وزيران خارجه ايران و امريكا غروب جمعه با حضور كاترين اشتون يك نشست سه جانبه برگزار كردند، نشستي كه پاياني بود بر 10 روز ماراتن مذاكراتي در حاشيه نشست مجمع عمومي سازمان ملل. تقريباً تمام تيمهاي مذاكرهكننده اتفاق نظر داشتند كه طي اين 10روز، پيشرفتهايي در برخي زمينههاي فرعي صورت گرفته ولي موضوعات كلان و اساسي همچنان حل نشده باقي مانده است.
به گزارش «جوان»، هر هفت كشور شركت كننده در مذاكرات هستهاي ايران و 1+5 (بهجز انگليس) در بيانيههايي جداگانه، نگاه خود را به 10 روز مذاكره هستهاي در حاشيه شصت و نهمين نشست مجمع عمومي سازمان ملل ابراز كردند. روسيه، چين و آلمان در بيانيههاي خود، روند رو به جلوي مذاكرات را برجسته، ولي تأييد كردند كه اختلافات جدي باقي مانده است. ايران و امريكا هم بر وجود «شكافهاي جدي» تأكيد كردند ولي در بيانيه هر دو كشور، تمايل به دستيابي به توافق ديده ميشود. اين در حالي است كه فرانسه، ملموس نبودن پيشرفتها را برجسته كرد و لندن نيز (دستكم تا ديروز) ترجيح داد از اظهار نظر رسمي درباره محتواي مذاكرات نيويورك خودداري كند. سيد عباس عراقچي، نفر دوم تيم مذاكره كننده ايراني بعد از پايان مذاكرات هستهاي نيويورك گفت: «در برخي موارد درباره جزئيات مسائل فني پيشرفتهاي خوبي صورت گرفته است و به برداشتهايي دست يافته ايم و راه حلهايي نيز وجود دارد اما هنوز درباره موضوعات كلان و اساسي به يك درك مشترك و تفاهمي كه بتواند پايه يك توافق باشد نرسيدهايم.» عراقچي مذاكرات نيويورك را «بسيار بسيار فشرده» توصيف كرد كه طي آن تيم ايراني «هم به صورت دوجانبه با تك تك اعضاي گروه 1+5 و هم به صورت چند جانبه» ملاقات كرد. معاون وزير امور خارجه در عين حال، گفت كه با وجود اختلافات، از به نتيجه رسيدن مذاكرات نااميد نيست: «البته نااميد نيستيم و تلاشها ادامه دارد، نظريهها و گزينههاي مختلفي از سوي ما، طرف مقابل يا حتي كساني از خارج مذاكرات مطرح ميشود كه البته كمك كننده است، ما همه اين گزينهها را مد نظر داريم و در مذاكرات درباره آنها بحث ميكنيم ولي هيچ يك از اين گزينهها هنوز نتوانسته پايهاي براي يك توافق در مسائل كليدي باشد در نتيجه هيچ يك از اعداد و ارقامي كه در رسانهها گفته ميشود مورد تأييد نيست ضمن آنكه بعضيها مسائلي را با اهداف سياسي خاصي مطرح ميكنند كه اين امر نيز بايد در نظر گرفته شود.»
واشنگتن: شكافها جدي است
طرف امريكايي ترجيح داد كه درباره نتيجه مذاكرات نيويورك اظهار نظر رسمي نكند ولي از لابهلاي سخنان ديپلماتهاي امريكايي ميتوان درك كرد كه آنها نيز معتقدند «شكافهاي جدي» همچنان وجود دارد. تيم مذاكره كننده ايراني گفته كه مذاكرات سه جانبه جمعه شب ظريف با اشتون و كري در فضايي كاملاً جدي و صريح صورت گرفته و ابعاد مختلف فني، سياسي و حقوقي برنامه هستهاي ايران و همچنين تحريمها در آن بحث شده است. همچنين براساس گزارش خبرگزاري فرانسه، يك ديپلمات بلند پايه امريكايي در پايان مذاكرات سه جانبه گفت: « ما تقريباً هفت هفته ديگر پيش رو داريم. . . اين زمان خيلي زيادي نيست و شكافها هنوز هم جدياند. » به گفته اين مقام امريكايي كه بعد از ملاقات سه ساعته سه جانبه جمعه بين ظريف، اشتون و كري سخن ميگفت، مذاكرات هستهاي ايران، مذاكراتي پيچيده است و اگر طرفين نتوانند راههايي به سوي جلو پيدا كنند، توافق جامع تا 24 نوامبر (3 آذر ماه 1393) به دست نخواهد آمد. اين مقام امريكايي، گفته كه امريكا درباره غنيسازي و ظرفيت غنيسازي با ايران اختلاف دارد و جمهوري اسلامي هم نگرانيهايي جدي درباره تحريمهاي بينالمللي دارد و به همين خاطر، مذاكرات نيازمند «خلاقيت » است. اين مقام امريكايي گفته كه طرفين همچنان «برخي تفاهمهاي بسيار بسيار سخت دارند» كه بايد بر سر آنها «توافق كنند». او در عين حال، توپ را به زمين ايران انداخت و گفت: « ما همچنان براي اقدام لازم جهت توافق، چشم به ايران دوختهايم.»
نگاه اميدوارانه چين و روسيه
مايكل مان، سخنگوي اشتون نيز در صفحه توئيتر خود نوشت كه بر اساس كارهاي فشرده اين هفته، گروه 3+3 به تلاشهاي ديپلماتيك خود ادامه خواهد داد، با اين هدف كه تا 24 نوامبر به يك راه حل جامع برسيم. مايكل مان نيز تأييد كرده كه اختلاف قابل توجهي بين 3+3 باقي مانده كه بايد حل شود. روسيه و چين با نگاهي اميدوارانه به نتيجه مذاكرات واكنش نشان دادند. به گزارش «نووستي»، وزارت امور خارجه روسيه شنبه در بيانيهاي اعلام كرد كه مقامات مسكو معتقدند در جريان مذاكرات نيويورك، مقامات ايران و گروه «1+5» موفق شدند به پيشرفتهايي در زمينه توسعه گزينههاي مختلف براي حل و فصل مسائل مربوط به برنامه هستهاي ايران دست يافته و مواضع طرفين به يكديگر نزديكتر شده است. در اين بيانيه آمده است: «به رغم آنكه پيشرفتي در حل و فصل مسائل كليدي مربوط به توافقنامه جامع نهايي بين طرفين حاصل نشده، ولي طرفين در خصوص توسعه گزينههاي مختلف در زمينه حل و فصل مسائل مورد اختلاف به پيشرفتهايي دست يافتهاند. »
همچنين سرگي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه روز جمعه در كنفرانسي خبري در حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورك گفت: «درباره اينكه درباره برنامه اتمي ايران به توافق برسيم، محتاطانه خوشبين هستيم. مذاكره كنندگان به حصول به توافق بسيار نزديك شدهاند». موضع پكن از لحاظ ارزيابي مثبت از مذاكرات، به روسها نزديك بود. وانگ مين، مذاكرهكننده ارشد چين گفته كه مذاكرات به مرحله حساس و آخر خود رسيده و ابراز اميدواري كرده كه تمام طرفهاي مذاكرهكننده بتوانند روي مسائل اصلي تمركز كنند و يك راهحل كه براي هر دو طرف سودمند و نتيجه برد برد به همراه داشته باشد بيابند. پيشتر فرانك والتر اشتاينماير، وزير خارجه آلمان هم موضعي شبيه به روسها و چينيها از خود بروز داده و ضمن تأييد اختلافات بين طرفين، گفته بود، «در 10 سال گذشته هرگز چنين به توافق نزديك نبودهايم.»
اگر توافق به دست نيايد
وزير خارجه فرانسه توافق ژنو در آذر 1392 را تا مرز شكست پيش برد و با انتقادهاي تند و نيز ظريف روبهرو شد. وي بدبينترين عضو هيئت مذاكره كننده به مذاكرات نيويورك بود. لوران فابيوس گفته مذاكرات نيويورك هيچ پيشرفت قابل توجهي نداشت و تأكيد كرد كه ملاقات بين وزراي خارجي 1+5 و ايران نيز به دليل باقي ماندن اختلافات لغو شده است. انگليس كه موضعگيري بحث برانگيز ديويد كامرون در مجمع عمومي سازمان ملل به فاصلهاي 10 ساعته بعد از ملاقات رئيسجمهور، واكنشها را در تهران برانگيخته، درباره نتيجه مذاكرات نيويورك اظهار نظر نكرده است.
زمان برگزاري دور بعدي مذاكرات هنوز مشخص نشده است ولي گفته ميشود كه طبق قرارهاي قبلي، دور بعدي مذاكرات درماه اكتبر برگزار خواهد شد. عباس عراقچي، معاون وزير امور خارجه در پاسخ به اين سؤال كه اگر در مذاكرات جاري به جمع بندي دست نيافتيد چه خواهد شد، گفت: همان طوري كه ميدانيد هنوز دو ماه تا مهلت تعيين شده سوم آذر ماه (بيست چهارم نوامبر) وجود دارد و هنوز در باره اينكه اگر توافقي صورت نگيرد چه خواهد شد برنامهاي در نظر گرفته نشده است.» عراقچي در عين حال تصريح كرد: «اگر تا سوم آذر توافقي حاصل نشود، طبعا شرايط تغيير خواهد كرد و آن زمان است كه بايد تصميم گرفته شود كه روند چگونه ادامه يابد.»
نيويورك تايمز: بن بست در مذاكرات بود
ارزيابيها از مذاكرات متفاوت است. نيويورك تايمز ترجيح داد از عنوان «بن بست بر سر برنامه هستهاي ايران » استفاده كند ولي ال مانيتور، سايتي كه گفته ميشود نزديك به كاخ سفيد است، از تعبير «پيشرفت محدود در مذاكرات» استفاده كرد.
