كاترين اشتون مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا سفر سه روزه خود به ايران را آنقدر حاشيهدار كرد كه مزيتهايي را كه اين سفر ميتوانست به دنبال داشته باشد، به نزديك صفر رساند. پيشتر گزارشهايي غيررسمي درباره مذاكره اشتون با طرف ايراني براي تاسيس دفتر اروپا در تهران منتشر شده بود، ولي اولين تجربه سفر مسئول سياست خارجي اروپا به تهران، اعتماد به طرف اروپايي را به شدت كاهش داده است.
منابع خبري ديروز گزارشهاي غيررسمي متفاوتي درباره مذاكرات طرف ايراني با اشتون براي تاسيس دفتر اروپا منتشر كردند. سايت «ايران هستهاي» از قول منابع مطلع اعلام كرد به گزارشهايي دست پيدا كرده كه نشان ميدهد در سفر كاترين اشتون به ايران تاسيس دفتر اتحاديه اروپا در ايران نهايي شده است. به نوشته اين سايت، توافقات درباره تاسيس دفتر اتحاديه اروپا در تهران نهايي شده و اين دفتر از ابتداي سال آينده كار خود را آغاز خواهد كرد. با اين حال، عصر ديروز يك منبع مطلع در گفتوگو با خبرگزاري فارس، خبر منتشر شده را صحيح ندانست و تصريح كرد: اين خبر به هيچ وجه صحت ندارد و اصلاً در سفر كاترين اشتون مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به تهران در اين باره بحث نشده است.
اينجا تهران است نه اوكراين!
در حالي كه كاترين اشتون ديروز را هم در اصفهان سپري كرد، هنوز مشخص نيست كه درباره تاسيس دفتر اروپايي در تهران توافق صورت گرفته يا نه؟ منصور حقيقتپور نايبرئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي روز دوشنبه در گفتوگو با فارس گفت كه نياز به اين كار نيست، زيرا تمامي كشورهاي اروپايي در تهران دفتر دارند و سفارتخانههاي آنها فعال است. وي معتقد است آنها در دو سفر خود (اشاره به سفر هيئت پارلماني اروپا و كاترين اشتون به تهران) در امور داخلي جمهوري اسلامي ايران «فضولي» كردند و در چنين شرايطي اجازه تاسيس دفتر به آنها نخواهيم داد، زيرا اين اقدام به مصلحت نيست. نايبرئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي با انتقاد از رفتار مداخلهجويانه كاترين اشتون مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا، گفت: خانم اشتون بايد بداند اينجا تهران است، نه اوكراين!
ملاقاتهاي آگاهانه بانوي انگليسي!
صرف نظر از اينكه محمد جواد ظريف با كاترين اشتون مسئول بريتانيايي الاصل اتحاديه اروپا بر سر تاسيس چنين دفتري به توافق رسيده يا نه، اين سفر بندي پنهان از رويكرد امريكا و اروپا در مناسبات با دولت ايران را آشكار كرد. ناظران ميگويند اينكه اروپا و امريكا تلاش ميكنند با تمركز جديتر روي «پرونده حقوق بشري» ايران، آن را در امتداد پرونده هستهاي ايران مطرح كنند، بخشي از ماجرا است. آنها تأكيد ميكنند كه كاترين اشتون و مقامهاي اروپايي به خوبي از حساسيتهاي حاكميتي در تهران مطلع هستند و ميدانند كه چنين رويكردي نه تنها بحثهايي مانند تأسيس دفتر اروپايي در تهران را به چالش ميكشد، بلكه آينده مناسبات اروپا با ايران را هم تحت تاثير قرار ميدهد. با اين حال، اشتون در بيانيه خود به طور عامدانهاي گفت كه در سفرش به ايران بر موضوع حقوق بشر تمركز ويژهاي داشته است.
يك منبع مطلع در تحليل اين رفتار طرف اروپايي ميگويد: «خانم اشتون به خوبي ميدانست ملاقاتهاي به اصطلاح حقوق بشري در تهران با واكنش روبهرو خواهد شد، ولي به نظر ميرسد طرف اروپايي و امريكايي طي دو ماه اخير عامدانه و آگاهانه بر چنين رويكردي پافشاري ميكنند.»
به گفته اين منبع، اروپا در پي مشروعيتزدايي ( در داخل ) از تيم مذاكرهكننده است تا در دور بعدي مذاكرات براي توافق در گام نهايي، با يك تيم ضعيف روبهرو باشد؛ تيمي كه نه در داخل ميتواند اجماع ملي به وجود بياورد و نه در پشت ميز مذاكره قادر خواهد بود امتيازگيري كند. وي خطاب به تيم هستهاي هشدار داد كه با مديريت موضوعي سفر طرفهاي اروپايي ناآگاهانه بازي خود را در چارچوب اين رويكرد طرف غربي تعريف نكند. نكته قابل توجه اين است كه ملاقاتهاي مداخلهجويانه خانم اشتون كاملاً برنامهريزي شده و بعد از انجام ملاقاتهاي رسمي با طيفهاي سياسي مختلف از جمله تيم سياست خارجي دولت، منتقدين دولت (جليلي)، جناح اصولگراي مجلس و همچنين علي اكبر ولايتي انجام شد. اين ملاقاتها براي حداكثر كردن مشروعيت سفر اشتون به ايران برنامهريزي شد ولي همزمان به نظر ميرسد اروپا و امريكا رويكرد ايجاد تنش و دو قطبيسازي جامعه سياسي ايران و پمپاژ آن به لايههاي اجتماعي بر روي بستر مذاكرات هستهاي را دنبال ميكنند. اين رويكرد، در گام اول موضوع هستهاي را به يك موضوع سياسي تقليل داد و در گام بعدي تلاش ميكند اين موضوع را به يك موضوع تنش زا در داخل جامعه سياسي ايران تبديل كند.
