مسجد جامع ارومیه یکی از بناهای نیمهی دوم سدهی هفتم هجری قمری است که قدمت آن به دوران سلجوقیان میرسد که در وسط بازار بزرگ و قدیمی ارومیه واقع شده است. این مسجد صحن بزرگ و شبستان آجری وسیعی دارد که وسط آن با گنبد بلندی پوشیده شده است. این بنای تاریخی بهعنوان یک مکان مذهبی، حجرههای طلبهنشین داشته است و کتابخانهی کوچکی نیز در ضلع غربی صحن وجود دارد.
از خصوصیتهای بارز این مسجد شباهت قسمت قدیمی آن با کاخ ساسانی دامغان است و بنابر روایتی، ساخت مسجد پیش از این معبدی دورهی ساسانی بوده است. هستهی نخستین مسجد جامع ارومیه، شبستان گنبدداری در وسط است که ساختمان آن به دوران سلجوقیان و قرن ششم هجری قمری تعلق دارد و 40 ستون متصل به این شبستان گنبددار مربوط به دوران ایلخانیاند.
حجرههای اطراف صحن مسجد به اوایل دورهی زندیه متعلقاند و سنگنوشتهی موجود، زمان احداث آن را سال 1184 هجری قمری نشان میدهد.
محراب مسجد سرتاسر پوشیده از کتیبههایی به خط کوفی و ثلث است. در حاشیهی بیرونی محراب، آیهی 255 و قسمتی از آیهی 256 سورهی بقره به خط کوفی نوشته شده است.
در حاشیهی دیگر محراب آیات یک تا 12 سورهی مومنون به خط ثلث گچبری شده و در جایگاه پیشنماز و قسمت پایین آیهی 18 سورهی آل عمران به خط کوفی گچبری شده است و در بالای آن نیز دو حدیث از پیامبر اعظم (ص) به خط ثلث گچبری شدهاند. گچبریهای نخستین این محراب به دوران سلجوقیان و گچبریهای بعدی به دوران ایلخانی مربوط میشوند.
