مدتي است، زنگ خطر کمآبي در برخي از استانهاي کشور به صدا در آمده است. چندي پيش خبرهایی از کمآبي و گسترش مشکلات در صنعت کشاورزي استاني منتشر شد که رتبه سوم در بارندگي را در سالهاي گذشته به خود اختصاص داده بود. کهگيلويه و بويراحمد اين روزها با مواردی چون عدم استفاده بهينه از آب، افزايش حفر چاههاي غيرمجاز، کاشت بيرويه محصولاتي که به آب بيشتري نياز دارد، دست و پنجه نرم ميکند. مشکلاتي که فقط به دليل کمبود بارش در اين منطقه رخ نداده و عدم مديريت منابع آبي از جمله عوامل اصلي آن به حساب ميآيد. اين موضوع با توجه به کاهش ظرفيتهاي آب اين استان بيش از گذشته اهميت يافته است و در صورت تداوم این روند مردم به زودی براي استفاده از آب شرب به مشکل جدی بر می خورد و به صنعت کشاورزی منطقه هم ضربه کاری وارد می شود.
* تبدیل اراضی دیم به آبی
براي رفع مشکلات مربوط به صنعت کشاورزي اين استان، چهار پروژه کلان در اين بخش تعريف شده که شامل تامین آب اراضی بهمئی سرحدی غربی اسفندان دیشموک، سد خاکی چاروسا، سد خاکی کوهبرد و آبرسانی به اراضی دهدشت غربی است. مدیر جهاد کشاورزی شهرستان کهگیلویه با اشاره به چهار پروژه کلان در بخش کشاورزي ميگويد: با اتمام فاز اول و دوم مطالعات همه این پروژهها، اکنون در مرحله شروع عملیات فیزیکی قرار داريم. از اين رو برنامهريزي کردهايم که در صورت تأمین اعتبار 300 میلیارد ریالی، این طرحهای اساسی بخش کشاورزی را طی پنج سال به اتمام برسانیم. البته اين امر محقق نخواهد شد مگر اينکه هر سال، 60 میلیارد ریال به آنها اختصاص داده شود، تا آب مورد نیاز بیش از هفت هزار هکتار از اراضی کشاورزی تأمین شود.
عبدالله قیصری، با اشاره به ضرورت تبدیل اراضی دیم به آبی که از سیاستهای کلان بخش کشاورزی است، مي افزايد: کهگيلويه و بويراحمد آبهای روان و میزان بارندگی مناسبي در سال دارد اما به منظور استفاده از این آبها در بخش کشاورزی بايد برنامهريزيهاي اساسي صورت بگيرد. از اين رو با تخصیص آب که از موارد مهم به شمار ميآيد، انتظار داريم با تلاشها و همافزایی همه مسئولان به ویژه امور آب و جهاد کشاورزی بتوانیم گامهاي مؤثری براي تبدیل اراضی دیم به آبی برداریم. همچنين با بهرهبرداری از پروژههای تأمین آب اراضی بهمئی سرحدی غربی اسفندان دیشموک، سد خاکی چاروسا، سد خاکی کوهبرد و آبرسانی به اراضی دهدشت غربی ميتوان تحولات زیربنایی و اساسی در بخش کشاورزی به وجود آورد.
محقق شدن اين پروژهها، نقشي اساسي در افزایش تولید، اشتغالزایی و رفاه کشاورزان که از جمله نتایج اجراي اين طرحها به شمار ميآيد، ايفا خواهد کرد. البته اراضي مستعد این شهرستان که در انتظار نهایی شدن چهار پروژه کلان آبرسانی هستند به بیش از هفت هزار هکتار ميرسد. مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان کهگیلویه و بویراحمد هم ميگويد: متاسفانه اکثر اراضی کشاورزی این استان با استفاده از روشهاي سنتي آبياري ميشود که اين نوع آبیاری به صورت غرق آبی انجام می شود. از اين رو راندمان آبیاری کمتر از35درصد خواهد بود. اين به اين معنا است که اگر بخوايم در استان 100 درصد آبیاری کنیم، 35درصد مصرف آب درست می شود اما باز 65درصد هدر خواهد رفت.
علی لطفی ادامه ميدهد: ظرف بیست سال گذشته از منابع آبی که میلیون ها سال در آبخوانهای زیرزمینی استان ذخیره شده بود برداشت ميکنيم که اين عمل ما با تغذیه آب زیر زمینی متناسب نخواهد بود. از اين رو اکثر دشتهای استان با افت آب زیر زمینی مواجه شده یا در آستانه افت آب قرار دارند. به همین دلیل باید با نصب کنتورهای هوشمند و همچنین سایر روش های سازه ای و غیر سازه ای کاری کنیم که آبخوانهای استان بیشتر از این آسیب نبینند.
* چاهها به کاهش ذخاير آب دامن مي زنند
رئیس سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد ضمن اشاره به وجود 10 درصد از آبهای سطحی کشور در این استان، ميگويد: با اينکه اين مقدار از ذخاير آب را در استان داريم اما باز هم مجوز براي برداشت از منابع آبي و تخصیص آن به یک بت تبدیل شده است. از اين رو انتظار میرود با توجه به ظرفیتهای موجود اين استان در زمینه رونق و توسعه بخش کشاورزی، وزارت نیرو نسبت به افزایش سهمیه آب استان از سدهای موجود اقدام کند.
جعفر گوهرگانی با تاکيد بر اینکه به دنبال توسعه چاههای آهکی نخواهد بود، ميافزايد: در گذشته مجوز بهرهبرداری از 5 چاه آهکی ، 2 حلقه در شهرستان بویراحمد و 2 حلقه در منطقه دیل و آرو گچساران با کارکرد کشاورزی صادر شده که در حال حاضر امکان پلمپ آنها وجود ندارد.
وي ادامه ميدهد: در برخی مناطقی که چاه آهکی وجود دارد، از جمله شهرستان بویراحمد و جاده دیل به سمت چرام با توجه به تراکم جمعیتی و نبود مشکل،200 هکتار باغداری انجام ميشود. گوهرگانی ميافزايد: سیاستگذاری های وزارت نیرو سبب شده باتوجه به اینکه استان کهگیلویه و بویراحمد نه استانی مرزی و نه مرکزی است، کمتر مورد توجه قرار بگیرد. با اين وجود شرکت تعاونی آببران مناطق کشاورزی آبلش لنده، شمسآباد چرام، امامزاده جعفر، اورک، چارمور چهارتخت، معصوم آباد کری، سادات محمودی تشکیل و تا حدودی بحث آبیاری تحت فشار آنها انجام شده است. البته برای آبیاری تحت فشار براي صنعت کشاورزی استان کهگیلویه و بویراحمد در سال آینده 41 میلیارد تومان پیشبینی کردهايم که براي اين هدف بايد تخصیص داده شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد، ادامه ميدهد: امسال از محل اعتبارات ملی 63 میلیارد ریال به توسعه کشاورزی استان اختصاص یافته که 50 میلیارد ریال آن مربوط به آبیاری تحت فشار است. رییس منابع آب کهگیلویه هم با اشاره به برداشت بی رویه آب از سطح چاه ها در سالهای اخیر ميگويد: وجود اين چاهها باعث کاهش 10 متری آب در سفره های زیرزمینی دشتهای این شهرستان شده است. از اين رو خشکسالیهای چند سال گذشته و برداشت بیش از حد مجاز از سفرهای زیر زمینی از سوی کشاورزان، توسعه این بخش را با مشکل مواجه کرده است.
علی آران با تاکيد بر اینکه 90 درصد آب مصرفی شهرستان کهگیلویه در حوزه کشاورزی است، ادامه داد: مدیریت منابع آب در این حوزه از سوی جهاد کشاوری ضروری است. از اين رو استفاده از سیستم آبیاری قطرهای و بارانی برای آبیاری مزارع کشاورزی نقش مهمی در حفظ منابع آب زیر زمینی خواهد داشت. البته نبايد نقش چاه های غیر مجازي که در این شهرستان حفر شده است را درکاهش منابع آب سفره های زیر زمینی ناديده گرفت . با توجه به یک هزار و 119 حلقه چاهي در کهگیلویه وجود دارد و غير مجاز بودن 200 حلقه چاه که از تعداد کل چاههاي استان به شمار ميرود، بايد فکري براي مجهز کردن 200 حلقه چاه به کنتور هوشمند به عنوان یکی از اقدامات مهم براي مدیریت آب دانست.
