تمرد فرمانده داعش از دستور رهبر القاعده مبني بر بازگشت به عراق را ميتوان در يك پازل بزرگتر منطقهاي يعني درگيري جريان اخوان و وهابيت ملاحظه و بررسي كرد. طي روزهاي گذشته اخباري منتشر شد مبني بر اينكه «ابوبكر البغدادي» رهبر داعش (دولت اسلامي عراق و شام) در سخناني ضبط شده، دستور «ايمن الظواهري» رهبر القاعده مبني بر جدا شدن دو بخش عراقي و سوري اين گروه را رد و از آن تمرد كرده است.
پيش از اين الظواهري فرمانده القاعده با انتشار فيلمي در شبكه الجزيره اعلام كرده بود امارت اسلامي عراق و شام منحل شده و تنها جبهه النصره شاخهاي از القاعده در سوريه خواهد بود و اخباري نيز از سوي رسانهها منتشر شد بر اين مبنا كه وي قصد سفر به سوريه را دارد تا اوضاع را سامان دهد. مدتي پيش ابوبكر البغدادي به عنوان رئيس گروه دولت اسلامي عراق بدون رايزني و هماهنگي با رؤساي خود، گروه «جبهه النصره» و گروه «دولت اسلامي عراق» را ادغام كرد و «داعش» را تشكيل داد كه اين كار از نظر ايمن الظواهري يك اشتباه بود. اما چرا ايمن الظواهري به سرعت وارد ميدان شده و دستور بازگشت گروه تكفيري امارت اسلامي عراق را به عراق داد و از جبهه النصره خواست كه مستقلاً در سوريه بجنگد؟
بايد گفت كه از مدتي پيش و با تسلط گروههاي سلفي بر برخي مناطق شمالي سوريه نظير ادلب و حلب و نيز تسلط آنها بر منابع نفتي سوريه دعوا بر سر تقسيم غنائم و افزايش حوزه نفوذ آغاز شد كه در اين بين جبهه النصره با ارتش آزاد و داعش با ارتش آزاد و گروههاي سلفي درگيريهايي را براي اثبات خود داشتند كه حاصل آن تضعيف بيش از پيش ارتش آزاد بود، به اندازهاي كه اين گروه كه زماني بيشترين نقش ميداني در سوريه را بازي ميكرد، امروز بيشتر به يك نظارهگر تبديل شده و حتي گاهي عنوان ميشود كه با ارتش سوريه براي نابودي گروههاي سلفي همكاري ميكند. از سوي ديگر گروههاي سلفي ديگر همچون طوفان شمال، جبهه النصره، احرار الشام، قربا الشام و... در درگيري با داعش كه اينك ادعاي آقايي كل شام را دارد يا به شدت تضعيف شده يا به قدرت اين گروه تمكين كردهاند.
اما چرا داعش به اين سرعت قدرت يافته و تحولات ميداني مخالفان سوريه را به دست گرفت؟
براي اين سؤال دو پاسخ وجود دارد؛ اول اينكه گروه سلفي تروريستي موسوم به داعش تشكيل شده از تروريستهايي است كه عراقي بوده يا در عراق طي دوران اشغال اين كشور جنگيدهاند. آنها تجربه زيادي در جنگهاي پارتيزاني داشته و كار با انواع سلاحهاي سبك و سنگين و بمبهاي دستساز را به خوبي ميدانند. اين گروه برخلاف اغلب گروههاي مشغول جنگ در سوريه كاملاً با تاكتيكهاي نظامي به واسطه درگيريهاي چندين ساله با ارتش امريكا و پس از آن دولت عراق آشنا هستند و علاوه بر آن قساوت زيادي در پيشبرد اهداف خود به خرج ميدهند كه شامل دشمنان و حتي دوستان نيز ميشود. نكته دوم اينكه داعش از همان ابتداي شكلگيري در عراق از سوي سرويس اطلاعاتي عربستان حمايت شده و زير نظر بندر بن سلطان سياست خارجي عربستان در عراق و پس از آن سوريه را دنبال ميكرده است. اين گروه از آموزشهاي لازم بهره برده و نيز اطلاعات و تسليحات خود را از سعوديها دريافت ميكند. مجموعه اين موارد باعث شكلگيري گروهي شده كه از نظر تجربه، امكانات و حمايت لجستيكي و مالي و سياسي از همه گروههاي جنگجو در سوريه يك گام جلوتر است، همچنين اين گروه برعكس ساير گروهها ريشه اخواني نداشته و بر همين مبنا سرمايهگذاري زيادي از سوي دولت سعودي را جذب كرده است؛ موضوعي كه به مذاق تركيه خوش نيامده و بر همين مبنا شاهد حملات گاه و بيگاه ارتش تركيه به مناطق تحت تسلط داعش هستيم.
منبع: فارس
