اظهارنظرهاي ديپلماتهاي غربي و ايراني و منابع نزديك به طرفهاي مذاكرهكننده دركنار درز اطلاعاتي برخي منابع خبري پس از سه روز مذاكره فشرده ميان ايران و گروه 1+5 كه ناموفق ختم شد، حاكي از عدم توازن ميان مطالبات و خواستههاي دو طرف است.
به گزارش «جوان»، مذاكرات هستهاي دو روزه ايران و 1+5 در ژنو برگزار شد و يك روز بعد هم جلسه سهجانبه مهمي ميان وزراي خارجه ايران و امريكا و رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا برگزار شد تا رسيدن به توافقات هموارتر شود، اما پس از اين جلسه، توافقي بين
علت اصلي بينتيجه ماندن مذاكرات سه روزه ژنو عدم توازن در خواستههاي مطرح شده از سوي طرفين بود. بخشي از جزئيات اين درخواستها را پايگاه صهيونيستي دبكا منتشر كرد. پايگاه صهيونيستي «دبكا» به نقل از منابع نزديك به مذاكرات هستهاي نوشته است: 1+5 در دور تازه مذاكرات، پيشنهادي به ارزش 20 ميليارد دلار به ايران ارائه كرده و طرف ايراني هم لغو تحريم شبكه «سوئيفت» را خواستار شده است. دبكا به نقل از منابع نزديك به مذاكرات هستهاي، نوشته است: جان كري وزير خارجه امريكا در اين دور از مذاكرات پيشنهاد آزادسازي فوري 3 ميليارد دلار از مجموع 50 ميليارد دلار درآمدهاي بلوكهشده ايران را مطرح كرده است. علاوه بر اين، 1+5 پيشنهاد كاهش تحريمها در بخش پتروشيمي، فلزات گرانبها و صنعت خودرو را ارائه كرده است. اين كاهش تحريمها نيز ارزشي حدود 5/16 ميليارد دلار براي ايران درآمد ايجاد ميكند. به نوشته دبكا، طرف ايراني به سرپرستي «محمد جواد ظريف» وزير امور خارجه، از 1+5 خواسته است تحريم سوئيفت براي بانكها و موسسات مالي ايران نيز لغو شود. ناظران در تهران ميگويند گزينههاي مطرح شده نشان ميدهد امريكا نميخواهد در اين مذاكرات هزينهاي بپردازد. آزاد كردن اموال بلوكه شده ايران به چين محول شده و 1+5 درصدد است تلويحا چين را موظف كند 20 ميليارد دلار اموال بلوكه شده ايران را آزاد كند. شايد به همين دليل بود كه وزير امور خارجه چين حاضر به حضور در ژنو نشد. از سوي ديگر، امريكا هزينه سياسي مذاكره با ايران را هم ظاهراً بر دوش اروپاييها انداخته است و زماني كه صحبت از لغو تحريمها ميشود، توپ را در زمين اتحاديه اروپا مياندازد. نكته مهمتري كه در اين ميان مهم به نظر ميرسد اين است كه دستكم بخشي از پيشنهادهاي مطرح شده از سوي 1+5 در مذاكرات ژنو همان پيشنهادهاي آلماتي است. بحث لغو تحريم طلا و فلزات قيمتي و فروش قطعات هواپيمايي همان پيشنهادهاي تكراري غرب است، در صورتي كه تأكيد ايران در اين دور از مذاكرات لغو تحريمها بوده است.
چوب فرانسه لاي چرخ مذاكرات
از سوي ديگر علت ديگري كه مذاكرات ژنو را ناموفق كرد، سنگاندازيهاي فرانسه بود. گفتوشنودهاي روز شنبه نشان داد كه فرانسه سهم مهمي از ناموفقيت مذاكرات سه روزه ژنو را رقم زد. طبق اخبار، فرانسه در جزئيات گامهاي ارائه شده به ايران با ديگر اعضا به ويژه امريكا مخالفت جدي داشته است. لوران فابيوس، وزير خارجه فرانسه مدعي شد: مخالفت ايران با تعليق فعاليت نيروگاه اراك باعث برهم خوردن مذاكرات شد. اين در حالي است كه منابع خبري اين طور عنوان كردند كه فرانسه خواستار تعطيلي كامل رآكتور اراك شده است، اما نيويورك تايمز ديروز به نقل از جان كري، وزير امور خارجه امريكا نوشت كه «محدوديتهايي بر رآكتور اراك» بخشي از يك توافق جديد خواهد بود. اين اظهار نظرها نشاندهنده اختلاف نظر امريكا و فرانسه در خصوص بخشي از گام ارائه شده 1+5 به ايران است. از سوي ديگر، منابع نزديك به تيم مذاكرهكننده هستهاي كشورمان در گفتوگو با «جوان» ميگويند كه فرانسه حتي حاضر به پذيرش غنيسازي 5/3 درصدي هم نيست و خواهان تعليق غنيسازي اورانيوم 5/3 درصد است. باتوجه به اينكه تجارت ميلههاي سوختي در اختيار فرانسه است، اين عضو 1+5 حاضر به پذيرش غنيسازي 5/3 درصدي حتي در گام آخر نيست. از طرف ديگر، در بحث كاهش تحريمها هم طرف غربي حاضر نيست اين مسئله را در توافقات نهايي مكتوب كند كه اين مسئله نيز سبب عدم توافقات ايران و 1+5 شده است.
فشرده اما سازنده
روز شنبه قرار شد بعد از دو روز مذاكره فشرده ميان طرف ايراني و 1+5، وزراي خارجه ايران و امريكا به همراه اشتون به عنوان نماينده اروپا جلسه سهجانبهاي را برگزار كنند. پس از اين جلسه، بيانيه مشتركي منتشر شد كه دفتر مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا متن كوتاه بيانيه مشترك كاترين اشتون و محمدجواد ظريف را منتشر كرد. در اين بيانيه آمده است: ما از يك نشست سه روزه با مذاكرات طولاني، فشرده و مباحث سازنده آمدهايم. براساس اين بيانيه، پيشرفتهاي واقعي و محكمي حاصل شده، اما بعضي از اختلافات همچنان باقي مانده است. ما ميخواهيم از وزراي خارجه كه در ژنو به ما پيوستند و همچنين ميزبانمان تشكر كنيم. در اين بيانيه همچنين آمده است: كاترين اشتون و محمد جواد ظريف به همراه تيمهاي مذاكرهكننده گروه 1+5، ۲۰ نوامبر مجدداً همديگر را ملاقات خواهند كرد. اما كاترين اشتون در نشست خبري پس از مذاكره سهجانبه روز شنبه پس از خواندن بيانيه مشترك و كوتاه، مذكرات سه روزه و پي در پي را «بسيار سازنده و فشرده» توصيف كرد و گفت كه در اين دور از مذاكرات «پيشرفت مشهودي» داشتيم. اشتون با اين وجود تأكيد كرد كه هنوز مسائلي بين طرفين باقي مانده كه بايد حل شود. وي با تأكيد بر اينكه قصد ندارد به جزئيات مذاكرات اشاره كند، گفت: تمام وزراي 1+5 از جمله «لوران فابيوس» وزير خارجه فرانسه تلاش ميكنند تا به دستيابي به توافق هستهاي كمك كنند. پس از اين مذاكرات بود كه ظريف در گفتوگو با بيبي سي و خطاب به اوباما گفت: ما ميتوانيم به توافقي دست يابيم اما اين پنجره تا ابد باز نخواهد بود.
نگاه رو به جلوي امريكا، انگليس، روسيه
وزير خارجه امريكا هم از نزديكتر شدن مواضع طرفين خبر داد و ابراز اميدواري كرد در هفتههاي آينده توافقي در اين زمينه حاصل شود. كري در مورد مذاكرات انجامشده در سه روز پي در پي گفت اين گفتوگوها براساس «احترام متقابل» اما «جدي» برگزار شد. وزير خارجه امريكا در ادامه در مورد روند مذاكرات هستهاي گفت: طرفها براي «كم كردن اختلافات» وارد گفتوگوها شدند. وي تأكيد كرد كه طرفين اكنون و بعد از سه روز مذاكرات فشرده در ژنو، در حالي اين مذاكرات را ترك ميكنند كه بسيار به هم نزديكتر شدهاند. سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه هم تلاش كرد با تلطيف اوضاع با اشاره به شكلگيري اصول لازم حل و فصل نهايي مسائل مربوط به برنامه هستهاي ايران سخن بگويد. وي اعلام كرد تهران و ۱+۵ تصميم گرفتهاند طبق پيشنهاد مسكو، مرحله به مرحله و بر اساس اقدام متقابل پيش بروند. ويليام هيگ، وزير خارجه انگليس هم مانند كري به آينده اميدوار بود و روز يكشنبه در گفتوگو با شبكه خبري بيبي سي گفت كه مطمئن است گفتوگوهاي هستهاي با ايران به نتيجه ميرسد. در عين حال وزير امور خارجه در جديدترين گزارش عمومي خود در فيسبوك نوشت: بحثها طبيعتاً جدي بود، ولي فضاي بحث بسيار محترمانه بود. امكان رسيدن به توافق با اكثر 1+5 وجود داشت، ولي به هرحال نياز بود كه همه همراه باشند و از اظهارات علني وزرا شنيدهايد كه يكي از هيئتها قدري مشكل داشت. شبكه روسيا اليوم ديروز در گزارشي از نشست سه روزه بين ايران و 1+5 در ژنو تصريح كرد كه فرانسه خواستار ضمانتهاي بيشتري از ايران شده است. همچنين اين شبكه گزارش داد كه پاريس از تهران خواسته تا برخي از تاسيسات هستهاي خود را در نزديكترين زمان تعطيل كند. شبكه فرانس 24 فرانسه نيز گزارش داد: فرانسه و امريكا تمايل زيادي به رسيدن به توافق داشتند، ولي پاريس وسواسي داشت كه آن را به طرف امريكايي انتقال داد.
ائتلاف براي كارشكني!
المانيتور به نقل از يك ديپلمات ارشد نوشت: فرانسه «ناراحت بزرگ» در آستانه توافقات است. متن پيشنويس مورد توافق گروه 1+5 قرار گرفته بود، مخصوصاً در جلسه سهجانبه بين ظريف، اشتون و كري پيشرفت قابل ملاحظهاي بهوجود آمده بود، اما فرانسويها ميگويند اين متن مورد قبول ما نيست! عباس عراقچي، مذاكره كننده ارشد كشورمان هم گفت: احتمال اينكه مذاكرات به دور بعد بكشد وجود دارد. هنوز شكافهايي بين مذاكره كنندگان وجود دارد، ولي پيشرفتهاي خوبي حاصل شده است. يك رسانه اسرائيلي روز يكشنبه فاش كرد ائتلافي متشكل از فرانسه، كشورهاي حاشيه خليج فارس و رژيم صهيونيستي براي كارشكني در مذاكرات ايران و 1+5 تشكيل شده است. كانال 10 تلويزيون اسرائيل با بيان اينكه اين توافق سري است به جزئيات بيشتري از توافق چندجانبه ضد ايراني اشاره نكرد. كانال 10 تلويزيون رژيم صهيونيستي با اشاره به اينكه مواضع پاريس و تلآويو در ژنو به يكديگر نزديك بود، تصريح كرد كه تماسهاي مكرري بين ائتلاف اسرائيلي، فرانسوي و عربي در جريان است. «جروزالم پست» هم در گزارشي با اشاره به اينكه نهايي نشدن توافق بين ايران و 1+5 به نفع اسرائيل بوده است، نوشت كه تلآويو تمام تلاش خود را به كار ميگيرد تا عليه هرگونه توافقي كه قابليت غنيسازي ايران را به رسميت ميشناسد، لابي كند.
