تاوان زيادهخواهي عربستان براي توسعه فضاي اطراف خانه خدا را زائران كشورهاي مختلف دادند، چنانكه گفته ميشود علاوه بر زائران پاكستاني و هندي كه بيشترين تلفات روز جمعه را داشتهاند چند زائر ايراني نيز مصدوم شده و يك تن نيز جان سپرده است. اين اتفاق بار ديگر توجهها را معطوف سايه انداختن عناصر مادي بر فضاي معنوي مكه كرده است.
سالهاست كه پروژه توسعه مسجدالحرام بر كعبه و صحن اصلي اطراف آن سايه انداخته است تا جايي كه معنويت اين فضا در ميان انبوهي از تاور كرينها و جرثقيلهاي غولآسا و نيز برجها و ساختمانهايي كه در اطرافش بالا رفتهاند، كمرنگ شده است؛ هماكنون 15 جرثقيل غولآسا فضاي مسجدالحرام را براي توسعه آن تا 400 هزار مترمربع احاطه كرده است؛ حالا در حادثه روز جمعه و سقوط يكي از اين تاور كرينها در صحن مسجدالحرام انتقادها را نسبت به اين طرح توسعهاي افزايش داده است آن هم در حالي كه روزانه هزاران زائر مسلمان در اين صحن و در زير اين جرثقيلها به طواف كعبه مشغول ميشوند. علاوه بر اين كشته شدن 107 زائر و جراحت بيش از 270 نفر ديگر در اين حادثه بار ديگر پيكان انتقادات را به سوي شاهزادگان سعودي و طرح وهابي آنها در گسترش مسجدالحرام و تخريب ميراث نبوي نشانه گرفته است. ظرف 50 سال گذشته مسجدالحرام هدف ساخت و سازهاي متعددي قرار گرفته است تا آنجا كه بهرغم تاريخي بودن اما از نظر معيارهاي جهاني ديگر جزو ميراث تاريخي به حساب نميآيد؛ ساخت و سازها در اين فضاي معنوي اما از سال 2013 ميلادي شدت گرفت؛ عربستان از سال 2013 اين طرح توسعه را آغاز و طي آن اقدام به تخريب آثار و ميراث نبوي كرده است. طي اين فرآيند مسجدالحرام و فضاي اطرافش به عنوان مواريث ناملموس جهان اسلام دستخوش تجاوز سعوديها و اهداف توسعه طلبانه شان قرار گرفتند؛ خانه خديجه امالمومنين همسر پيامبر تخريب شد و خانه محل تولد پيامبر اسلام(ص) كه تنها چند متر با مسجدالحرام فاصله دارد نيز با خطر مشابه روبهروست. برج ساعت به عنوان نماد مدرنيته حاكم بر فضاي مسجدالحرام نيز كه منظر بصري اين فضا را مخدوش ساخته با از بين رفتن يك كوه و قلعه قرن هجدهمي «اجياد» بر فراز اين صحن سبز شد. گفته ميشود كه زمينهاي اطراف مسجدالحرام جملگي متعلق به شاهزادگان سعودي است و زيادهخواهيها و منفعتطلبيهاي مالي آنها براي گسترش فضاي اطراف مسجدالحرام و تأسيس هتلها تنها يك روي قضيه است. هدف ديگر آنها از بين بردن يادمانهاي ديني است. جرثقيل عظيمي كه در روز جمعه بر سر زائران كعبه فرود آمد نيز متعلق به يكي از شاهزادگان سعودي بوده است.
