در طول همه سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي دشمن همواره تلاش داشته با اعمال تحريمها و تهديدها در مسير پيشرفت و توسعه كشورمان دستانداز ايجاد كرده و اجازه ندهد كه روند رو به رشد نظام ادامهدار باشد. دامنه «تحريم» و «تهديد» كه عمري به اندازه انقلاب اسلامي دارد در چند سال اخير به بهانههاي مختلف از جمله پرونده هستهاي، گستردهتر شده و بيشتر روي نقاط ضعف ما در حوزه اقتصادي - كه ضعفي ساختاري است - متمركز شده تا از يكسو ما را وادار به تسليم كرده و از سوي ديگر از نفوذ و گسترش گفتمان انقلاب اسلامي در دنيا جلوگيري كرده و اجازه ندهد كه جمهوري اسلامي ايران الگوي مناسبي براي جنبشهاي مردمي منطقه باقي بماند.
قوت و گستره تحريمهاي اعمال شده به حدي بود كه بسياري از مراكز و مؤسسات تحقيقاتي و راهبردي نظام سلطه پيشبيني كرده بودند كه اين تحريمها به زودي نظام جمهوري اسلامي را سرنگون خواهد كرد كه البته اعمال اين تحريمها علاوه بر محروميت كشور از امكانات و فرصتهاي بينالمللي، در برجستهسازي ضعفهاي ساختاري موجود در اقتصاد كشور به شدت اثرگذار بود.
اما طي 34سال گذشته برخورد نخبگان و جناحهاي سياسي با «پديده تحريمها و فشارهاي بيروني»، متفاوت و گاه متناقض بوده است، به گونهاي كه طيفي از يك جريان سياسي راه برونرفت از وضعيت كنوني و مقابله با فشارها را كنارآمدن با غرب، به معناي تعديل خواستهها و عدول از آرمانها ميدانند و دستهاي ديگر، تأكيد روي گفتمان انقلاب و تقويت ساختارهاي داخلي كشور را حلال مشكلات موجود جامعه به حساب ميآورند. برهمين اساس «نوع مواجهه با تحريمها و تهديدات غرب» و «چگونگي فائق آمدن بر مشكلات عديده داخلي» همواره به عنوان يكي از مختصات اختلافبرانگيز دو جريان مذكور بوده كه از سالهاي گذشته تا به امروز هم ادامه دارد.
تجديدنظرطلبان و نگاه به بيرون
مقام معظم رهبري طي 2 سال اخير در سخنرانيهاي خود ضمن بررسي ريشههاي دشمني استكبار با ملت ايران، بر حمايت جدي و محكم از مذاكرهكنندگان ايران با گروه 1+5، سوابق عملكرد امريكا، بهانه بودن موضوع هستهاي براي ادامه دشمني با ايران، محدود بودن مذاكرات به مسئله هستهاي ولاغير، استفاده از تجربه مذاكرات قبلي، تفاوت وضع هستهاي امروز ايران با يك دهه قبل، عدم خوشبيني نسبت به مذاكرات و در عين حال حمايت از تلاش مسئولان دستگاه ديپلماسي كشور، لزوم بيداري ملت و اطلاع آنان از مسائل جاري، عدم اعتماد نسبت به امريكا، دقت در گفتار و رفتار دشمن و دچار خطا نشدن از لبخند فريبگرانه او، به بيان ضرورتهاي «نگاه به درون براي حل مشكلات» هم تأكيدات ويژهاي داشتهاند.
اين تأكيدات در حالي است كه جرياني سياسي تلاش داشته با بدل كردن موضوع هستهاي كشور به عنوان مهمترين اولويت جامعه از يك سو روحيه استكبارستيزي مردم را تقليل داده و از سوي ديگر توجه به موضوع اصلي كشور كه همان توجه به اقتصاد مقاومتي و ارتقاي توليد داخل است را كمرنگ كند.
اين جريان كه از آن به عنوان جماعت تجديدنظرطلب ياد ميشود نه تنها توجهي به پيشرفت كشور در زمينههاي مختلف از جمله اقتصاد ندارد بلكه كوشش ميكند تا همچنان اين اصل تصنعي را به جامعه القا كند كه كليد حل مشكلات كشور در توسعه روابط با دنياي غرب است. اين جريان در روزنامههاي متعدد خود اين پيام را انتقال ميدهد كه براي بهبود روابط با غرب لازم است از بسياري از اهداف كلان جامعه چشمپوشي كرد، بسياري از مؤلفههاي آرماني انقلاب نظير مقابله با ظالم را زير پا گذاشت و از تهديدات و توهينهاي بيشمار مقامات غربي به سادگي گذشت. اينها همه در حالي است كه رهبري كليد حل مشكلات داخلي از جمله معضلات اقتصادي و معيشتي را تنها در اقتصاد مقاومتي و توجه به رشد توليد داخل ميداند.
عمدهترين تأكيد رهبري به دولت يازدهم چه بوده است؟
به عبارت بهتر تأكيد برخي از چهرههاي نزديك به دكتر روحاني در طول ماههاي اخير مبني بر حل مشكلات داخلي از گذرگاه سازش با غرب، منجر به آن ميشود كه رهبر معظم انقلاب در مدت كوتاه دو ماهه نخست روي كارآمدن دولت يازدهم، چندين بار به «پيشرفت درونزا» در مقابل «توسعه وابستهگرا» تأكيد نمايد.
ايشان در مراسم تنفيذ حكم رئيسجمهور يازدهم ميفرمايند: «درس بزرگي كه ما از اين فشارهاي اقتصادي دريافت كرديم، اين است كه هرچه ميتوانيم، بايد به استحكام ساخت داخلي قدرت بپردازيم؛ هرچه ميتوانيم، در درون، خودمان را مقتدر كنيم؛ دل به بيرون نبنديم. آنهايي كه دل به بيرون ظرفيت ملت ايران ميبندند، وقتي با يك چنين مشكلاتي مواجه شوند، خلع سلاح خواهند شد. ظرفيتهاي ملت ايران خيلي زياد است. ما بايد بپردازيم به استحكام ساخت دروني اقتدار ملي...»
همچنين در ديدار شهريورماه اعضاي هيئت دولت در سال 93 بيان واضحتري از پيشرفت درونزا را اظهار مينمايند: «نگاهمان به بيرون نباشد. اين، توصيه ما است؛ اين معنايش اين نيست كه از امكاناتي كه در بيرون هست استفاده نكنيم؛ اين دو حرف با هم اشتباه نشود. اميدمان را به بيرون از ظرفيت داخلي كشور ندوزيم» و در ديدار خبرگان رهبري ميفرمايند: «راه حل اصلي مشكلات كشور، تقويت ساخت دروني نظام براساس نگاه عاقلانه و خردمندانه است... تقويت ساخت دروني كشور نيز از طريق پيشرفتهاي علمي و مديريت درست اقتصادي امكانپذير است» و در ادامه تأكيد ميكنند: «بايد همواره در جهت استحكام ساخت دروني و حل كردن مشكلات با كمك نيرو و اراده خود، حركت كنيم.»
معظمله در ديدار خود در 19 بهمن همان سال با فرماندهان نيروي هوايي و همچنين در ديدار مردم آذربايجان شرقي بر تكيه بر توان داخلي و حركت كردن در مسير اقتصاد مقاومتي تأكيد كرده خواهان تغيير مسير در حركت اقتصادي دولت ميشود.
تأكيدات مكرر رهبري بر اقتصاد مقاومتي همچنان ادامه دارد
ايشان در يكي ديگر از سخنرانيهاي خود، نگاه به درون و تكيه بر قدرت داخلي را راه حل واقعي مسائل و مشكلات موجود دانستند و خاطرنشان ميكنند: « اگر ملتي به قدرت و تواناييهاي خود متكي بود از اخم يا تحريم دشمن متلاطم نميشود و ما بايد دنبال تحقق اين هدف باشيم»؛ كه اين تدبير راهبردي و گرهگشا، بارها در دولتهاي قبلي و فعلي مورد تأكيد معظمله قرار گرفته است.
معظمله همچنين در ديدار هزاران نفر از مردم آذربايجانشرقي در اسفندماه گذشته هم به تشريح شرايط اقتصادي كشور و همچنين راهكارهاي علاج مشكلات، به ويژه ضرورت اجراي سياستهاي اقتصاد مقاومتي پرداخته و با اشاره به شرط و شروط امريكا و تحريمهاي جديد اعمال شده از سوي اروپا تأكيد كردند: «ملت ايران همواره نشان داده است كه اراده قوي دارد و در موضوع تحريمها هم ملت ايران ميتواند اين توطئه را ناكام بگذارد.»
ايشان در ادامه با تأكيد بر اينكه بايد در مقابل برنامهريزي بدخواهان به گونهاي تلاش شود كه ضربه دشمن، تأثيرگذار نشود يا كماثر شود، افزودند: «علاوه بر برنامهريزي مستمر و گسترده جبهه استكبار، اقتصاد كشور از دو اشكال بزرگ «نفتي بودن» و «دولتي بودن» نيز به شدت رنج ميبرد.»
رهبري در سال 94 هم توجه به اقتصاد درونزا را تكرار ميكنند
مقام معظم رهبري همچنين در نخستين روز سال 94 در حرم رضوي هم فرمودند: «امروز عرصه اقتصاد، بهخاطر سياستهاي خصمانه امريكا، يك عرصه كارزار است، يك عرصه جنگ است، جنگي از نوع خاص. در اين عرصه كارزار، هر كسي بتواند به نفع كشور تلاش كند، جهاد كرده است. امروز هر كسي بتواند به اقتصاد كشور كمك بكند، يك حركت جهادي انجام داده است. اين جهاد است؛ البته جهادي است كه ابزار خودش را دارد، شيوههاي مخصوص خود را دارد، بايد اين جهاد را همه با تدبير مخصوص خود و سلاح مخصوص خود انجام بدهند.» در ادامه فرمايشات معظمله همچنين اشاره شد كه براي پيشرفت اقتصاد كشور دو ديدگاه وجود دارد كه ديدگاه نخست مربوط به درون كشور و ديدگاه دوم مربوط به مسائل خارجي است.
ايشان فرمودند: «ما پيشرفت اقتصاد را بايد از ظرفيتهاي درون كشور و درون مردم تأمين بكنيم؛ ظرفيتهاي بسيار زيادي در كشور وجود دارد كه از اين ظرفيتها يا استفاده نشده است يا درست استفاده نشده است؛ از اين ظرفيتها استفاده كنيم؛ [يعني] اقتصاد درونزا؛ اقتصادي كه مايه خود و ماده خود را از درون كشور و از امكانات كشور و از تواناييهاي مردم خودمان به دست ميآورد.»
مقام معظم رهبري همچنين تأكيد كردند: «نگاه دوم به اقتصاد كشور نگاه به پيشرفت اقتصاد با استفاده از كمك بيرون از مرزهاست؛ ميگويد سياست خارجيمان را تغيير بدهيم تا اقتصاد ما درست بشود، با فلان مستكبر كنار بياييم تا اقتصاد رونق پيدا كند، تحميل قدرتهاي مستكبر را در بخشهاي گوناگون و مسائل گوناگون بپذيريم تا اقتصادمان رونق پيدا كند؛ اين هم نگاه دوم است. امروز شرايط كشور به ما نشان داده است كه اين نگاه دوم يك نگاه كاملاً غلط و عقيم و بيفايده است.»
دستاوردهاي توجه به درون
بدون ترديد پيشرفت مبتني بر توان و سرمايههاي داخلي تا به امروز پيشرفت و اقتدار فراواني چه در عرصه داخلي و چه از حيث بينالمللي نظير «پيشرفتهاي چشمگير در توليد علوم پيشرفته نانو، هوافضا، سلولهاي بنيادين و بيوداروها»، «خودكفايي در توليد بنزين»، «ساخت جنگنده قاهر»، «دستيابي به فناوري ساخت زيردرياييهاي مدرن»، «پيشرفت خيرهكننده در مقوله انرژي هستهاي و ازجمله تأمين سوخت ۲۰ درصد و توليد صفحات سوخت» و «دستيابي به فناوري توليد پهپادهاي رادارگريز» داشته است كه به راحتي نميتوان از آن چشمپوشي كرد. در پايان بايد گفت تأكيدات چندباره رهبري در طول ماههاي اخير نشان ميدهد كه تمركز و تلاش دولتمردان يازدهم براي اعتلا و پيشرفت همهجانبه كشور و بياثركردن تحريمها، بايد بر پايه «استفاده بهينه از ظرفيتها و سرمايهگذاري داخلي كشور» و نه اميد واهي بستن به شگردهاي ديپلماسي اختصاصي يا مذاكرات صرف با طرف غربي باشد.
