در حالي كه كارشناسان شهري عقيده دارند شهر بزرگ تهران با مشكل هويتي روبهرو است، پايتخت 200 ساله ايران خود را براي ميزباني جشن عكاسي بافت تاريخي تهران آماده ميكند؛ رويدادي كه در تلاش براي پيدا كردن هويت گمشده شهر تهران، توجه شهروندان و رهگذران را به مواهب مغفول مانده تهران قديم جلب كرده و عكسهاي تاريخي موجود در آرشيوهاي خانوادگي مردم اين شهر را از سرتاسر كشور در يك جا جمع ميكند. دومين جشنواره عكاسي بافت تاريخي «تهران» ميخواهد پازل اسناد تصويري بافت قديمي تهران را تكميل كند.
عكسها، سفالينههاي آينده تهران هستندبه گزارش «جوان»، ميشل دوسرتو، فيلسوف فرانسوي در اشارهاي به غرق شدن انسانها در روزمرگي اجتماعي اين مفهوم را به كار برده بود كه «براي ديدن بسياري از چيزها در شهر نياز به پرسهزني داريم». شايد اجتماعي كه دوسرتو حدود 30 و اندي سال پيش در آن زندگي ميكرد به اندازه جامعه امروزي غرق در مشغلهها و زندگي ماشيني نشده بود. زندگي امروزي به ما كمتر اجازه ديدن مواهب را داده است و حالا جشنواره عكاسي بافت تاريخي «ته ران» قرار است منطقه 12 و بازار تاريخي تهران را به محلي براي پرسه زني مكاشفهاي شهروندانش تبديل كند، عكسهاي تاريخي از بازار بزرگ را از آرشيوهاي مردمي بيرون بكشد و سندي تصويري براي نسلهاي آينده پايتخت 200 ساله ايران بسازد.
يكي از مهمترين بخشهاي دومين جشنواره عكاسي «تهران» نيز بخش جنبي آن است كه به يادمانهاي عكسهاي قديمي بازار و آرشيو عكسهاي قديمي بازار تهران اختصاص دارد؛ عكسهايي كه كسبه قديمي اين بازار مسقف از دكانها و محل كار خود ثبت كرده و در آلبومهاي خانوادگي خود از آن نگهداري ميكنند.
حالا با برگزاري اين رويداد فرهنگي و هنري ميتوان به گرد هم آمدن مجموعهاي از عكسهاي نفيس خانوادگي از بازار بزرگ و مسقف تاريخي تهران نيز اميدوار بود. ساعد نيك ذات، دبير هنري دومين دوره جشنواره عكاسي «تهران» كه روز گذشته در سازمان زيباسازي شهر تهران و در نشست خبري اين رويداد مهم سخن ميگفت اين تعبير جالب را به كار برد كه عكسها سفالينههاي آينده هستند. به گفته او در سالهاي گذشته اقدامي در جهت جمعآوري عكسهاي تاريخي موجود در آرشيوهاي خانوادگي صورت نگرفته است و اما در اين دوره از جشنواره عكاسي «ته ران» و دورههاي آينده، عكسها از آرشيوهاي خانوادگي بيرون كشيده خواهد شد تا به شكلي نظاممند از آنها نگهداري و حتي شايد موزهاي برايشان تشكيل شود.
ايستگاه بازار بزرگ و مشكل هويتي شهر تهران«ته ران»يعني دامنه گرم دشت پهناوري كه در ميان كوههاي اطراف گود به نظر ميرسيده است و در مقابل شمران يا شميران و دامنه كوههاي مهران قرار ميگرفته است. تهران در زمان آغامحمد خان قاجار به عنوان پايتخت اعلام و در زمان فتحعلي شاه قاجار آبادتر شد؛ تهران قديم از پنج محله به نامهاي ارگ، عودلاجان، سنگلج، چاله ميدان و بازار تشكيل ميشد. جهانگردان و ديپلماتهاي خارجي مقيم تهران از اواخر قرن نوزدهم، بازار مسقف اين شهر را به عنوان ديدنيترين نقطه پايتخت ايران توصيف كردهاند. بازار بزرگ تهران به عنوان نبض اقتصادي كشور و نقطهاي كه تجارت تمامي توليدات داخلي و كالاهاي وارداتي كشور به آن ختم ميشوند هميشه يكي از شلوغترين و پر رفت و آمدترين محلههاي قديمي تهران محسوب ميشده است؛ با اين حال امروزه كمتر كسي به اين نماد تاريخي تهران به چشم يك موهبت فرهنگي مينگرد.
دومين دوره جشنواره عكاسي بافت تاريخي «ته ران» نيز با محوريت زندگي در بازار تهران برگزار ميشود. در پايان اين جشنواره قرار است از مجموعه عكسهاي برگزيده كتابي چاپ شود تا براي نسلهاي آينده سندي به عنوان مرجع باشد. به گفته نيك ذات، جوانان در هياهوي آلودگيهاي تصويري سيم و بنر و ساختمانهاي بلند ميتوانند تاريخ شهر و كشورشان را بهتر ببينند و اين وظيفه عكاسان است كه اين تصاوير را به آنها نشان دهند.
حالا به همين مناسبت قرار است تمامي مردم از سرتاسر كشور براي مشاركت در اين جشنواره گرد هم بيايند و كمك كنند تا تكههاي گمشده پازل هويتي و تاريخي پايتخت 200 ساله پيدا شود. شركت در اين رقابت براي تمام عكاسان حرفهاي، آماتور و علاقهمندان سراسر كشور آزاد است و شركتكنندگان ميتوانند تا پايان ساعت 24 پنجشنبه 20 آذر ماه 1393 آثار خود را به آدرس www. Tahraan. com ارسال كنند. هر عكاس مجاز به ارسال 10 قطعه عكس است و به نفرات اول تا پنجم نيز در كنار ديپلم افتخار، به ترتيب جوايز نقدي از 5 تا يك ميليون تومان اهدا خواهد شد. سازمان زيباسازي شهر تهران با مشاركت و ياري نهادهايي چون كميته مردم نهاد پيگيري حفاظت از خانههاي تاريخي تهران، كميته ملي موزههاي ايران، خانه هنرمندان ايران، سازمان بسيج بازار تهران و حمايت تجار بازار بزرگ تهران اين جشنواره را برگزار ميكند.
محمد طلوعي، مسئول ستاد برگزاري اين جشنواره با اشاره به نقش هويتسازي جشنواره عكس بافت تاريخي «ته ران» ميگويد: «مديران شهري به اين نتيجه رسيدهاند كه شهر بزرگ تهران مشكل هويتي دارد كه بايد حل شود. گاه سازماندهي هويت و تجميع آراي ما نسبت به اين هويت نياز به ساماندهي دارد. بافت تاريخي تهران در اولويت شهري تهران است و مورد توجه سازمان زيباسازي و اين جشنواره قرار گرفته است. هويت ساختني نيست و ما تنها ميخواهيم با اين جشنواره هويت گمشده شهر تهران را پيدا كنيم.»
لنزهايي كه به دنبال كشف مغفولماندههاي بازار ميگردندبه گفته سجاد عسگري، دبير كميته پيگيري حفاظت از خانههاي تاريخي تهران و دبير اجرايي اين جشنواره، بازار همواره محل رفت و آمد عكاسان بوده است و تمام ابعاد شهر و مسائل سياسي و اجتماعي و حتي هنجارها را ميتوان در بازار يك شهر مشاهده كرد.
عسگري ادامه ميدهد: «ما بازار بزرگ را به عنوان محور اين دوره از عكاسي «ته ران» انتخاب كرديم تا از دريچه دوربين، حيات مدني، كسب و كار قديم بازار، باورهاي ديني و اجتماعي و در نهايت جاذبهها و آثار تاريخي را به مردم نشان دهيم. بازار بزرگ به صورت مجموعه در سال 1356 در فهرست ميراث فرهنگي كشور ثبت شده است و از 27 اثر تاريخي اين بازار كه به ثبت رسيدهاند هنوز تك پلاكهايي وجود دارد كه شناسايي و ثبت نشدهاند. همچنين 24 مسجد ديرينه سال در بازار بزرگ موجود است كه تنها 11 مورد از آنها به ثبت ملي رسيده است. حمامها و آب انبارهاي قديمي ديگر اركان تاريخي بازار بزرگ تهران را تشكيل ميدهند.»
بر اساس اين گزارش، سازمان ميراث فرهنگي حدود هزار و 86 بنا را در محدوده بازار شناسايي كرده كه داراي ارزش تاريخي هستند؛ حالا دومين دوره جشنواره عكاسي «ته ران» در دو بخش اصلي و جانبي ميخواهد برخي نشانههاي مغفولمانده تاريخ تهران را به مردم بشناساند. به گفته دبير اجرايي جشنواره عكاسي «تهران» محورهاي بخش اصلي را معرفي جاذبههاي تاريخي، مذهبي و گردشگري بازار بزرگ تهران، نمايش كسبه بازمانده از قديم در بازار امروز، نمايش هنجارهاي مشاغل جديد، پيشههاي ناهمگون و كالاها در بازار سنتي تاريخي تهران و نمايش حيات مدني، زندگي روزانه، كسب و كار، رفت و آمد، آيينهاي ديني و ملي و اجتماعي در بافت تاريخي بازار تهران تشكيل ميدهد. بخش جانبي نيز شامل عكسهاي قديمي بازار و آرشيو عكسهاي قديمي بازار تهران ميشود كه در اختيار مردم، اهالي و مجموعهداران است.
برگزاركنندگان اين جشنواره معتقد هستند كه نبض اقتصادي ايران در بازار بزرگ تهران ميزند و بسياري از جريانهاي اجتماعي دوره معاصر از مشروطه گرفته تا انقلاب اسلامي در اين بازار شكل گرفته است لذا اين مكان تاريخي، خود داراي هويت مشخص اجتماعي و سياسي است و ميتواند به شهر تهران نيز هويت ببخشد.
