در حالي كه تا چند دهه اخير اين گونه زباله ها تنها در زندگي شهري وجود داشت اما چند سالي است كه اين گونه وسايل وارد جوامع روستايي شده ومشكلات عديده اي را به جود آورده است .در اين ميان مي توان به مشكلاتي كه این مورد براي روستاهاي استان قزوين به وجود آورده است اشاره كرد.آمارها نشان مي دهد هر یک از روستائیان قزويني به طور میانگین روزانه ۵۰۰ گرم زباله تولید می کنند و هر روز در مجموع ۱۶۱ تن زباله به محیط وارد می شود. در اين بين زباله هاي پلاستيكي از سهم بیشتری برخوردارند و در صورت رها شدن در محيط و يا راه يافتن به سفره هاي زير زميني روستايي مي توانند سلامت اهالی را مورد تهید جدی قرار دهند و منشاءبسياري از بيماري هاي خطرناك از جمله سرطان شوند.
******
روستاهاي استان قزوين در تصرف زباله ها
اواخر دي ماه سال جاري دوره آموزشی مدیریت پسماند روستایی با حضور اساتید طراز اول کشور در سالن استانداری قزوين برگزارشد تا راه حلی برای معضل وجود انواع واقسام زباله ها درمناطق روستايي به عنوان يكي از مشکلات جدی زيست محيطي یافت شود. کریم حبیبی انبوهی مدیرکل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری قزوین در اين دوره آموزشي با اشاره به بحران توليد زباله گفت: در استان قزوین ۹۱۴ روستا داریم كه در مجموع ۳۲۲ هزار نفر در این مناطق سکونت دارندو به طور متوسط هر روستایی در روز ۵۰۰ گرم زباله تولید كند كه در مجوع در روستاهاي استان 161 تن زباله توليد مي شود اگر ساماندهی و مدیریت این پدیده مورد توجه قرار نگیرد با مشکلات زیست محیطی جدی در این زمینه روبرو مي شويم . يكي از مشكلاتي كه زباله ها براي روستاهاي قزوين پديد آورده اند آلوده شدن نهرهاي طبيعي است به طوري كه اگر وضع به همين منوال باشد بايد شاهد شيوع انواع واقسام بيماري ها باشيم . در كنار اين متاسفانه در حالي كه قبلا زباله هاي پلاستيكي جايي در ميان زندگي روستاييان نداشتند اما چند سالي است كه ميزان كالاها ومواد خوراكي كه در پوشش پلاستيكي عرضه مي شود در ميان اين قشر از جامعه طرفداران بسياري پيدا كرده است كه اگر گذري از ميان اين روستاها داشته باشيد حتما با تلي از اينگونه زباله كه درقالب بطري هاي نوشابه وظروف يكبار مصرف به وفور در كنار رودخانه ومزارع وخانه هاي روستائيان مواجه خواهيد شد . متاسفانه پر شدن زمينها ومراتع از انواع واقسام پلاستيكها سبب شده تا باتوجه به چراي دامها وطيور اينگونه آلودگي ها از طريق حيوانات وارد بدن انسانها شد وشيوع انواع بيماريها را به دنبال داشته باشد .
جمع آوري زبالها با فرهنگ سازي
يكي از راه حلها براي حل اينگونه مشكلات زيست محيطي آموزش وفرهنگ سازي است چرا كه وقتي افراد بدانند رها شدن زباله چه مخاطراتي را مي تواند رقم بزند هرگز به انجام اين كار راضی نخواهند شد. دراين بين دهياران وظيفه دارند با دادن آموزش وهمچنين مديريت سيستم جمع آوري زباله ها مشكل را حل كنند.مدیرکل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری قزوین در اين خصوص گفت:خوشبختانه مشكل زباله در روستاهاي قزوين حاد نيست وبا دادن آموزش مي توان مشكلات را حل كرد.وي با اشاره به نقش مهم دهياران افزود: به منظور ارتقاء توانمندی دهیاران دوره های آموزشی تخصصی در بخش های مختلف بویژه مدیریت پسماند با حضور استادان برجسته پیش بینی شده كه گذراندن اين دوره اثر خوبي بر روند كار آنها دارد.طبق قانون شهرداری ها اولین و مهمترین وظیفه دهیاران جمع آوری پسماند، لایروبی انهار و تامین نظافت و بهداشت تعریف شده است.از آنجايي كه بیش از ۵۰ درصد زیاله های تولیدی در روستاها قابل بازیافت و تبدیل شدن به کمپوست است که اگر روشهای این بازیافت را بدانیم و برای آن برنامه ریزی کنیم می توانیم ضمن جلوگیری از آلودگی های زیست محیطی و تامین فضایی شاداب و سالم برای ساکنان از زباله برای تولید کمپوست و کود و تولید محصول کشاورزی استفاده کنیم.لذا تفكيك زباله هاي تجزيه پذير از ميان پلاستيكها مي تواند جلوي آسيبهاي جدي به محيط زيست را بگيرد. در اين ميان تفكيك زباله ها مي تواند راه را براي استفاده بهينه هموار سازد.
افزايش زباله در روستاهاي كشور
در چند سال اخیر توليدانواع زباله در روستاهاي كشور به شدت افزايش پيدا كرده است. آمارها نشان روزانه ۱۰هزار تن زباله عادی دربیش از ۳۲هزار روستای کشور تولید می شود که نیمی از آن قابلیت بازیافت و تبدیل شدن به کمپوست را دارد مي دهد .مهیار صفا، کارشناس مسئول خدمات عمومی امور روستایی معاونت امور دهیاری های سازمان شهرداری و دهیاری های کشور گفت: وضعيت توليد زباله در روستاهاي كشور نسبت به قبل تغيير پيدا كرده هم اكنون در بیش از ۳۲هزار روستای کشور روزانه ۱۰هزارتن زباله عادی و خانگی تولید می شود که ۵۴ درصد آنها قابل بازیافت است وبايد به فكر مابقي آنها بود .وی افزود: از مجموع پنج هزارتن زباله روستایی می توان دو تا سه هزار تن مواد کمپوست تولید کرد که در کشاورزی و تولید محصولات ارگانیک کاربرد خوبی دارد و در کاهش آلودگی زیست محیطی نیز موثر خواهد بود.اين كارشناس محيط زيست روستايي ادامه مي دهد: تولید پلاستیک در کشورمان نیز سالانه بالغ بر دو میلیون و ۱۰۰ هزار تن است که ۶۰۰ هزارتن آن ظروف یک بار مصرف است که نشان می دهد این فاجعه زیست محیطی همه ما را تهدید می کند و اگر چاره نکنیم هزینه زیادی متحمل خواهیم شد.مدیریت پسمان در روستاها که امروزه به شدت در معرض آلودگی قرار دارد باید در اولویت برنامه های دهیاران و بخشداران قرار گیرد و در کنار مستند سازی به سمتی حرکت کنیم تا مشکلات این حوزه کمتر شود.همچنين تغییر الگوی مصرف در روستاها که همپای شهرنشینان موجب تولید زباله بیشتر شده باید مدیریت شود تا از بروز پیامدهای آن جلوگیری شود. در گذشته تنها غذای باقیمانده ازسفره روستائیان نان خرده بود که خوراک طیور و دام ها می شد اما امروز زباله روستایی مانند شهری بالا رفته و با مشکلات زیست محیطی مواجه هستیم.
چه بايد كرد
روزانه ۴۸ هزار تن زباله شهری و روستایی و پسماند عادی، ۴۰۰ تن زباله بیمارستانی و ۹ هزار تن پسماند ویژه در کشور تولید می شود که شیرابه ها آلودگی شدید دارد و راه افتادن شیرابه ها و تجمع زباله، سلامت انسانها ومحيط زيستشان را به خطر مي اندازد .بحث مديريت پسماندها خصوصا در روستاها مهم به نظر مي رسد از آنجا كه 54درصد زباله ها ي روستايي قابل بازيافت است لذا آموزش در زمينه تفكيك زباله هاي خشك وتر وتجزيه پذير وناپذير مي تواند كمك بزرگي به كاهش آلودگي محيط روستايي كند.
