خودروسازان كه كاهش تيراژ توليد را دليل چالشهاي صنعت خودرو عنوان ميكردند، اكنون با افزايش تيراژ همچنان بازار خودرا از دست دادهاند و درشرايطي كه درخواست افزايش قيمت را به شوراي رقابت ارائه دادهاند، همچنان دغدغه كاهش تقاضا و مشتري را دربازار دارند.
افزايش قيمت سه باره خودرو در مدت كوتاهي در سالهاي گذشته، تجربيات تلخي را براي خودروسازان به همراه داشته است، گويي مشتريان خودرو به دليل بياعتمادي به اين صنعت، از بازار خودرو قهر كردهاند و خريد و فروش در اين بازار همچنان بيرونق است. اين درحالي است كه خودروسازان درخواست افزايش قيمت را به شوراي رقابت ارائه كردهاند، اما به خوبي ميدانند بازار كشش افزايش قيمت را ندارد، از اين رو موضوع را با شك و ترديد دنبال ميكنندو به اميد رونق بازار در روزهاي آتي هستند.
سال گذشته شوراي رقابت با افزايش 5/5 درصدي قيمت خودرو موافقت كرد، اما برخي خودروسازان مدعياند افزايش قيمت را تنها حدود 3 تا 4 درصد اعمال و با توجه به نبود تقاضاي مناسب از سوي بازار از افزايش 5درصدي چشمپوشي كردهاند.
اكنون اين سؤال مطرح است، چرا مشكلات صنعت خودرو به رغم رشد تيراژ در سالهاي اخير حل نشده و همچنان قيمت تمام شده توليد بالاست؟ براساس آمار وزارت صنعت، معدن و تجارت فروردين امسال توليد انواع خودرو در كشور با رشد 41 درصدي از 41 هزار و 150 دستگاه در فروردين 1393 به 58 هزار و 23 دستگاه افزايش يافت، اما خريد و فروش خودرو در سال جاري نسبت به مدت مشابه سال گذشته به صفر رسيده است.
دبير انجمن خودروسازان، افزايش دستمزد، انرژي و... را دليل بالابودن قيمت تمام شده عنوان ميكند و مدام از عقب ماندگي قيمت خودرو نسبت به رشد قيمت ساير كالاها و نرخ تورم سخن ميگويد. احمد نعمتبخش معتقد است حمايت از صنعت خودرو در اين سالها در حد شعار باقي مانده و دولتها هيچ قدمي در اين مسير برنداشتهاند.
فعالان بازار نيز معتقدند مردم منتظر نتايج توافقات لوزان هستند و در مقايسه با سال گذشته ميزان خريد و فروش نزديك به صفر است. البته در بخش خودروهاي خارجي اصلاً خريد و فروشي نيست، ولي در برخي خودروهاي ارزانتر مثل پرايد خريد و فروش كمي صورت ميگيرد.
كيفيتي كه رو به تنزل استاما برخلاف خودروسازان كه مدام در انتظار حمايتهاي دولت هستند و بازار خودرو را انحصاري نميدانند، كارشناسان صنعت خودرو تمامي گرفتاريهاي اين صنعت را انحصار و بازار غير رقابتي ميدانند. اين كارشناسان همواره سايه انحصار را برسر توليد دليل تمام مشكلات اين صنعت ميدانند و معتقدند تا زماني كه صنعت خودرو تحت حمايت دولتيها و غير دولتيها باشد، هيچ اميدي به بهبود بازار خودرو نيست.
علي خاكساري، استاد دانشگاه و كارشناس خودرو در گفت و گو با «جوان» ميگويد: متأسفانه در سالهاي اخير گروه ديگري وارد بحث انحصار دراين صنعت شدند كه بيش از خودروسازان موجب بياعتمادي به صنعت خودرو شده و كيفيت خودروها را به شدت كاهش دادهاند. اين گروه، قطعهسازان خاص نام دارند كه عمدتاً با نفوذ و روشهاي خاص ارتباطي، وارد بازار شدهاند و از خودروسازان نيز انحصار بيشتري ايجاد كردهاند.
اين گروه كه فقط به چند قطعه ساز محدود ميشود، توليد قطعات را به دست گرفتهاند و با واردات قطعات چيني با نام ايران يا توليد قطعات بيكيفيت، درفضاي انحصاري فعالند و تحت حمايت خودروسازان سهم بيشتري از اين بازار پر سود را به خود اختصاص دادهاند.
خاكساري با اشاره به اينكه در قرار دادهاي خودروسازان با شركاي خارجي، همچنان منافع اين گروه خاص حفظ ميشود، ميافزايد: در قرار داد با خارجيها نيز به بهانه حمايت از توليد ملي و داخليسازي 40 درصد توليد قطعات، از اين گروهها حمايت ميشود، البته قرار است كنسرسيومي از قطعهسازان تشكيل شود تا ضمن معرفي ظرفيتهاي قطعهسازان ايراني، پروفايل هاي تجمعي از دانش فني موجود و منابع و ظرفيتهاي سرمايه انساني خود را ارائه كنند.
اين استاد دانشگاه تصريح ميكند: حال در چنين فضايي طبيعي است كه اين صنعت به جاي پيشرفت، پسروي كند و گروههاي خاص منافع ملي را فداي منافع فردي و گروهي خود كنند.
