نيازي به گفتن نيست كه دو مديوم سينما و تلويزيون پرمخاطبترين رسانههاي تصويري نزد مردم ايران هستند، اما وقتي بنا باشد مدال افتخار مديوم رسانهاي كشور را بر گردن يكي از اين دو بيندازيم كدام يك از رسانهها براي كشور پرافتخارتر و موفقتر بودهاند؟ فيلمهاي سينماي ايران يا سريالهاي تلويزيوني؟
سالانه در امريكا و هاليوود يا صنعت سينماي هند و باليوود كه هر دو سردمدار سينماي جهان هستند صدها فيلم توليد ميشود. اين فيلمها با سرمايههاي هنگفت داخلي و ساير شرايطي كه برايشان مهيا ميشود با سرعتي مثال زدني جهان را درمينوردند، وارد خانههاي مردم از مليتهاي مختلف ميشوند و پيام خود را به آنها ميرسانند. فيلمهاي هاليوودي نورچشمي جشنوارههاي سينمايي محسوب ميشوند. اين فيلمها از دستان خودي جايزه ميگيرند، در گيشههاي جهان ميفروشند، به شهرت ميرسند و به اين ترتيب فاصله هاليوود از صنعت سينماي ساير كشورها مدام دور و دورتر ميشود. رقابت با چنين غول بزرگ و قدرتمندي كار دشواري است. بر فرض محال اگر قرار باشد سينماي ايران از نظر شهرت و نفوذ در دنيا جا پاي هاليوود بگذارد نياز به سكوي پرش جشنوارههايي چون اسكار، گلدن گلوب يا برليناله دارد. اين جشنوارههاي غربي هم معمولاً نگاه از بالا به پايين به سينماي ايران را با دستچين كردن سليقهاي فيلمهاي كشورمان، انتخاب برخي و رد برخي ديگر نشان ميدهند.
بنابراين تا ريش و قيچي در دست جشنوارههاي غربي است مقايسه سينماي ايران با هاليوود و انتظار نفوذ پيام جهاني ايران از طريق سينما، مطالبهاي محال است. در اين شرايط كدام ابزار رسانهاي براي پيشبرد ديپلماسي نرم ايران كاربرد دارد؟ تلويزيون و سريالهاي تلويزيوني.
در سالهاي اخير بزرگترين و مهمترين دستاوردهاي فرهنگي ايران در مديوم رسانه از محلي به غير از پرده نقرهاي سينما برايمان حاصل شده است. از محصولات رسانهاي كه به آن جعبه جادو ميگويند. شايد باوركردني نباشد اما در تمام سالهاي پس از انقلاب اسلامي، سريالهاي تلويزيوني بيش از فيلمهاي سينمايي توانستهاند پيام فرهنگي، ديني و سياسي ايران را به گوش دنيا به خصوص كشورهاي منطقه برسانند. سريالهاي تلويزيوني همچون «مختارنامه»، «مريم مقدس»، «يوسف پيامبر»، «مردان آنجلس» و غيره سريالهايي هستند كه قلب مردم مسلمان خاورميانه و نيز مردم مسلمان كشورهاي اروپايي و آفريقايي را تسخير كردهاند. هرگاه سريالهاي تاريخي -مذهبي قابل اعتنايي از جنس «مختارنامه» و «يوسف پيامبر» در كشور ساخته شده است، موجي را در كشورهاي مختلف اسلامي به راه انداخته است. سريال «مختارنامه» در برههاي توانست در ميان عراقيها بيداد كند. به گفته سيدحسن نصرالله، «يوسف پيامبر(ع)» شايد بزرگترين دستاورد هنري انقلاب باشد. به واسطه توليد و پخش چنين سريالهايي بود كه شبكهاي چون آي فيلم در دورهاي با هجوم و اقبال ناگهاني مخاطبان كشورهاي عربي و نيز مسلمانان كشورهاي غربي و آفريقايي مواجه شد.
همه اينها نشان ميدهد كه راه نفوذ پيامهاي فرهنگي، هنري و سياسي از سينما نميگذرد بلكه اين تلويزيون و سريالهاي تلويزيوني هستند كه ميتوانند ديپلماسي نرم ايران را در منطقه پيش ببرند، چراكه عموماً اين محصولات از نقاط مشترك بسياري با جامعه عظيم مسلمانان سرتاسر دنيا برخوردارند.
چهرههايي چون «شهريار بحراني»، « داوود ميرباقري»، « فرجالله سلحشور» و «مسعود جعفريجوزاني» پتانسيلهاي تلويزيون ايران و پتانسيلهاي ديپلماسي نرم رسانهاي ايران هستند. اين چهرهها بهترين و محبوبترين سريالهاي ايراني را در خاورميانه ساخته و پيام ايران را به كشورهايي ارسال كردهاند كه برخي از آنها با مديومي به نام سينما هنوز آشنا نيستند. وقتي سرمايهگذاري با سريالسازي تجميع شود، سريال «حضرت موسي» نيز كه در پي كمبود بودجه پا در هوا مانده به مقصد ميرسد و تأثيرگذار ميشود. امروزه بيشتر از سينما، تلويزيون و سريالهاي فاخر تلويزيوني به ويژه سريالهاي تاريخي - مذهبي كه مطلوب ذائقه مخاطبان پرشمار مسلمان در منطقه و ساير نقاط دنيا هستند نياز به سرمايهگذاري و تمركز بيشتر دارند، نه سينماي بينالملل و كشورهاي توسعهيافتهاي كه اساساً رقابت با آنها در عرصه رسانهاي كار دشواري است.
