حجتالاسلام سيدعلي غروي عضو جامعه مبلغين كشور معتقد است چه ايرادي دارد گاهي اوقات روحانيون با جوانان جلسه بگذارند و از آنها در خصوص نقاط ضعف و قوت منابري كه رفتهاند، نظرسنجي كنند. افسردگي و اثرات بعد از آن در زندگيهاي شهري امروز زياد ديده ميشود. خستگي در چهرهها نمايان است، از كنار خيليها كه رد ميشوي بيحوصلگي را در چهرههايشان ميبيني، گويي خود را فراموش كردهاند. اما در گوشهگوشه اين شهر و در مساجد هنگامي كه نواي اللهاكبر شهر را عطرآگين ميكند، صورتهاي بشاشي را ميبيني كه فارغ از اين هياهو به دنبال آرامش گمشده خود به مسجد آمدهاند، مكاني كه عبادت، تنها يك كاركردش است. مروري بر كاركردهاي ديگر مساجد به مناسبت دهه تكريم و غبارويي مساجد از جمله اهدافي بود كه در گفتوگو با حجتالاسلام سيدعلي غروي عضو جامعه مبلغين كشور بررسي كرديم.
مسجد به عنوان يكي از مهمترين كانونهاي اجتماعي در جوامع اسلامي تا چه ميزان در سلامت رواني آن جامعه ميتواند نقش داشته باشد؟
مسجد در لغت به معناي سجدهگاه است در برابر حضرت حق، اما مسجد در كنار اين كاركرد، ويژگيهاي ديگري هم دارد. مسجد اجتماع كوچكي است كه در همه ابعاد زندگي مردم تأثير دارد كه بايد در مورد هر كدام جداگانه بحث كرد. مسجد يك مكان اجتماعي است چراكه وقتي مردم به مسجد ميآيند از هم شناخت به دست ميآورند. اين شناخت در موارد بسياري سبب رونق كارهاي اقتصادي مسجديها نيز ميشده است به عنوان مثال فردي ميآمد و از بغلدستياش ميپرسيد: شما چه كارهايد؟ ميگفت: من بزازم. آن آقا ميگفت: شما چه كارهايد؟ پاسخ ميشنيد من لولهكشم و از آنجايي كه «نوريان مر نوريان را طالبند / ناريان مر ناريان را جاذبند» از هم كمك ميگرفتند. حتي در مبحث ازدواج و تشكيل خانواده نيز مسجد نقش مؤثري داشته است. پس به عبارتي آثار اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و همه كاركردهاي مربوط به يك جامعه سالم را ميتوان در مسجد يافت. در حديث داريم كه خداوند مسجد را خانههاي خود در روي زمين برميشمرد لذا عبادات در مسجد از هر مكان ديگري با ارزشتر است، چرا چون خداوند ميخواهد مردم در اين اجتماع دور هم جمع شوند، به مرور زمان اين حضور باعث ميشود كه خلأهاي نمازگزاران در زمينههاي مختلف پر شود. امروز داروهاي افسردگي بيشترين هزينه را نسبت به ساير داروها در سبد خانوارهاي مردم جهان دارند. چرا اينگونه است؟ چون مردم جايي را ندارند كه آنجا بروند. در غرب شما ميبينيد كه متدينينشان بر خود لازم ميدانند كه يكشنبهها به كليسا روند يا زندگيشان را از كليسا شروع ميكنند، پس متوجه ميشويم در غرب هم كه دين به حاشيه رانده شده باز هم براي آرامش رو به محل عبادت خدا ميآورند. اين احترام به مسجد يعني حضور با لباس و بدن تميز، خوش عطر بودن در اسلام يك وجهاش اين است كه مردم ترغيب بشوند براي حضور در مسجد. پيامبر گرامي اسلام هر وقت مسجد ميرفتند بهترين لباس را ميپوشيدند، عطر خوبي استفاده ميكردند و مسواك ميزدند. زماني پيش ميآمد كه دشمنان به ساحت مبارك حضرت جسارت ميكردند و لباس حضرت كثيف ميشد، پيامبر(ص) به منزل برميگشتند لباسشان را مرتب ميكردند، آنگاه دوباره بازميگشتند. خوب وقتي شما به جاي تميزي همچون مسجد با مردماني آراسته وارد ميشويد و خوشرويي ميبينيد، از افسردگي دور ميشويد. با تنها ماندن در خانه است كه بيماري رواني به سراغ انسان ميآيد.
شعار امسال دهه تكريم و غبارروبي مساجد «آينده را با جوانانمان از مسجد بسازيم» است. لزوم تحقق اين موضوع، حضور مستمر جوانان در مسجد است. به نظرتان يك مسجد چه مؤلفههايي بايد داشته باشد تا براي جوانان جذاب باشد؟ مقدمات لازم براي جوانسازي مساجد چيست؟
راه حضور جوانان مسجد اين است كه به جوانانمان بها دهيم و شخصيتشان را حفظ كنيم. پيامبر گرامي اسلام از محلي ميگذشتند، ديدند تعدادي جوان در آنجا سرگرم ورزش هستند. رو به پيرمردهايي كه آنجا بودند كردند و گفتند: اوصيكم بِالشُّبّابِ خَيرا فَإِنَّهُم أَرَقُّ أَفئِدَةً به شما درباره جوانان به نيكى سفارش مىكنم چراكه آنان نازكدلترند، به عبارتي مواظب جوانان باشيد، نگذاريد احساساتشان به هم بريزد و عواطفشان بشكند. در سيره پيامبر ماست كه بزرگترين سمتها را به جوانان ميداد. پيران ما زحمت كشيدند، احترامشان واجب است اما بايد كارها را به دست جوانان سپرد. روحانيون و ائمه جماعات مساجد بايد جوانان را طرف مشورت خود قرار دهند. اگر چند پيشنهاد دادند يكي يا دو تا از پيشنهادهايشان را اجرا كنيم. ديگر اينكه در مسجد علائق جوانان را فراهم كنيم، مانند وسايل ورزشي يا از سخنراناني استفاده كنيم كه جوانان به او علاقهمندند. چه ايرادي دارد گاهي اوقات روحانيون با جوانان جلسه بگذارند و از آنها در خصوص نقاط ضعف و قوت منابري كه رفتهاند نظرسنجي كنند. من خودم اين كار را چند بار تجربه كردهام و جواب هم داده است. نكته بعدي شكل ظاهر مساجد است. برخي مساجد را اخيراً ديدهام به قدري زيبا و تميز است كه انسان از رفتن به اينگونه مساجد و ماندن در آنها لذت ميبرد.
نقش بسيج مساجد نيز در جلب جوانان بسيار مؤثر است. برنامههاي جاذب، اخلاق خوش و هماهنگي با ساير اركان مساجد ميتواند در جذب جوانان از طريق بسيج مثمر ثمر باشد.
يكي ديگر از روزهاي امسال دهه تكريم و غبارروبي، «مسجد، بستر نشر فرهنگ ايثار و شهادت» نام دارد. مسجد تا چه حد در تربيت نسل ظلمستيز و شهادتطلب نقش دارد؟
پيامبر (ص) فرمودهاند: جوان مانند يك زمين بكر و دست نخورده است، قلب جوان به تعبير روايات ارض الخاليه است يعني مانند زميني خالي است. هرگونه بذري ميتوانيد در آن بكاريد. ميتوانيد از او يك جوان داعشي بسازيد. كاري كه وهابيت با هزينه فراوان و به اسم اسلام يك جاني ميسازد. بر ماست با كار فرهنگي جوانانمان را تربيت كنيم و در اين امر متوليان زيادي هم داريم. البته اين مهم وظيفه همه است. از من مبلغ گرفته تا آن استاد دانشگاه، آنگاه ميتوانيد جواني تربيت كنيد شيفته شهادت و ظلمستيزي چراكه به گفته دانشمندان روانشناسي، چهار عامل در تربيت جوانان مؤثر است: وراثت، تربيت، محيط و فرهنگ. ما اگر محيط و بستر را فراهم كنيم و فرهنگسازي كنيم ميتوانيم جواناني شهادتطلب تربيت كنيم. البته از نقش پدر و مادر نبايد گذشت. با محبت و عشق ميشود جوانان اهل دين ساخت. از نقش صدا و سيما و رسانهها هم نبايد به راحتي گذاشت. البته تا الان هم اينگونه بچهها تربيت شدهاند كه كشور امنيت دارد. شهداي ما در همين مساجد تربيت شدهاند.
ما در كشورمان به خدمت در حرم امام رضا(ع) و اماكن متبركه نظير حرم حضرت معصومه، شاهچراغ، شاهعبدالعظيم و. . . افتخار ميكنيم اما برايمان خادمي مسجد بياهميت است. در صورتي كه در قرآن كريم و روايات جايگاه والايي براي مساجد در نظر گرفتهاند. چه كنيم كه اين خدمت به مسجد (ولو ماهي يك ساعت حضور براي باز نگه داشتن در مسجد) و افتخار بدان يك فرهنگ شود؟ آيا دوست داريد خادم مسجد محلهتان باشيد؟
بايد دست به دست هم داد، امور مساجد و رسانهها بايد تلاش كنند. البته حركتهايي از سوي شهرداري تهران و امور مساجد ديده ميشود كه نياز است بيشتر شود. بايد كار فرهنگي صورت بگيرد مانند معرفي بهترين خدام، احترام به خدام در محلهها و تكريم آنان و برگزاري همايش در تجليل از آنان.
