كمكم با راهاندازي بازارهاي ميوه و ترهبار، بساط بازارهاي سنتي در پايتخت در حال برچيده شدن است. بازارهاي سنتي يادآور خاطرات بسياري براي اهالي اين بازارهاست. بازاري كه مغازهداران آن از سحرگاه با آبپاشي و جارو كردن جلوي مغازه، بساط خود را براي كسب روزي حلال پهن ميكردند.
نوع و فرهنگ مردم تعيينكننده ساختار دروني بازارها است. عقايد، آداب و رسوم و حتي ذائقه افراد است كه تعيين ميكند مراكز خريد و بازارها چگونه رشد كنند. عكس اين قضيه هم صادق است. يعني ميتوان با مطالعه بازارها و مراكز خريد يك شهر به نوع و ساختار فرهنگي مردم آن شهر پي برد.
بازار «شهرستاني» از جمله بازارهاي روز تهران است. اين بازار در ضلع جنوب شرقي ميدان امام حسين(ع) قرار دارد.
در ابتداي بازار اولين چيزي كه حس ميشود، بوهاي متعددي است كه به مشام ميرسد. تميز كردن كله گوسفندان با شعله آتشي كه از مشعل گازي خارج ميشود به همراه بوي مخصوص به خود، بوي تخمه آفتابگردان به همراه صداي دستگاه آن، بوي سبزيهاي تازه، ميوههاي نوبرانه، كه اينها براي هر كسي يادآورد خاطرات بسياري است، داد زدنهاي بسيار فروشندگان براي جلب توجه مشتريان از اجزاي اين بازار است. نكتهاي كه بسيار جلب توجه ميكند تعداد چراغهايي است كه در طول روز بالاي هر سبد ميوه روشن است. در بعضي مواقع تعداد اين چراغ از تعداد بساط ميوهفروشيها هم بيشتر است در اين گراني برق تنها دليلي كه براي اين كار ميتوان پيدا كرد جلب توجه مشتريان است. اين روشن كردن لامپ بالاي هر ميوه تبديل به يك رسم در اين بازار شده است. نكتهاي كه در نگاه اول بسيار جلب توجه ميكند سبك فروش ميوه و سبزي در اين بازار است. بسيار رنگارنگ و منظم چيده شده است. اين تركيب رنگها و نظم، حاصل فكر خلاق فروشندگان آنجاست. شباهت زياد اين بازار به بازارهاي شهرهاي شمالي كشور از جمله نكات منحصر به فرد اين بازار به شمار ميرود. رنگينكماني از ميوهها و سبزيها به همراه انواع ترشيجات، بهشتي براي غذا دوستان پديد آورده است!
معناي واقعي جمله «كاسب دوست خداست» را در اينجا ميتوان پيدا كرد. چراكه مغازهداران تنها يك فروشنده نيستند بلكه يك همراه در خريد هستند. خود را جاي خريدار ميگذارند و با او و همراه او تصميم ميگيرند.
خانمها از بهترين مشتريان اين بازار هستند و به جرئت ميتوان گفت كه ساختار بازار براساس سليقه خانمها شكل گرفته است!
اين بازار درچهره بافت مسكوني شكل گرفته است. به همين دليل مغازههاي آنجا چيزي جز پاركينگ و حياط خانهها نيست، كه به مغازه تبديل شدهاند.
در گوشهاي از بازار فردي روي زمين بساط عشق پهن كرده است. فروش جاكليدي چوبي به شكل قلب كه روي آنها اسمهاي متعدد حك شده است. عدهاي گرداگرد اين بساط ايستادهاند، دختركي با حسرت به اين بساط نگاه ميكند. رفتگري جاروي خود را در دست دارد. روي زمين نشسته است و در ميان جاكليديها به دنبال اسمي خاص است.
داخل بازار چيزي كه جلب توجه ميكند، دخترك دستفروش است. حدود چهار سال است كه در اين بازار اسم و رسمي براي خود پيدا كرده است. در مقايسه چهره او با سالهاي قبل، جا افتادگي چهره و تجربه كاري او در زمينه دستفروشي كاملاً مشخص است. رنگ پوست، نوع لباس پوشيدن و حتي صحبت كردن او با ساير مغازهداران حكايت از سابقه طولاني حضورش در اين بازار دارد.
اتومبيلهاي حمل بار در اين شلوغي و در اين تنگناي بازار چه ميخواهند. راننده از داخل اتومبيل داد ميزند. چرخي، چرخ خود را بكش كنار ميخواهم بروم. عدهاي هم جلوي مغازه سي دي فروشي جمع شدهاند و به فيلمي كه از تلويزيون مغازه پخش ميشود، نگاه ميكنند. ميتوان حدس زد كه اينها سالهاست فيلم نديدهاند!
اين مركز خريد مانند بسياري از بازارهاي سنتي تهران به صورت سطحي گسترش پيدا كرده است. در يك مقايسه ساده بين بازارهاي روز سنتي و بازارهاي ميوه و ترهبار كه در سالهاي اخير در نقاط مختلف شهر تأسيس شده است، ميتوان به اين نكته پي برد كه استقبال مردم از بازارهاي سنتي بيشتر است. علت اين استقبال هم به خاطر شكل و نوع مغازهها و كالاهاي داخل آن است. معمولاً نوع چيدمان كالاهايي كه در اين فروشگاه وجود دارد به صورت سطحي چيده شدهاند، به طوري كه با يك نگاه ميتوان تمام كالاها را ديد. اين در كنار هم بودن كالاها از عوامل جذابيت اين بازار است. از خصوصيات ديگر بازارهاي سنتي ميتوان به رابطه مستقيم بين حجم تقاضاي مردم و گستردگي بازار اشاره كرد. هرچقدر تقاضا بيشتر شود بازار گسترش بيشتري پيدا ميكند. بازار شهرستاني ميدان امام حسين(ع) و بازار عبدلآباد از جمله اين بازارهاست.
به مرور زمان، گستردگي بازار به اطراف ميدان امام حسين(ع) كشيده شده است. با توجه به تغييراتي كه در ميدان امام حسين(ع) و خيابان ۱۷ شهريور به وجود آمده است، مشاغلي كه در اين خيابان وجود داشتند در حال تغيير مكان به خيابانهاي اطراف است. از جمله اين مشاغل بنگاههاي معاملات خودرو است. خروج مشاغل از خيابان ۱۷ شهريور و با توجه به شكل گسترش بازار انتظار ميرود در آينده نزديك روند گسترش بازار شهرستاني به سمت جنوب خيابان ۱۷ شهريور سرعت بيشتري پيدا بكند. راههاي دسترسي به اين بازار ايستگاه مترو و اتوبوس ميدان امام حسين(ع) است.
انتظار ميرود تا مسئولان شهري نيمنگاهي به اين بازار داشته باشند و با حفظ بافت سنتي آن به ساماندهي آن اقدام كنند تا اين بازار هميشه هويت شهرستاني خود را حفظ كند!
امروز 4/2/93ساعت 18:55 تو اخبار ساعت 18شبکه5 نشون داد که این آدمای ...و فروشنده های گوشت و مرغ وماهی این بازار ... میدان امام حسین چه ... در حق مردم ضعیف و بی گناه این حوای با فروختن گوشت فاسد و محیط کثیف چه ظلمی در حقشون دارن می کنند ...این آدما که واقعا جیگر آدمو آتیش می زنن با این بی رحمی و بی وجدانیشون لعنت لعنت بهتره هرچه زودتر خراب کنن این بازارو که... مسءولین که از این چیزا و نامردی ها و بی انصافی ها چشم پوشی می کنند 
