با وجود اين مزايا اما به دلیل ضعف در مراحل باروری و فرآوری، ارزش افزوده این محصول نصیب کشورهایی می شود که خود را به مدرن ترین تکنیک های نگهداری و فرآوری و بسته بندی مجهز ساخته اندو از این رو تمام سود این طلای فراموش شده، به جیب کشورهای واسطه سرازیر می شود.
*****
طبق آمارها از 650هزارتن خرمای تولیدی کشور قریب به 170هزار تن آن دراستان بوشهر تولید می شود که نشان دهنده جایگاه ممتاز استان بوشهر در تولید و داشتن صنایع بسته بندی صنعتی است.در حالي كه بوشهر با تولید اين مقدار خرما در سال مي تواند نقش اساسی در صادرات کشور داشته باشد اما به دلیل برخي کمبودها از جمله نبود صنایع تبدیلی و استانداردهای بسته بندی جهانی، نقش كمرنگي در بازارها ايفا مي كند به طوري كه تنها هشت هزار تن از خرمای استان به ارزش 10 مليون دلار راهی بازارهای جهانی مي شود
کمبود امکانات،عامل کاهش کیفیت
بسته بندي زيبا و بهداشتي يكي از مهترين ويژگي ها براي جذب مشتري در زمينه مواد غذايي است. با وجود اين اصل مهم تنها 20 واحد صنعتی در زمینه بسته بندی و فرآوری محصولات خرمای استان وجود دارد كه اين تعدادبه امکاناتی چون شستشو و پولیش مجهز نیستند و اين مشكل سبب کاهش کیفیت محصول و در نتیجه پایین بودن رقابت با محصولات مشابه در بازارهای ملی و بین المللی شده است.همچنين از آنجايي كه جمع آوری خرما در بوشهر با وسایل دست ساز محلی که به آن کپوره و پرونگ می گویند انجام می شود،ميزان ضايعات آن نيز بسيار بالاست. ازطرفي پایین بودن قیمت صادرات محصول خرما در ایران در مقایسه با سایر کشورها ی تولید کننده از چالش های عمده صادرات این محصول به شمار می آید. البته مشکلات عمده و بعدي تولید و صادرات خرما به فرایند پس از تولید برمی گردد. کمبود کارخانه های بسته بندی مدرن و صنایع تبدیلی، کمبود کارتن و توزیع نکردن به موقع آن، اقتصادی نبودن تولید به علت تک محصولی بودن و ضعف تکنولوژی و مدیریت صحیح را می توان از جمله اين مشكلات عنوان كرد .
ازطرفي وجود تعرفه ها و حقوق گمرکی بالا برای واردات کارتن و مواد اولیه بسته بندی موجب افزایش هزینه بسته بندی این محصول می شود. ترشیدگی و آفت زدگی یکی دیگر از مشکلات رایج نخلداران در زمینه برداشت این محصول است.نداشتن اطلاعات کافی در خصوص بازارهای مصرف خارجی و نبود تشکل های فعال تجاری در ارتباط با صادرات خرما و شرکت نکردن فعال بخش خصوصی در نمایشگاههای خارجی به علت مشکلات مالی و اختصاص نیافتن تسهیلات مناسب برای آنها از عمده مشکلات بخش بازاريابي وصدرات اين محصول است
وضعيت خرماي صادراتي
حدود 90 درصد از صادرات خرمای کشور به صورت فله و کاملاً غیر اصولی به کشور امارات صادر می شود و انها پس از شستشو وجدا سازي ريز و درشت وبا كيفيت، خرمای سالم و شیره دار در بسته بندي جديد 20 تا50کیلویی بسته بندي و با قيمتي بالاتر به کشورهای دیگر از جمله ايران صادر می کنند.كشور تركيه يكي از بازارهاي مصرفي خرماي توليدي بوشهر است كه چندي پيش تعرفه صادرات خرما به اين كشور صفر شد. دست اندرکاران صنعت خرما در استان بوشهر معتقدند که تعرفه صفر صادرات خرما به ترکیه، زمینه مناسبی برای ورود خرمای استان به این کشور، که نیازهای آن در این زمینه سالانه حدود 15هزار تن هدف گذاری شده ،مي باشد.
درحالي كه جنوب كشور مخصوصا استان بوشهر پتانسيل بالايي در توليد بهترين خرما دارد اما بي توجهي به اين محصول باعث شده تا در سالهای اخیرکشورهایی مثل پاکستان، مصر، تونس، الجزایرو برخی از کشورهای اروپای شرقی با بهينه سازي توليدات خود وارد بازار رقابت با خرماي ايران شده و باعث شوند تا جایگاهی را که سالها در اختیار كشور ما بود از دست برود.
چه بايد كرد
براي رسيدن به جايگاه اصلي در زمينه توليد وصادرات خرما با احداث و راه اندازی کارخانجات بسته بندی و فرآوری خرما مطابق با استانداردها ،حضور فعال تولیدکنندگان و صادرکنندگان در نمایشگاههای بین المللی معتبر در زمینه مواد غذایی و کشاورزی و عرضه آن در کنار تبلیغات و بازاریابی می توان به رشد صادرات این محصول کمک زيادي كرد چرا كه 30 درصد صادرات خشکبار کشوررا خرماتشكيل مي دهد .از آنجايي كه محصولات كشاورزي به تازگي وارد بورس شده اند خرما مي تواند وارد بورس کالای کشاورزی شود و به عنوان محصولی اقتصادی پرسود مطرح گردد.
از طرفي با توجه به مشكلات فرسودگي صنايع بسته بندي وتبديلي خرما در استان كه علت عمده آن کمبود منابع مالی در گردش در این شرکتها عنوان می شود نوسازی این صنایع به دلیل قیمت گران تجهیزات و هزینه های بالای تولید با چالش هایی همراه است که توان فعالان این بخش را دستخوش تغییر کرده به گونه ای که توجه بازارهای جهانی از اندیشه حرفه ای آنها خارج کرده است.
پرداخت تسهیلات برای اجرای طرح های صنایع تبدیلی و دسته بندی خرما و حمایت های صندوق توسعه ملی در این زمینه می تواند امیدوارکننده و گامی در جهت تشویق سرمایه گذاران این بخش باشد. اما توجه به شرکتهایی که اینک در این زمینه به صورت نیمه جان فعال هستند و به علت کمبود منابع مالی در گردش ،قادر به تحرک چندانی نیستند؛ می تواند در افزایش سهم استان بوشهر در بازاریابی داخلی وبین المللی مؤثر واقع شود.
نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به نقش بسیار مهم شهرستان دشتستان در تولید خرمای کشور مي گويد : تعداد بسیار زیادی از مردم شهرستان دشتستان در زمینه تولید و فراوری خرما فعالیت دارند و وظیفه داریم که حمایت لازم را از کشاورزان به عمل بیاوریم.حجتالاسلام سیدمهدی موسوینژاد به نقش بسیار مهم واحدهای صنعتی بستهبندی و تبدیلی خرما در بهبود وضعیت فروش این محصول اشاره كرده و می گوید :یکی از مهمترین نیازهای کشاورزان راهاندازی واحدهای صنعتی بستهبندی و تبدیلی خرما است که امیدواریم حمایت لازم از سوی دولت صورت بگیرد.وی به پیگیریهای خود در این راستا اشاره كرده و مي افزايد: امیدواریم با ورود بخش خصوصی به این بخش، کشاورزان دغدغه کمتری برای فروش خرمای خود داشته باشند و سود بیشتری نصیب آنها شود.
نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی می گوید: به منظور بهبود وضعیت خرما میتوان با استفاده از روشهای نوین بسته بندی و همچین تلاش برای عرضه خرما در بازارهای داخلی و بینالمللی قدمهای بسیار خوبی را برداشت.
