فقط دو سه روز گذشت تا دفتر نخست وزيري تركيه مشاور امنيت ملي امريكا را متعجب كند چون سوزان رايس گفته بود كه تركيه به امريكا اجازه داده تا از پايگاه هوايي اينجرليك براي حملات خود عليه داعش استفاده كند اما دفتر نخست وزيري تركيه چند روز بعد ضمن تكذيب اين خبر رايس، اعلام كرد كه دولت تركيه به توافق جديدي با امريكا براي مبارزه با داعش نرسيده است.
پاسخ تركيه به دعوت باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا، براي نشست فرماندهان 20 كشور حاضر در ائتلاف ضد داعش هم در انتظار نبود و هيئت بلندپايه نظامي خود را به اين نشست در پايگاه هوايي اندروز در حومه واشنگتن نفرستاد. تركيه حدود 900 كيلومتر مرز مشترك با سوريه دارد كه در شرايط فعلي بخش قابل توجهي از آن در تصرف دولت اسلامي يا همان داعش است.
امريكا حداقل به جهت همين خط طولاني مرزي همكاري فعال تركيه در ائتلاف را ميخواهد اما تركيه از زمان بيانيه جده در بيش از يك ماه قبل تا كنون حاضر به پذيرفتن چنين نقشي نشده و با وجود عضويت در ائتلاف اما نشان داده كه براي امريكا شريك مطمئني نيست.
اين موضوع با حمله جنگندههاي تركيه به مواضع پ ك ك در جنوب شرق اين كشور وجه جديتري پيدا كرده زيرا آنكارا نه تنها جنگندههاي خود را به كمك ائتلاف نفرستاده بلكه از آنها براي سركوب نيروهاي كردي استفاده كرده كه قصد دارند عليه داعش و براي كمك به شهر كوباني به سوريه وارد بشوند.
حمله جنگندههاي تركيه به مواضع پ ك ك در اوضاع فعلي سوريه و عراق اتفاق عجيبي است چراكه از يك طرف نقض آشكار فرايند صلحي است كه دولت تركيه و به خصوص شخص رجب طيب اردوغان، رئيسجمهور تركيه، طي بيش از يك دهه گذشته دنبال كرده و از طرف ديگر، برخلاف جريان كلي جهاني عليه داعش است.
اردوغان حداقل در ظاهر امر اين فرايند را به صورت جدي دنبال ميكرد و توانسته بود با ايجاد آرامش در مناطق كردنشين به جنگي خاتمه دهد كه از 1984 شروع شده و بيش از 40 هزار قرباني گرفته بود. اردوغان در اين جهت بود كه چند ماه پيش لايحهاي به پارلمان براي تأمين بخشي از حقوق كردها فرستاد و عبدالله اوجالان، رهبر زنداني پ ك ك، هم از اين اقدام استقبال كرد. با وجود اين، به نظر ميرسد كه داعش و حمله اين گروه به كوباني همه چيز را تغيير داده است.
هر چند كه احمد داوداغلو، نخست وزير تركيه، به كردها وعده داده بود كه اجازه سقوط كوباني به دست داعش را خواهد داد اما سياست تركيه نشان داد كه سقوط كوباني براي آنكارا اهميتي ندارد و حتي تحت فشار اعتراض شديد كردهاي تركيه و درخواست جامعه جهاني هم حاضر نيست در اين جهت اقدامي بكند و تنها نظارهگر سقوط اين شهر است.
پ ك ك چارهاي جز اعزام نيروهايش براي كمك به كردهاي سوريه ندارد اما مقابله شديد دولت مانعي است كه در نهايت كار را به رو در رويي نظامي اين دو رسانده است. به نظر ميرسد سياست عدم مداخله نظامي در قضيه داعش اين قدر براي آنكارا اهميت دارد كه حتي حاضر است در قبال آن فرايند صلح يك دهه را قرباني كند و دوباره جنگ با پ ك ك را سر بگيرد.
از سوي ديگر، اين پيامي براي ائتلاف ضد داعش است تا امريكا و ديگر كشورهاي عضو اين ائتلاف دريابند آنكارا مسئله داعش را از زاويهاي به طور كامل متفاوت ميبيند. دكتر نوراي مرت، استاد علوم سياسي دانشگاه استانبول، زاويه ديد آنكارا نسبت به داعش را به اين نحو توصيف ميكند: «صادقانه بايد بگويم كه دولت تركيه علاقهاي به مبارزه با داعش ندارد و دليل آن اين است كه نه تنها اين دولت شيوه داعش را ميپسندد بلكه اين دولت ميخواهد با اين سياست همچنان نفوذي در مناطق سنينشين عراق و سوريه داشته باشد».
روشن است كه نه اردوغان، نه داوداغلو و نه هيچ مقام ديگر تركيه حاضر نيست تا زاويه ديد خود نسبت به داعش را به اين نحو بيان كنند چراكه داعش با جنايتهاي خود در سوريه و عراق چنان تصويري از خود به نمايش درآورده كه هيچ كس حاضر نخواهد شد به صورت علني پسند خود از شيوه اين گروه را حمايت كند.
مقامات آنكارا حتي به اين دليل حاضر به عضويت در ائتلاف شدهاند تا به نحوي اين زاويه ديد خود را بپوشانند اما سياست اجرايي آنها بر مبناي همين زاويه پيش ميرود. به عبارت ديگر، آنكارا هزينه سنگيني براي به راه انداختن داعش پرداخته و به نظر نميرسد كه به راحتي حاضر به پرچيدن اين گروه باشد و تا توان دارد به حمايت خود از اين گروه ادامه ميدهد حتي اگر اينكه فرايند صلح يك دهه را نقض كند.
آنكارا به همين جهت شريك مطمئني براي ائتلاف نيست و اين موضوع را در مواردي مثل كوباني، پايگاه اينجرليك و حمله به مواضع پ ك ك ثابت كرده است و به نظر ميرسد اين سياست را تا آنجا ادامه دهد كه غرب را نسبت به دو موضوع متقاعد كند: اول مداخله در سوريه براي سقوط نظام اين كشور دو دوم به رسميت شناختن نسخهاي شبيه داعش در اين كشور كه مثل گذشته در كنترل و خدمت سياستهاي آنكارا باشد.
