با اينكه سالانه تعداد متعددي جشنواره با موضوع ادبيات و داستان در كشور برگزار ميشود اما به جرئت ميتوان گفت هنوز كه هنوز است نميتوان ليست جامعي از كتابهاي برتر حوزه ادبيات را براي مطالعه مخاطبان و عاشقان كتاب و كتابخواني معرفي كرد.
علاقهمندان و مخاطبان پيگير سينما كه در كشور ما هم كم نيستند اگر روزي بخواهند ليستي از فيلمهاي برتر پنج سال اخير را پيدا كنند به راحتي ميتوانند با مراجعه به جشنوارههاي خارجي مانند اسكار، كن و در داخل به جشنوارهايي مانند فجر به هدف مورد نظر خود برسند، اما متأسفانه در حوزه كتاب با وجود جشنوارههايي مانند جلال آلاحمد، كتاب سال، قلم زرين، شهيد حبيب غنيپور، مخاطبان براي خريد كتب برتر سال با سردرگمي مواجه ميشوند. در مناظرهاي كه جمعه 30آبان از رسانه ملي پخش شد، رضا اميرخاني، نويسنده شناخته شده به يكي از قسمتهاي گمشده اين پازل پاسخ داد و آن نامشخص بودن تيم ملي نويسندگان است.
احتمال دارد مخاطب در انتخابش خطا كنداميرخاني با بيان اينكه مردمي كه براي خريد كتاب به فروشگاههاي كتاب مراجعه ميكنند و به صورت كاملاً اتفاقي كتابي را از قفسههاي فروشگاهي انتخاب ميكنند به احتمال 95 درصد آنها در خريد كتاب خوب ممكن است خطا كرده باشند، چون ما نتوانستهايم نويسندگان و كتابهاي خوب را آنطور كه بايد و شايد به مخاطبان معرفي كنيم. يكي از معضلاتي كه تازهواردان به عرصه كتاب و كتابخواني با آن دست به گريبان هستند، سردرگمي انتخاب در ميان هزاران عنوان كتاب چاپي است كه نميدانند مناسبترين كتاب براي شروع مطالعه كدام است و شايد با انتخاب يك كتاب غلط و با وجود پرداخت هزينه زياد از دايره كتابخواني خارج شود و به همين سادگي يك فرد شايد تا سالهاي سال ديگر طرف كتاب آفتابي نشود.
سياسي بودن و پيشداوري در جشنوارههاسياسي بودن، كمك مالي از نهادهاي دولتي و خصوصي، پيشداوري زودهنگام و ديدگاه محدود به موضوعات كتاب بخشي از علل عملكرد منفعلانه جشنوارهها در اين حوزه است كه هرساله باعث تغيير در ملاكهاي انتخاب ميشود، البته در ميان جشنوارهها ميتوان به جشنوارههاي قلم زرين و شهيد حبيب غنيپور اشاره كرد كه به صورت مستقل در اين عرصه فعاليت ميكنند. مستقل نبودن جشنوارهها و كمكگيري از نهادهاي دولتي و خصوصي باعث ميشود كه نگاه حزبي و پيشداوري شده وارد اين عرصه شود؛ مشكلي كه سالها دست به گريبان جشنواره جلال آلاحمد شده است و در هر محفلي كه درباره جلال سخني گفته ميشود كلماتي مانند نگاه سياسي، روشنفكرانه، ضدانقلابي و... دنبالهرو جشنواره است. اين عدم استقلال دليلي براي متفاوت بودن برگزيدگان ميشود و به همين علت است كه برگزيدگان جشنوارهها از زمين تا آسمان با يكديگر متفاوت بوده و به سردرگمي مخاطب ميافزايد. يكي ديگر از معضلات اين حوزه پرداختن رسانهها به حواشي جشنوارهها است. در حالي كه رسانههاي ما از روزنامهها، مجلات و خبرگزاريها گرفته تا رسانه ملي در معرفي خود اصل كتاب كمترين نقش را دارند. رسانهها متأسفانه بيشتر درگير حواشي و دعواي حيدري، نعمتي هستند و در اين ميان خود كتاب گوشت قرباني است.
ترس از برخورد برچسبهاي مختلف به وزارتاما شايد مهمترين دليل را ميتوان در وزارتخانهاي جستوجو كرد كه خود را متولي فرهنگ و هنر در كشور ميداند، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي كه با عملكرد محافظهكارانه در طول اين سالهها از ارائه ليست نويسندگان و كتب برتر دوري كرده است و اين عملكرد دليلي ندارد جز ترس از برچسبهاي متعددي كه بعد از انتشار اين ليست به وزارت فرهنگ و ارشاد چسبانده خواهد شد و در هر محفلي كه اهالي ادب در آن حضور خواهند داشت به انتقاد يا تمجيد اين ليست خواهند پرداخت. بايسته و شايسته است وقتي كه مقام معظم رهبري درباره ي ترويج كتابخواني به مسئولان اين گونه ميفرمايند: «در جامعه بايد سنت كتابخوانى رواج پيدا كند. كتابخوانى بايد در جامعه ترويج شود و اين كار بر عهده همه دستگاههايى است كه در اين زمينه مسئولند.» مسئولان براي تحقق اين امر تمام نيرويشان را به ميدان عمل بياورند.
