اهميت آب سنگين

يكي از بهانه‌‌جويي‌هاي كشورهاي غربي به خصوص ايالات متحده امريكا در مذاكرات هسته‌اي بحث آب‌سنگين اراك است. سؤال مهم در اين موضوع اين است كه تأسيسات آب سنگين اراك با چه هدفي ساخته شده است؟ و علت نگراني كشورهاي غربي از تأسيساتي كه هنوز به اتمام نرسيده چيست؟ براي روشن شدن اين موضوع لازم است ابتدا به وجود رآكتور تحقيقاتي تهران كه عمر اين رآكتور به قبل انقلاب بر مي‌گردد اشاره كرد. رآكتور هسته‌اي ايران از نوع استخري با قدرت 5مگاوات حرارتي و سوخت MRT از سال 1346 راه‌اندازي و مورد بهره‌برداري قرار گرفته است و به گفته متخصصين صنعت هسته‌اي، عمر مفيد اين رآكتور به پايان رسيده است و نياز روزافزون كشور به اين رآكتور براي توليد راديوايزوتوپ‌هاي مختلف جهت مصارف پزشكي و صنعتي متخصصين هسته‌اي كشور به فكر جايگزيني براي اين رآكتور مهم افتادند. تحقيقات گسترده و بررسي‌هاي مختلف علمي كه انجام شد به بهينه‌ترين نوع رآكتور يعني آب سنگين رسيدند كه توانايي انجام تمامي فعاليت‌هاي رآكتور تحقيقاتي تهران را داشت و به همراه مزايايي از جمله اينكه در رآكتورهاي آب سنگين از آب سنگين به عنوان خنك‌كننده استفاده مي‌شود و همين عامل توان خنك‌‌كنندگي رآكتور را بالا مي‌برد و از آنجايي كه در رآكتورهاي آب سنگين از اورانيوم‌هاي طبيعي براي تأمين سوخت مورد نياز استفاده مي‌شود و عملاً رآكتورهاي آب سنگين براي توليد سوخت نيازي به فرايند غني‌سازي ندارند به اين دلايل كه رآكتور آب سنگين از رآكتور آب سبك به لحاظ اقتصادي به صرفه‌تر و از لحاظ علمي پيشرفته‌تر است. با توجه به اين دلايل و نيازهاي روزافزون كشور، از نيمه دوم سال 1372شمسي تحقيقات و بررسي‌هاي اوليه براي امكان‌سنجي توليد آب سنگين در كشور انجام شد و با توجه به محدوديت‌هايي مانند مخاطرات طبيعي، درجه حرارت، ميزان رطوبت و منابع آب به منطقه خنداب در 75كيلومتري اراك براي ايجاد رآكتور آب سنگين رسيدند. لذا از آنجايي كه براي رآكتور آب سنگين نياز به آب سنگين بود كارخانه توليد آب سنگين هم طراحي و شروع به ساخت شد. نكات قابل‌توجه در اين كار مهم و پيشرفته اين بود كه تمامي اين كارها به وسيله متخصصين كشور و بومي مي‌باشد.
در حال حاضر اين رآكتور حدود 90درصد پيشرفت داشته است. در نتيجه بايد به نكته كليدي اذعان كرد كه رآكتور آب سنگين اراك حاصل تلاش خستگي‌ناپذير متخصصين دلسوز كشورمان مي‌باشد و تمام طراحي‌ها و ساخت رآكتور آب سنگين در كشور صورت گرفته است و از آنجا كه ساختار كلي همه رآكتورها مشابه همديگر است لذا اگر ما به فناوري ساخت اين رآكتور 40 مگاواتي به طور 100‌درصد دسترسي پيدا كنيم و اين رآكتور به بهره‌برداري برسد قادر خواهيم بود ديگر رآكتورهاي قدرت مورد نياز كشور را هم در داخل و با فناوري بومي توليد كنيم كه اين موضوع باعث مخالفت غربي‌ها مي‌باشد. غربي‌ها و به خصوص ايالات متحده امريكا بهانه‌هاي بي‌اساس ديگري هم دارند از جمله اينكه آنها مدعي هستند كه رآكتور آب سنگين اراك پلوتونيوم 239 توليد مي‌كند كه قابليت نظامي دارد درصورتي كه اين يك بهانه است. رآكتور آب سنگين دائماً توسط بازرسان آژانس بين‌المللي اتمي كنترل مي‌شود و اين موضوع در صورتي توسط غربي‌ها مطرح مي‌شود كه لازمه ‌به دست آوردن پلوتونيوم 239 فرآيندي است كه قطعاً از چشم بازرسان آژانس نمي‌تواند مخفي بماند. در ادامه به اين ادعاي واهي، ايران اسلامي مجوز بازديد از كارخانه آب سنگين اراك را خيلي زودتر از آنچه لازم بوده صادركرده است.
بنابراين ضمن دريافتن اهميت و جايگاه علمي نيروگاه آب سنگين اراك بايد جلوي زياده‌خواهي‌هاي غربي‌ها ايستاد.

*كارشناس ارشد مهندسي پزشكي