به دليل بيتوجهي دستگاههاي متولي و نبود نظارتهاي سيستمي، آسيبهاي اجتماعي در برخي بخشهاي اين ابرشهر به يك معضل حلنشدني تبديل شده است به گونهاي كه افزايش انواع آسيبهاي اجتماعي سبب شده شهروندان محلههاي آلوده نيز زبان به اعتراض بگشايند. افزايش انتقادات و اعتراضات شهروندان و درخواستهاي مكرر از مديريت شهري عمق فاجعه آسيبها را كه همانند آتش زير خاكستر شهر و شهروندان را تهديد ميكند بر همگان آشكار كرده است. هر روز آسيبهاي اجتماعي خود را به گونهاي در گوشه و كنار شهر نشان ميدهد. يك روز در پاركهاي پايتحت و روز ديگر در بزرگراهها اين قصه تلخ در شهر همچنان تكرار ميشود. نبود عملكرد منسجم و ناكارآمدي برنامهها از سوي دستگاههاي متولي سبب افزايش اين معضلات شده است. در اين زمينه چندي است كه مديريت شهري نيز به موضوع آسيبها حساس شده و واكنشهايي را نشان داده كه در متن زير به اختصار به بخشهاي مختلف آن پرداخته شده است .
پرده اول
چند روز پيش اعضاي شوراي شهر تهران به همراه جمعي از معاونان و مديران شهرداري تهران بازديدي از محله هرندي، بوستان حقاني، مددسراي مناطق 12 و 15 داشتند كه در ابتداي اين بازديد اعضاي شوراي شهر تهران به همراه دو تن از معاونان شهردار تهران، مديران شهري و جمعي از خبرنگاران رسانههاي مختلف در محله هرندي و پارك حقاني حضور يافتند و ضمن بازديد از بخشهاي مختلف پارك با تعدادي از معتادين در اين بوستان به گفتوگو پرداختند. در پارك حقاني تعداد قابل توجهي از معتادين مرد و زن حضور داشتند و همين امر مشكلاتي را براي شهروندان اين محله بهوجود آورده است، معتاداني كه شب و روز خود را در اين پارك سپري ميكنند.
فروش مواد مخدر اعم از سنتي و صنعتي، تزريق مواد، تردد اوباش و فروشندگان مواد مخدر تنها بخشي از معضلات بوستان حقاني در محله هرندي است كه به گفته برخي از شهروندان، اين موارد هر روز در حال افزايش است. يكي از معتادين حاضر در بوستان حقاني با بيان اينكه من شبها جنس و مواد مخدر را از اين بوستان تهيه ميكنم، گفت: اوايل اوضاع زندگيام بسيار خوب بود و خانه و ماشين داشتم، اما رفته رفته و با آمدن به سمت مواد مخدر همه دارايي و زندگيام از دستم رفت. وي با بيان اينكه بسياري از معتادين زن و مرد كه در اين بوستان تردد ميكنند، داراي بيماريهاي متعددي هستند، بيان داشت: شهرداري تهران تنها در بحث غذايي ما را كمك ميكند و اين درحالي است كه ما نياز به حمايتهاي ديگري داريم. سونيا، يكي ديگر از مصرفكنندگان مواد مخدر در اين پارك، گفت: حدود 15 سال است كه مواد مخدر مصرف ميكنم و هماكنون بيشتر مصرف من شيشه است. وي با اشاره به اينكه پول مواد را از طريق بساط كردن تهيه ميكنم، اضافه كرد: چند سالي است كه در اين پارك زندگي ميكنم، ضمن اينكه عامل اصلي در معتاد كردن من همسرم بود. سونيا با بيان اينكه دو بچه 6 و 9 ساله دارد، گفت: در اين مدت تلاش كردهام كه تنفروشي نكنم، اما چندين نوبت توسط اوباش خفتگيري شدم كه البته با ورود نيروي انتظامي از دست آنها فرار كردم.
پرده دوم
همچنين معصومه آباد رئيس كميته ايمني و مديريت بحران شوراي شهر در اين زمينه گفت: طي سالهاي گذشته آمار اعتياد رو به افزايش است به طوري كه در دهه گذشته آمار مربوط به زنان 1/4 درصد بوده است و در حال حاضر اين آمار به 10 درصد رسيده است.
وي با تأكيد بر اقدامات مؤثر شهرداري در حوزه اعتياد، تصريح كرد: شهرداري تهران در حوزه اعتياد، اورژانس اجتماعي، گرمخانهها و مراكز مداخله در بحران اقدامات قابل توجهي انجام داده است اما بايد به اين نكته توجه كرد كه اقدامات تمامي سازمانهاي متولي حوزه اعتياد در بحث مداخله و مقابله با بحران است و هيچ سازمان متولي برنامهاي تحت عنوان پيشگيري ندارد. رئيس كميته ايمني و مديريت بحران شوراي شهر اضافه كرد: شهرداري تهران متولي اصلي اين حوزه نيست اما اقدامات ويژهاي در اين زمينه انجام داده است. پيشنهاد ميكنم شهرداري برنامه جامعي تحت عنوان پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي ارائه بدهد.
پرده سوم
در اين زمينه رئيس سازمان رفاه، خدمات و مشاركتهاي اجتماعي شهر تهران با اشاره به اقدامات شهرداري در اين بوستان خاطرنشان كرد: در هفته بهصورت يك شب در ميان برخي از NGOها با حضور در اين بوستان اقدام به پخش غذاي گرم ميكنند. وي با اشاره به تردد معتادين مرد و زن در بوستان حقاني واقع در محله هرندي، خاطرنشان كرد: تعداد اين افراد نسبت به گذشته افزايش يافته است كه البته شهرداري تهران تلاشهاي گستردهاي را براي بهبود اين افراد انجام داده است كه در همين راستا افرادي كه آمادگي داشته باشند به صورت رايگان به مراكز بازپروري و كمپهاي اعتياد معرفي ميشوند. هوشيار رئيس سازمان رفاه، خدمات و مشاركتهاي اجتماعي شهر تهران اضافه كرد: هر شب حدود 3 هزار كارتنخواب در شهر تهران ساماندهي ميشوند و با حضور در مددسراها از خدمات پيشبينيشده استفاده ميكنند.
راهاندازي مركزي تحت عنوان قرارگاه اجتماعي
همچنين حجتالاسلام امرودي معاون امور فرهنگي و اجتماعي شهرداري تهران اظهار داشت: طرح انضباط شهري كه از سوي شهرداري تهران تهيه و تدوين شده ويژگيهاي متعددي دارد. اين طرح داراي 7 بخش است كه از آن جمله ميتوان به بحث امنيت و كسب و كار اشاره كرد. وي با اشاره به راهاندازي مركزي تحت عنوان قرارگاه اجتماعي، گفت: در اين قرارگاه 12 سازمان و دستگاه حضور خواهند داشت كه هماهنگيهاي لازم براي ارائه خدمات مطلوبتر در شهر به آسيبديدگان اجتماعي ديده خواهد شد. وي با اشاره به اقدامات شهرداري تهران در منطقه هرندي بيان داشت: طي مطالعاتي كه صورت گرفته طرحهايي در اين محلات در حال اجراست و در حال حاضر 46 نقطه پراكنده 3 نقطه مركزي در تهران درخصوص آسيبهاي اجتماعي مشخص شده است. معاون امور فرهنگي و اجتماعي شهرداري تهران اظهار اميدواري كرد: ساير دستگاههاي مسئول اعم از بهزيستي، قوه قضائيه، نيروي انتظامي و... نيز ميتوانند با همكاري و همراهي خدمات مؤثرتري را به آسيبديدگان اجتماعي ارائه كنند.
سرگرداني ۲ هزار زن بيخانمان در خيابانهاي پايتخت
در منطقه 12 مشكلات كالبدي و اجتماعي بسياري وجودارد و مهمترين آسيبي كه در بخشهايي از محلات اين منطقه وجود دارد، آن است كه جريان زندگي در اين منطقه مختل شده است به اين ترتيب بايد جريان زندگي را به آن محلات برگردانيم تا زندگي در آنجا جاري و ساري باشد. به گفته قاليباف، زيبنده شهر تهران نيست كه شبي دو هزار زن بيخانمان در خيابان باشند و فردي با گرسنگي سر بر بالين بگذارد.
شهردار تهران با اشاره به آسيبهاي اجتماعي در شهر افزود: بايد به اين پرسش پاسخ دهيم كه مهمترين وجه تفاوت ما بهعنوان كشور اسلامي با كشورهاي غيراسلامي چيست، خاطرنشان كرد: ساخت و ساز و پيشرفت در پروژههاي عمراني لازم است اما كافي نيست و نكته مهم در اين نكته آن است كه هدف ما اين است كه همه ماديات را فراهم كنيم و براي يك چيز و آن اينكه جوانان و خانوادهها به نقطهاي از آرامش برسند كه بتوانند عبادت و بندگي خدا را بكنند.
وي با اشاره به اينكه وجود فقر در شهر و آسيبهاي اجتماعي زيبنده جامعه اسلامي ما نيست؛ افزود: بدون كوچكترين كمكي از دولت و استفاده از پول شهرداري سراي محلات ميتوانند با استفاده از ظرفيت شهرداري در راستاي فقرزدايي از شهر تلاش كنند.
قاليباف در خصوص اجراي طرح انضباط اجتماعي در منطقه 12 گفت: طرح انضباط شهري چند ماهي است كه با تشكيل جلسات با دستگاههاي متولي در حال اجرا است كه قاليباف در خصوص اجراي اين طرح در منطقه 12 گفت: ما به تنهايي نميتوانيم اين كار را انجام دهيم و براي اين كار نيازمند همكاري، همراهي و همدلي ميراث فرهنگي، كميته امداد امام خميني (ره)، نيروي انتظامي، محيط زيست، وزارتخانههاي كشور، بهداشت، رفاه و امور اجتماعي، آموزش و پرورش و همچنين استانداري و فرمانداري هستيم. در كنار اين به حضور بسيار مؤثر قوه قضائيه نيازمنديم از اين رو اين يك كار جمعي و ملي است كه همه بايد با هم آن را انجام دهيم.
شهردار تهران با تأكيد بر گستردگي و پيچيدگي آسيبهاي اجتماعي در منطقه 12 گفت: وقتي به فرد و خانواده نگاه ميكنيم، با موضوعاتي نظير اعتياد، كارتنخوابي، تكديگري، دزدي، شرارت، فساد و... روبهرو هستيم. از يك منظر ديگر مسائل جنسي، سني، قشري، قومي، شهري، روستايي و خارجي وجود دارد كه همه در بستر بيكاري، مهاجرت و نارساييهاي شهري حركت ميكنند. از اين رو وقتي به يك محله نگاه ميكنيم تنها موضوع اعتياد مطرح نيست و در اين بستر امنيت وجود ندارد و بايد به اين مسئله هپاتيت، ايدز و... را هم اضافه كرد.
مشكل آسيبهاي اجتماعي بايد ريشهاي برطرف شود
بر اساس عرف و عادت شهروندان برخورد با آسيبهاي اجتماعي را از چشم شهرداري ديده و آن را وظيفه شهرداري ميدانند، اما هم در قانون شهرداريها و هم در مصوبات شوراي شهر تكاليف روشني در اين خصوص براي مديريت شهري تعيين شده است كه اگر از اين وظايف قانوني كوتاهي شود آيندگان حتماً شوراي شهر كنوني را مورد مؤاخذه و نقد قرار ميدهند. در اين زمينه همچنين عباس جديدي عضو شوراي اسلامي شهر تهران، با بيان اينكه بيش از نيمي از آسيبهاي اجتماعي در شهر تهران در نتيجه عدم تربيت صحيح كودكان يتيم و بيسرپرست است پيشنهاد ايجاد پنج يتيمخانه تخصصي در پنج پهنه شهر تهران را ارائه كرد.
وي با اشاره بر افزايش آسيبهاي اجتماعي در نتيجه بالارفتن آمار جرم و جنايت و پيشنهاد بر ايجاد پنج يتيمخانه و نحوه نگهداري افراد بيسرپرست، يتيم و بيخانمانها را داد و گفت: ايجاد يتيمخانههاي تخصصي و هدفمند در شهر تهران از واجبترين كارها براي شهر است.
وي با بيان اينكه نگاه اعضاي شوراي شهر در جلسات نگاه تخصصي و بررسي ريشهاي موضوعات بوده و دغدغه آنها موضوعات مرتبط با آسيبهاي اجتماعي است، اظهار داشت: آمار 15 ميليون پروندهاي قوه قضائيه از ميزان جرم و جنايت در سال گذشته نشان از افزايش ميزان جرم و جنايت به ويژه در شهر تهران دارد كه نگاه تخصصي به اين پروندهها نشان ميدهد 60 درصد از اين آمار 15 ميليوني مربوط به آسيبهاي اجتماعي است كه 50 درصد از آن را كساني مرتكب ميشوند كه بيسرپرست و يتيم بوده و از نعمت پدر و مادر بيبهره هستند.
وي گفت: وظيفه نمايندگي بر ما به عنوان اعضاي شوراي شهر تكليف ميكند كه به حل اين موضوعات و به ويژه موضوعات مرتبط با آسيبهاي اجتماعي به صورت ريشهاي پرداخته شود.
