اریبهشت امسال هم باز مرگ هزار قطعه ماهي در سواحل بندرعباس و کیش بر ميزان تلفات اين نوع ماهي افزود اما چندي پيش تلف شدن دسته جمعي میلیونها قطعه ساردین در سواحل شهرستان پارسيان واقع دراستان هرمزگان، زنگ خطر وقوع فاجعه اي زيست محيطي را به صدا در آورد و کارشناسان و مسئولان مربوطه را برآن داشت تا براي کشف علل اين اتفاق وارد عمل شوند.
*****
اواخر مرداد ماه در پي انتشار گزارشات مردمي از رويت لاشه ميليون ها قطعه ماهي ساردين در خط ساحلي پارسيان، گمانه زني ها در خصوص آلوده بودن آبهاي جنوبي به مواد نفتي قوت گرفت و موجي از نگراني در بين اهالي هرمزگان و مسئولان مربوطه ايجاد کرد. در کنارعلت آلودگي آب، بحث ضربه اقتصادي حاصل از تلف شدن اين نوع ماهي نيز برنگراني ها مي افزود. از آنجا که اين نوع ماهي ها در سطح پايين هرم غذايي آبزيان قرار دارند و ماهي هاي بزرگتر آز آنها تغذيه مي کنند، تلف شدن يک باره اين حجم عظيم ايجاد اختلال در زنجيره غذايي آبزيان و نابودي اين زنجيره و نهايتا نابودي ماهيان بزرگتر را به دنبال دارد. از طرفي کاهش ساردین باعث میشود ماهی تن با ارزش اقتصادی بالا و یکی از چندین نوع ماهی تغذیه کننده از این زنجیره با کاهش رشد مواجه شود! از اين رو مسئولان حزوه هاي مربوطه براي يافتن دليل مرگ ساردين ها در سواحل پارسيان به طور جدي دست به کار شدند تا شايد با اقدام پيشگيرانه به موقع بتوانند جلوي خسارت و ضرر بيشتر را بگيرند.
آلودگي نفتي رد شد اما کشند قرمز آمد!
چند ساعت بعد مدیرکل حفاظت محیطزیست هرمزگان اعلام کرد که نتيجه تحقيقات انجام شده در سواحل روستاهای زیارت، بُستانو، شیو و مغدان که بيشترين ميزان لاشه دراين مناطق ديده شده، وجود آلودگي نفتي در آبهاي سواحل پارسيان را رد کرده و براي مرگ دسته جمعي ماهيان بايد احتمالات ديگر را بررسي کرد. دو روز بعد از وقوع اتفاق بالاخره نتيجه نمونهبرداری از آب و ماهیان تلف شده که توسط شیلات، دامپزشکی و محیطزیست انجام شده بود، شکوفایی جلبکی را به عنوان علت مرگ ماهیان معرفي کرد. پدیده شکوفایی جلبکی یا کشند قرمز نخستین بار سال ۸۸ در آبهای خلیج فارس و بیشتر در ساحل بندرعباس دیده شد و میلیونها قطعه انواع آبزیان بر اثر این پدیده تاکنون از بین رفته است .اردیبهشت امسال هم بلوم جلبکی کشند قرمز در سواحل بندرعباس و کیش سبب مرگ و میر آبزیان شد.
رئیس پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان با بيان اينکه براساس آزمایش های ابتدایی، تراکم سه گونه پلانکتون درآب های ساحلی پارسیان تایید شده که موجب خفگی ساردین ماهیان شده است گفت: اگر تعداد پلانکتون ها به 300 هزار سلول دریک لیتر برسد به معنای وضعیت بحرانی وروبرو شدن با پدیده کشند قرمز است که درپارسیان این میزان دریک گونه به بیش از9میلیون سلول نیز رسیده است.محمدصدیق مرتضوی افزود: آلودگی های ثابت مانند ورود فاضلاب های صنعتی و شهری غیر استاندارد به سواحل استان همچنین آلودگی های متحرک مانند پساب کشتی ها موجب پیدایش این پدیده وشکوفایی کشند قرمز درسواحل استان است.
اين در حالي است که بنا به اعلام پژوهشکده مذکور، نمونه برداریها از آبهای هرمزگان نشان داده بروز این پدیده روند افزایشی دارد. با اين تفاسير با تداوم اين روند شايد نابودي کامل ماهي هاي ساردين در آينده اي نزديک، دور از انتظار نباشد.
جولان کشند قرمز و کمبود منابع مالي براي مقابله!
از سال 69 تا 87 خبري از وقوع پديده کشند قرمز در آبهای جنوبی ایران رخ نداده بود؛ اما از مهرماه 1387 اين پدیده در آبهای خلیج فارس پيدا شد و شدت بیشتری به خود گرفت و مرگ انواع مختلف آبزيان را رقم زد. از آن سال گه گاه به بستر درياهاي جنوب برمي گشت و خساراتي را بر جاي مي گذاشت. از اين رو براي مهار اين پديده اعتباراتي در نظر گرفته شد و اقدامات موثري براي مقابله با کشند قرمز انجام شد اما ظاهرا به مرور زمان اين مسئله اهميت خود را از دست داد تا آنجا که عليرغم جولان اين بيماري، از سال گذشته ديگر خبري ازمنابع مالي براي مقابله با اين پديده نيست. مرتضوي در اين خصوص با بيان اينکه امسال هنوزاعتبار مناسبی برای مقابله با این پدیده در اختیار پژوهشکده قرار نگرفته گفت: درچند سال گذشته برای مهار این پدیده اعتباراتی در نظر گرفته شد که توانستیم آن را مهار کنیم اما پس از آن دیگر برای این موضوع اعتباری در نظر گرفته نشد. اين در حالي است که بحث ممانعت از ورود آلاينده ها و فاضلاب به درياها نيز هنوز در هاله اي از ابهام قراردارد.
