محمود بندري از ماهيگيران قديمي هرمزگان كه اين شغل را از پدرش به ارث برده در اين خصوص مي گويد:لنج هاي چوبي از مقاومت خوبي برخوردارند به طوري كه اكثر آنها عمر ۱۰۰ساله دارند و هم اكنون لنج هايي در بوشهر فعاليت مي كنند كه ۹۰ سال از عمرشان مي گذرد و بدون هيچ مشكلي به كارشان ادامه مي دهند؛ حال آنكه عمر مفيد لنج هاي فايبرگلاس بيش از ۲۰ سال نيست.وي مي افزايد:البته لنج هاي فايبرگلاس نسبت به لنج هاي چوبي از جهت بالابودن ضريب ايمني برتري دارند و نفوذناپذيري آب در آنها بالاتر است.اين دريانورد قديمي ادامه مي دهد: به دليل مواد شيميايي كه در ساخت شناورهاي فايبرگلاس، به كار رفته است، مواد غذايي همچون هندوانه و انواع ميوه كه با استفاده از اين لنج ها به مقصد كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس حمل و صادر مي شوند خيلي زود خراب مي شوند.
فعاليت 6كارخانه لنج سازي در هرمزگان
آمارها نشان مي دهد درحال حاضر ۶ كارگاه لنج سازي در سطح استان بوشهر به فعاليت مشغول هستند كه از اين تعداد ۴ كارگاه در بندر بوشهر داير است.محمود رستم جبري، مديرعامل سابق شركت هاي تعاوني لنج داران استان بوشهردرخصوص وضعيت كارگران گلافي مي گويد:جايگزيني شناورهاي صنعتي از جنس فايبرگلاس به جاي لنج هاي چوبي با توجه به قيمت بالاي آنها براي خريداران مقرون به صرفه نيست و سازمان بنادر و كشتيراني باوجود تعطيلي كارگاه هاي لنج سازي سنتي، نتوانسته جايگزين مناسبي براي اين شناورها فراهم كند.وي در خصوص علت تعطيلي ساخت لنج هاي قديمي ومجوز جديد براي فعاليت دوباره آنها مي افزايد:ممنوعيت ساخت و ثبت موتور لنج هاي چوبي از سوي سازمان بنادر و كشتيراني ايران به دليل ضريب ايمني پايين اين شناورها بود و اين درحالي است كه توليد شناورهاي صنعتي جديد نيز در استان بوشهر از اقبال كافي برخوردار نيست.مديررستم جبري ادامه مي دهد: به دنبال برگزاري جلسه هاي متعدد و گفت وگوهايي كه با سازمان بنادر و كشتيراني انجام شد، ساخت لنج هاي چوبي با رعايت شرايطي در بوشهر از سر گرفته شد.وي شرط صدور مجوز براي ساخت لنج جديد، ابطال يك لنج قديمي و از رده خارج كردن آن است و هدف از اين كار، اين است كه لنج هاي كوچك كه ضريب ايمني پايين تري دارند، به تدريج از رده خارج شوند.
ثبت هنر گلافی در یونسکو
چندي پيش بود كه اعلام شد قرار است اين هنر ثبت جهاني شود .امین بینش پژوه معاون هنرهای سنتی و صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان بوشهر دراين رابطه مي گويد: پیشنهاد ثبت هنر گلافی در سازمان یونسکو به عنوان دانش دریانوردی ایرانیان امسال از سوی سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور ارائه شده است.وي مي افزايد: دانش دریانوردی ایرانیان در چهار استان جنوبی بوشهر، خوزستان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان پس از ثبت ملی در سال ۸۸ امسال از سوی سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به یونسکو برای ثبت جهانی پیشنهاد داده شده که امیدواریم این میراث ناملموس ایران در لیست جهانی میراث ناملموس کشورمان قراربگیرد.بينش پژوه ۲ پیشنهاد بوشهر به سازمان یونسکو که هر دو ثبت ملی شدهاند، خبر داده و مي گويد: ثبت کوه نمک واقع در جاشک و دانش دریانوردی ایرانیان(گلافی) دو پیشنهاد سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوشهر برای ثبت جهانی این دو اثر در یونسکو است كه اميدواريم مورد تاييد قرار بگيرد.
