لباسهای خاص، توجه آدم را به خودش جلب میکند، دخترها و زن ها اینجا چادر سفید بر سر میکنند، بعضی آن را سمبل پنبه ریزی شهر در گذشته میدانند و برخی تابش مستقیم خورشید و هوای گرم منطقه را دلیل سپید بودن چادرها عنوان میکنند؛ اما هر چه که هست تبدیل به نماد شده و نشان میدهد به تالاب گاوخونی نزدیک شدهایم. اینجا "ورزنه"يكي از شهرهاي تاريخي شرق استان اصفهان است كه از لحاظ تاريخچه پيدايش و آثار باستاني، گنجينهاي بس غني دارد.ورزنه يكي از مناطق كهن شرق اصفهان است كه برخي از نقاط آن به هزاره سوم قبل از ميلاد مسيح بر ميگردد، يعني زندگي از 5 هزار سال قبل تاكنون بهطور مستمر در اين منطقه ادامه داشته اما این روزها ذهن ساکنان این منطقه دستخوش برخی شایعات شده است.
****
ابنيه تاريخي اين شهر نشان ميدهد كه جمعيت اين منطقه به علت وجود زاينده رود جزو بوميان فلات مركزي ايران هستند و اجداد آنها پس از كوچ به اين منطقه، تمدن عظيمي را در حاشيه زاينده رود به وجود آوردهاند. در شرق اصفهان تالاب گاوخونی نیز که کیفیت هوا و آب، کاهش طوفانها و کنترل سیلاب منطقه بسیار موثر است، محل استراحت پرندگان مهاجر است و نقش گیاه پالایی، نقش تاریخی و باستان شناسی و ... ایفا میکند و منابع مهمی برای مطالعات علمی به شمار می رود. مهمترین نقش تالاب گاوخونی، تثبیت ماسههای شنی و جلوگیری از توسعه و پیشروی کویر است، این تالاب محل استراحت پرندگان مهاجر و کنترل جمعیت آفات و حشرات از طریق همین پرندگان است و تصفیه آب، کاهش آلودگی، تامین آب سفرههای زیرزمینی مناطق همجوار و نقش تفریحی و گردشگری از ویژگیهای دیگر تالاب گاوخونی به شمار می رود.اما خشكی تالاب گاوخوني عارضههاي بسياري را براي اين منطقه به دنبال داشته است،مردم همه چیز را به خشکی تالاب ربط میدهند و میگویند تعداد افراد سرطانی در منطقه زیاد شده و دلیلش میتواند خشکی تالاب و ریزگردها باشد. در اینجا افرادی هستند که از ترس اینکه به سرطان مبتلا نشوند، عطای شهر را به لقایش بخشیدهاند؛ برخی میگویند لباسهایمان را شبها در حیاط پهن نمیکنیم چون ممکن است ریزگردها روی آن بنشینند و با پوشیدن آن دچار بیماری شویم.
بیماری 70 نفر در طی یک سال
به گفته مديرعامل انجمن زيستمحيطي ورزنه، در فاصله 2 كيلومتري این شهر كانالي وجود دارد كه زهكش صنعتي منطقه سگزي است و حاوي پسابهاي بسيار سمي است. رضا خليلي ورزنه،ميگويد: اين سموم صنعتي باعث شده است كه تا دهها كيلومتر زمينهاي كشاورزي نابود شود. وي ميافزايد: اكنون به علت اينكه اين منطقه در سطح پايينتري نسبت به سگزي قرار دارد، اين پساب روانه آن ميشود و از آنجايي كه روباز است، بخارهاي آن ميتواند سمي و خطرناك باشد؛ البته زماني پساب صنايع مختلف شامل كادميوم، سرب و جيوه بهطور مستقيم وارد زاينده رود ميشده و در نهايت به تالاب ميرسيده است. مديرعامل انجمن زيستمحيطي ورزنه، بيان ميكند: تا زماني كه آب در تالاب وجود داشته باشد،اين فلزات بهصورت رسوب هستند، اما همين كه تالاب بهطور كامل خشك شود، اين سموم بهصورت ريزگرد وارد هوا ميشوند. رضا خليلي ورزنه ادامه ميدهد: آمار سال 92 تا 93 نشان ميدهد كه در اين مدت حدود 70 نفر به بيماري سرطان بهويژه از نوع خون، مغز و معده مبتلا شدهاند و همين موضوع باعث ايجاد رعب و وحشت در مردم شده است.مديرعامل كانون خبرگان كشاورزي اصفهان نيز درهمين زمينه ميگويد: در 3 سال اخير تعداد بيماران سرطاني ورزنه از 4 به 70نفر رسيده است و اگر همين روند ادامه پيدا كند، ميتوان پيشبيني كرد كه طي مدت 3 سال آينده و به علت ريزگردهاي توليدي از تالاب گاوخوني، در استانهاي اصفهان، چهار محال و يزد كه در شعاع 150 كيلومتري گاوخوني قرار دارند، تعداد بیماران سرطانی افزایش محسوسی یابد. اسفنديار اميني ادامه می دهد: تپه ماسههاي نزديك ورزنه بهعلت رطوبت تالاب تثبيت شده است كه اگر ريزگردهاي ناشي از آن به اصفهان برسد، با توجه به حجم ماسهها و مساحت اصفهان، تا ارتفاع 14متر روي اصفهان ماسه جمع ميشود و اكنون با خشك شدن تالاب به مرور به اصفهان خواهد آمد.
افزایش ابتلا به سرطان شایعه است
مناطق شرقي اصفهان در امتداد رودخانه زاينده رود تا تالاب گاوخوني بهويژه منطقه ورزنه در 100 كيلومتري اصفهان داراي ظرفيتهاي بالايي براي توسعه گردشگري است و از تاريخ و قدمتي كهن برخوردار است.این منطقه داراي يكي از اصيلترين و غنيترين فرهنگهاي ايران در دوران قبل و بعد اسلام است و قدمت آثار تاريخي حوزه تمدني اين منطقه به قبل از اسلام بر ميگردد. اما معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی استان اصفهان در گفت و گو با "جوان"خط بطلانی بر همه شایعه های رایج شده در شرق اصفهان و به خصوص شهر ورزنه می کشد و می گوید: شیوع بیماری سرطان در منطقه شرق اصفهان صحت ندارد و اظهار نظر افراد غیرکارشناس سبب انتشار آمار غلط شیوع افزایش شده است.حمیدرضا طلوعی معتقد است: اعداد و ارقامی که در خصوص تعداد مبتلایان به بیماری سرطان در منطقه ورزنه در رسانهها منتشر شده، هیچ گونه صحت علمی ندارد.وی با اشاره به اینکه بررسی دانشگاه علوم پزشکی از طریق معاون پژوهشی وزیر بهداشت در مورد میزان شیوع سرطان در این منطقه پیگیری می شود، می گوید: متوسط آمار مبتلایان به سرطان در کشور ما از متوسط جهانی کمتر است و پراکندگی اقلیمها و روش زندگی نیز به تفاوت در این نوع بیماری موثر است.معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی استان اصفهان با اشاره به وضعیت سرطان براساس تحقیقات صورت گرفته توسط دو تیم ویژه کارشناسی به صورت منزل به منزل، می افزاید: پس از بررسیهای صورت گرفته توسط کارشناسان مشخص شد میزان شیوع سرطان در شرق اصفهان نه تنها افزایش نداشته بلکه از متوسط کشوری و استانی نیز کمتر است.وی می گوید: آمار جمعیتی شهر ورزنه و حوالی آن جمعیتی حدود ۱۱هزار و ۷۲۱نفر و روستاهای آن جمعیتی حدود ۱۴ هزار و ۷۲۶نفر دارد که براساس تحقیقات انجام شده از سال ۸۹ تا آذر ماه سال جاری امسال ۸۱ نفر مبتلا به انواع سرطان شدهاند.طلوعی بیان می کند: میزان شیوع سرطان در ورزنه دارای نسبت ۹۳ در ۱۰۰ هزار نفر است در حالی که این رقم در سطح کشور ۱۳۵، در استان اصفهان ۱۶۱ و در شهرستان اصفهان ۱۷۵ در یکصد هزار است که البته به صورت کلی در شهر ورزنه این میزان کمتر از میانگین کشوری است.فرماندار اصفهان نیز با رد شایعه بیماری سرطان در شهر ورزنه، تاکید می کند: منطقه ورزنه و شرق اصفهان یک چهره توریستی و گردشگری دارد و نباید توسط بعضی افراد چهره این منطقه به دلیل شایعه بیماری سرطان مخدوش شود. فضلالله کفیل به خبرنگار ما می گوید: خوشبختانه کمیته ای متشکل از کارشناسان بهداشت و درمان به منطقه ورزنه اعزام و بررسی های دقیق و کارشناسانه ای در رابطه با شیوع سرطان انجام داده اند که نتایج تحقیقات آنها نشان می دهد شایعات رایج شده کاملا بی مورد بوده و هیچ جای نگرانی وجود ندارد.به هر حال آنچه كه اكنون بر اساس اعلام نظر معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی استان اصفهان و کارشناسان بهداشت و درمان می توان دریافت، اين است كه نگرانی مردم شهر ورزنه پیرامون شایعات مطرح شده در خصوص افزایش آمار مبتلایان به سرطان در این منطقه کاملاً بی مورد بوده و میزان شیوع سرطان در شرق اصفهان نه تنها افزایش نداشته بلکه میزان ابتلا به این بیماری از متوسط کشوری و استانی نیز کمتر است.
