
پس از آزادسازي قيمت بليت هواپيما در روزهاي اخير، توليدكنندگان صنايع غذايي نيز به فكر راهاندازي موج جديد آزادسازي قيمتها افتادند، به طوري كه از روز گذشته زمزمه آزادسازي قيمت روغن نباتي و ماكاروني به راه افتاده، اين در حالي است كه آزادسازي قیمت كالاهاي استراتژيك و گروه يك غيرقانوني بوده و تجربه آزادسازي قيمت پودر لباسشويي در سالهاي گذشته نيز از افزايش قيمتها و تضييع حقوق مصرفكننده حكايت دارد.
آزادسازي قيمت روغن نباتي در شرايطي مطرح است كه اين كالا جزو كالاهاي اساسي به شمار رفته و اصولاً كنترل قيمت كالاهاي اساسي توسط دولت از اهميت ويژهاي برخوردار است. در عين حال، فراز و نشيبهايي كه قبلاً در قيمتگذاري روغن نباتي وجود داشته و نابسامانيهايي كه در برخي مقاطع در اين زمينه به وجود آمده، حساسيت نرخگذاري در اين بخش را چند برابر ميكند.
همچنين موضوع آزادسازي قيمت كالاها در حالي توسط فعالان بخش خصوصي و برخي مسئولان دولتي پيگيري ميشود كه نظارت دقيقي بر عملكرد عرضهكنندگان كالا و خدمات وجود ندارد و حتي در برخي موارد نيز انحصار موجود در بازار مانع از رقابتي شدن قيمتها ميشود كه در نهايت به نفع مصرفكنندگان نخواهد بود.
كارشناسان صنعت غذايي معتقدند: با تجربهاي كه در سالهاي گذشته از آزادسازي قيمت پودر لباسشويي به دست آمده، آزادسازي قيمتها در اين سالها نه تنها قيمت را كاهش نداده، بلكه كيفيت نيز به مراتب كم شده است، به عنوان مثال پودر ماشين لباسشويي كه در گذشته ۱۲۸۰ تومان بود براي حفظ بازار تغيير نكرد، اما كيفيت آن كاهش يافت و پر از نمك طعام و مواد دیگر شد و درمقابل، پودرهاي ۱۲۸۰ توماني بدون اينكه كيفيتش افزايش يابد، به ۳۸۸۰ تومان تغيير يافت. اكنون نيز با آزادسازي قيمت موادغذايي، كيفيت كاهش و قيمت گران خواهد شد.
در اين خصوص رضا رجبي كارشناس اين صنعت، ميگويد: انجمن صنايع روغن نباتي ماههاست كه دنبال افزايش قيمتها و تأييد سازمان حمايت است و قطعاً با آزادسازي قيمتها توليدكنندگان اين صنعت به هدف خود رسيده و قيمتها را افزايش خواهند داد و مانند تجربه پودر لباسشويي، روغنهاي ارزان بيكيفيت به دست مصرفكنندگان ميرسد. وي با اشاره به فصل واردات روغن پالم و تغيير قيمتها در فصول مختلف سال ميافزايد: در اين صنعت كارخانجات بزرگتر با ايجاد دامپينگ و كاهش جزئي قيمت فروش روغن به بنكدار، بازار را به دست ميگيرند و كارخانجات كوچكتر هميشه تابع تصميمات كارخانجات بزرگ هستند، از اين رو با آزادسازي قيمتها بازار روغن به شدت دچار نابساماني خواهد شد.
تذكر نمايندگان به نعمتزاده
این کارشناس همچنين از تأكيد نمايندگان بر ممنوعيت آزادسازي قيمتها خبر میدهد و ميگويد: روز يكشنبه سه نماينده مجلس درخصوص آزادسازي قيمتها به وزير صنعت و تجارت تذكر دادند و طي نامهاي به نعمتزاده اعلام كردند كه هرگونه تصميمگيري درباره آزادسازي قيمتها بايد به تصويب نمايندگان مجلس برسد.
اقشار كم درآمد مجبور به خريد روغن بيكيفيت ميشوند
همچنين نادر قاضيپور، عضو كميسيون صنايع مجلس در اين مورد ميگويد: در ايران پنج نوع كالاي اساسي شامل نان، برنج، قند و شكر، گوشت و روغن نباتي توسط دولت قيمتگذاري ميشود تا فشار زيادي از محل قيمت اين محصولات به اقشار كمدرآمد وارد نشود. وي ادامه ميدهد: در حال حاضر بحث آزادسازي قيمت روغن نباتي مطرح شده و توليدكنندگان اين موضوع را پيگيري ميكنند. اگر اين اتفاق بيفتد كمدرآمدها مجبور به خريد روغن بيكيفيت خواهند بود. قاضيپور معتقد است: وزير صنعت بايد نظارت بيشتري بر قيمت كالاهاي اساسي داشته باشد و از تكرار تجربههاي ناموفق قبلي در بخشهايي مانند روغن نباتي جلوگيري كند. قاضيپور همچنين به آزادسازي قيمت ماكاروني اشاره كرده و ميگويد: قيمت تمام شده هر كيلو ماكاروني 2200 تومان است اما توليدكنندگان اين محصول را به قيمت 3800 تومان عرضه ميكنند.
توليدكنندگان: دست دلالان كوتاه ميشود
اما دركنار مخالفت كارشناسان صنعت غذايي و نمايندگان مجلس، توليدكنندگان روغن نباتي معتقدند اين اقدام، دست واسطهها را كوتاه ميكند. محمود شهرضايي، مدير عامل گروه صنعتي بهشهر در گفتوگو با جوان با تأييد كوتاه شدن دست دلالان ميگويد: برخي توليدكنندگان كالاي خود را ارزانتر از قيمت درج شده بر روي كالا به بنكدار و واسطه ميفروشند تا كالايشان را در طبقات بالايي ويترين قرار دهند، اما با آزادسازي قيمتها و تعيين شدن قيمت توسط عرضه و تقاضا، اين دامپينگ قيمتي از بين رفته و ارزانتر به دست مصرفكننده ميرسد و اين تخفيفات به جيب مصرفكننده ميرود. وي ميافزايد: با توجه به اينكه سهميه واردات روغن پالم از سوي وزارت بهداشت تعيين ميشود، اين امر موجب محدوديت توليد روغن ميشود به طوري كه برخي كارخانجات چيپس، پفك، بستني و.... كه تصفيه روغن پالم ندارند، سهميه خود را دريافت و با قيمت بالاتر در بازار به صنايع روغن نباتي ميفروشند. شهرضايي اظهار ميدارد: همين امر موجب شده كه خط توليد روغن سرخ كردني گروه بهشهر به دليل نبود روغن پالم تعطيل شود.
وي همچنين پيشنهاد داد كه وزارت بهداشت به جاي نظارت بر واردات روغن پالم بر كالاي ساخته شده نظارت كند، زيرا در شرايط فعلي، كارخانهاي كه روغن پالم كمي دارد به جاي استفاده ۳۰ درصدي از پالم در محصولاتش، ميزان آن را كاهش داده و به ۱۰ درصد ميرساند، اما كارخانهاي كه پالم بيشتري در اختيار دارد به جاي ۳۰ درصد، ۵۰ درصد پالم به محصولش ميزند و متأسفانه هيچ نظارتي بر كالاي ساخته شده وجود ندارد.