با وجود اینکه بارها اعلام شده هر فرد مصرف کننده قلیان در هر وعده معادل مصرف ۱۰۰ نخ سیگار، به سلامتی خود آسیب می رساند،متاسفانه در سالهای اخیر، استعمال قلیان در کشور ما بخصوص در میان جوانان افزایش یافته است. از این رو در چند سال اخیر وزارت بهداشت انجام اقداماتی برای جمع آوری قلیان را در دستور کار قرار داد و در سال 86 طرح ممنوعیت عرضه قلیان در چایخانههای سراسر کشور از جمله اصفهان به انجام رسید. همان زمان در اصفهان تمام چایخانههایی که در آنها عرضه قلیان انجام میگرفت پلمپ شد اما این طرح زیاد دوام نیاورد. حالا دوباره قلیان ها به میدان مبارزه با سلامت افراد آمده اند و طرح مبارزه با این پدیده انگار به بن بست رسیده است.
********
رئیس مرکز بهداشت استان اصفهان معتقد است مردم اصفهان در زمینه مبارزه با مصرف قلیان بی تفاوت اند و همین مسأله طرح مبارزه با قلیان را دچار مشکل کرده است. کمال حیدری می گوید: نداشتن آگاهی مردم از مضرات قلیان و سیگار سبب شده که هنوز همت مردمی برای رفع جمعآوری قلیان در شهر اصفهان ایجاد نشده است. وی می افزاید : با توجه به اینکه بیشترین گروه در معرض خطر مصرف دخانیات در اصفهان جوانان بین ۲۰ تا ۳۰ سال هستند ، ایجاد میزگردی با عاملان فروش و تولید تنباکوی قلیان در شهر اصفهان لازم و ضروری است.
رئیس مرکز بهداشت استان اصفهان می گوید: درگیر شدن زنان اصفهان و به مخاطره افتادن سلامت مادران نسل آینده مسئولان این معاونت را بر آن داشت تا برای بار دیگر سعی در پلمپ چایخانههای بدون مجوز کنند.
قلیان، دریچه ورود به مصرف موادمخدر
برخی از صاحبنظران معتقدند از طریق مباحث قهری نمی توان با مراکز عرضه قلیان برخورد کرد؛ اول باید ریشه یابی انجام شود تا بتوان معضلات موجود را رفع کرد، ضمن اینکه باید در رابطه با جایگزین کردن مشاغل مراکز عرضه قلیان اقداماتی انجام داد و بسترهای تغییر شغل آن ها را فراهم نمود. به گفته استاندار اصفهان میانگین مصرف مواد مخدر در كشور4/2 درصد است كه این رقم در استان اصفهان 9/1 درصد و پایین تر از متوسط كشوری است. رسول زرگرپور بالاتر بودن حدود 2 برابری نرخ رشد ابتلای بانوان به اعتیاد نسبت به نرخ رشد ابتلای مردان در میزان متوسط كشوری را نگران كننده دانسته و می گوید: اعتیاد زنان به مواد مخدر را با توجه به اینكه زن تشكیل دهنده بنیان و اساس خانواده است بسیار خطرناك تر از مردان است .
وی می افزاید: خسارت وارده به جامعه در صورت ابتلای زنان به اعتیاد بسیار بالاتر از اعتیاد مردان است.
استاندار با اشاره به اینكه اسناد بالادستی خوبی در راستای مبارزه با مواد مخدر وجود دارد، می گوید:آنچه كه در دولت یازدهم اتفاق افتاده، تغییر رویكرد در این زمینه است.
زرگرپور پور رویكرد دولت یازدهم را پیشگیرانه و اجتماعی بودن مبارزه با مواد مخدر عنوان نموده و می افزاید: منظور از پیشگیرانه، جلوگیری از افزایش نرخ ابتلا و جلوگیری از كاهش سن ابتلا می باشد و اجتماعی بودن هم به معنای همراهی و همگامی و مشاركت همه خانواده ها در مبارزه با مواد مخدر است.
تشکیل کارگروه استانی کنترل دخانیات
موضوع برخورد با قلیان در اماکن عمومی مثل گزینه روی میز می ماند که هیچوقت اجرایی نشده است. طرح جمع آوری قلیان یا ممنوعیت استعمال قلیان در اماکن عمومی مدت هاست قرار است اجرا شود ولی به دلایل مختلف این موضوع روی میز اجرا نمی رود و در حد گزینه باقی می ماند.
کارشناس برنامه آلودگی هوا و کنترل دخانیات معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در گفت و گو با "جوان"می گوید: جهت مبارزه با عرضه قلیان و دخانیات، کارگروه استانی کنترل دخانیات مد نظر بهداشت محیط استان اصفهان است که در آینده نزدیک با حضور نمایندگان اداره بازرگانی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداری، شورای شهر اصفهان، اماکن، اتاق اصناف و نماینده مجمع نمایندگان استان اصفهان تشکیل می شود.
حشمت الله مرادپور می افزاید: نکته قابل توجه در خصوص برنامه دخانیات در استان اصفهان درگیری همه دستگاه ها و سازمان های دولتی و غیر دولتی، انجمنها، شهرداریها و سایر سازمان ها است.
وی با بیان اینکه دخانیات یک موضوع همه گیر در جامعه است، می گوید: همه طیف های جامعه به ویژه قشر جوان و نوجوان در معرض اعتیاد به مواد دخانی هستند و این درحالی است که سن اعتیاد به مواد دخانی در کشور روز به روز کاهش پیدا می کند و از این سو همه سازمان ها باید در این حوزه ورود کنند.
کارشناس ارشد بهداشت محیط استان اصفهان می گوید: در راستای حذف دخانیات در استان برنامه های تخصصی به صورت اتاق فکر در مرکز بهداشت استان اصفهان برگزار می شود که در آن از همه کارشناسان دعوت می شود تا راه کارهای اموزشی و فرهنگ سازی جدیدی را در کنار کارها و اقدامات قانونی انجام دهیم.
مرادپور ادامه می دهد: در حال حال حاضر مرکز سلامت محیط کار وزارت بهداشت طرح خوبی را انجام داده و تعدادی از قوانین مربوط به دخانیات را در چک لیست های بازرسی های روتین لحاظ کرده و طبق این قوانین بازرسان بهداشت محیط مواردی که خیلی بحرانی است را شناسایی می کنند و در صورت لزوم برخوردهای قانونی را انجام می دهند.
تفریحات سالم برای جوانان فراهم شود
در حالي استعمال قليان از جانب جوانان روشي براي گذراندن اوقات فراغت محسوب ميشود كه به گفته كارشناسان، قليان 10 برابر سيگار تاثيرات بدي را در سيستم تنفسي ميگذارد. همچنين مصرف قليان ميتواند باعث افسردگي، رنگ پريدگي، سردرد، سرگيجه، اختلالات گوارشي، بروز ناراحتيهاي قلبي و عروقي و زمينهسازي ابتلا به انواع سرطانها شود.طبق بررسی های کارشناسان در مدت زمان ۴ سال، میزان مصرف قلیان در میان زنان از ۳درصد به ۹/۷درصد رسیده و این در حالی است که استعمال قلیان توسط پدر و مادر، باعث میشود احتمال مصرف قلیان در فرزندان ۸ برابر افزایش داشته باشد.
بنابراین لازم است در یک برنامه بلندمدت شرایطی مهیا شود که ورزش و مطالعه جزو امتیازات بانوان در جامعه باشد و در عین حال تمام امکانات لازم برای این سخت گیری فرهنگی در رابطه با استعمال دخانیات فراهم باشد. یک آسیب شناس مسائل اجتماعی، از جمله دلایل گسترش چایخانه ها و جذب جوانان به این اماکن را نبودمکان های تفریحی سالم برای قشر جوان دانسته و می گوید: در گذشته وجود زورخانه های سنتی و انجام ورزش های باستانی تعداد زیادی از جوانان را به خود جذب می کرد که علاوه بر ترویج فرهنگ پهلوانی، روحیه جوانمردی را نیز در جوان پرورشمی داد، اما متاسفانه امروزه تعداد این مراکز کاهش یافته و فرهنگ پهلوانی رو به فراموشی است و همین کمرنگ بودن فعالیت های ورزشی تاثیر مستقیمی در جذب جوانان به این گونه مراکز دارد .
محمود سعیدی با تاكيد بر اينكه شادي حق جوانان است، عنوان ميكند: اگر امكانات شادي را به صورت سالم فراهم نكنيم، جوانان راههاي پرخطري را انتخاب ميكنند كه منجر به آسيب اجتماعي و گرفتار شدن آنها ميشود. این آسیب شناس مسائل اجتماعی با بيان اينكه ممنوعيت و آزادي مكرر قليان روش مناسبي نيست، ادامه ميدهد: اگر جوانان با منطق و استدلال آگاه شوند كه قليان چه آسيبي به سلامتي، جايگاه و اعتبار آنها در جامعه و روابط اجتماعي آنها ميزند، اقدام به كنار گذاشتن آن ميكنند.
به هر حال با استناد به ماده ۲ بهداشت محیط کشور مبنی بر ممنوع بودن هر اقدامی که بهداشت عمومی جامعه را به مخاطره اندازد، وزارت بهداشت موظف است تا از طریق دستگاههای متولی دیگر اقدامات جدی را علیه مراکز عرضه قلیان که به نوعی تهدید علیه سلامت عمومی است انجام دهد.
قلیان و زندگی سالم
