افزايش سن معاينه فني خودروها، صدورغيرمجاز برگه معاينه فني از سوي مراكز حاشيهاي معاينه فني، عدم كنترل به موقع وسايل نقليه توسط پليس، بيرغبتي صاحبان خودروها براي معاينه فني و مراجعهنكردن خودروهاي سنگين براي معاينه فني و عدم الزام معاينه فني براي موتوسيكلتها از جمله چالشهاي پيش روي مراكز مجاز معاينه فني است به گونهاي كه اين عوامل سبب افزايش آلودگي هوا و افزايش تصادفات در سطح معابر و جادهها ميشود كه سالانه هزينه جاني و مالي بسياري را به شهروندان و صاحبان خودروها وارد ميسازد. باز هم به دليل افزايش و تشديد آلودگي هوا مراكز معاينه فني مورد توجه مسئولان مرتبط قرار گرفتهاند كه متأسفانه اين شلكن و سفتكنها براي اين مراكز كه نقش مهمي دركاهش آلودگي و آلايندگي هوا دارند حاصلي جز ضربه زدن به منافع عمومي ندارد.
توسعه شهري را گسترش ساخت معابر و افزايش توليد خودروها و ورود آنها به شهرها و جادهها رقم زده است و در اين ميان خودروهاي توليدي و وارداتي به دلايل متعدد پس از مدتي نيازمند چكاپ و معاينه فني هستند تا ضمن رفع معايب، آلودگي خودروها نيز تحت كنترل قرار گيرد.
در كشور ما حدود ۱۶ ميليون خودرو توليد و وارد چرخه حمل و نقل درونشهري و جادهاي شده است. در كنار اين خودروها كه در كلانشهرها ۸۰ درصد عوامل آلودگي مربوط به اين منابع متحرك به حساب ميآيد تردد موتوسيكلتها در اشكال مختلف و بعضاً غيراستاندارد نيز سبب شده است تا حدود ۲۵ درصد از آلايندگي و آلودگي هوا مربوط به وسايل نقليه موتوري دوچرخ ثبت شود.
اين روزها به دليل تشديد آلودگي هوا و پديده وارونگي دما (اينورژن) هواي شهرهاي بزرگ و كلانشهرها بسيار آلوده است و شاخصههاي آلودگي در حد هشدار و اضطرار قرار گرفته است.
هشدارهاي پيدرپي و تصميمگيريهاي مقطعي سبب شده است تا راهكارهاي پيشگيرانه و اصولي در حاشيه قرار گيرند.
شل كن و سفت كن براي مراكز معاينه فني! سيدعلي رضوي، مديرعامل ستاد مركز معاينه فني و دبير معاينه فني كلانشهرهاي كل كشور با اشاره به نقش تاثيرگذار معاينه فني خودروها در كاهش آلودگي هوا و ايمني خودروها به «جوان» ميگويد: حدود ۸۰ درصد از آلودگي هوا و تشديد آلايندگيها مربوط به منابع متحرك است كه در اين ميان خودروهاي سبك و سنگين و موتوسيكلتها نقشآفرين هستند كه بيش از ۲۵ درصد از آلودگي هوا در كلانشهرها مربوط به احتراق ناقص سوخت و تردد اين وسايل نقليه دوچرخ است. با اين حال به دليل فقدان نظارت كافي و جامع از سوي پليس و بيتوجهي برخي صاحبان خودروها، مراكز فني خودروها در طول سال با مراجعه اندك خودروها روبهرو هستند. اين در حالي است كه حدود ۵/۲ ميليون خودرو در شهر تهران سالانه نيازمند معاينه فني هستند.
اين مسئول در ستاد معاينه فني با گلايه از رفتارهاي سليقهاي براي كنترل معاينه فني خودروها ميافزايد: در برخي هفتهها و ايام كه مباحث آلودگي هوا تشديد ميشود مراكز معاينه فني با مراجعه بالاي خودروها مواجه ميشوند. با اين حال در شهر تهران ۱۲ مركز معاينه فني با ۳۸ خط مكانيزه فعال است كه روزانه ميتوانند ۵ هزار خودرو را در يك شيفت كاري معاينه فني كنند. با توجه به قانون كاهش سن خودروها براي معاينه فني در حال حاضر مراكز معاينه فني با ۵/۱ برابر ظرفيت خود در حال كار هستند.
صدور غيرمجاز برگه معاينه فني! رضوي با اشاره به اينكه متأسفانه برخي مراكز حاشيه در حومه شهرها و مراكز معاينه فني كه مجاز به معاينه فني خودروها شدهاند، با دريافت پول از صاحبان خودروها بدون هرگونه معاينه فني براي خودروها برگه معاينه فني مجاز صادر ميكنند. بر اين اساس با تشكيل كميته بررسي وضعيت مراكز معاينه فني، اقدامات اين مراكز در حال بررسي و ارزيابي است تا جلوي تخلفات در اين زمينه كه مستقيماً با سلامت و جان شهروندان در ارتباط است صورت گيرد.
فرار وسايل نقليه سنگين از معاينه فني
توليد آلودگي از سوي خودروهاي سنگين به دليل ساخت و احتراق ناقص يكي از عوامل آلودگي هوا به شمار ميرود، اين در حالي است كه فقدان مراجعه و وسايل نقليه سنگين علاوه بر تشديد آلودگي هوا در مباحث ايمني به خصوص كنترل ترمز اين وسايل نقليه سنگين در كاهش تصادفات جادهاي و تخلفات جادهاي نقش بسزايي دارد با اين حال بنابر گفته مديرعامل ستاد مركز معاينه فني، فقط تعداد كمي از خودروهاي سنگين براي معاينه فني به اين مراكز مراجعه ميكنند و در اين ميان فقط وسايل نقليه عمومي همچون اتوبوسها و خودروهاي پيمانكاران و واحدهاي شهرداري هستند كه به صورت منظم به مراكز مراجعه كرده و مورد معاينه فني قرار ميگيرند.
۲۰ دقيقه زمان براي حفظ سلامت و ايمني تستهاي هفتگانه شامل تست چهارگاز و دود، ترمز، ظاهر خودروها، كمك فنر و لاستيك از جمله مواردي است كه در مدت ۲۰ دقيقه مورد آزمايش و تست توسط دستگاههاي مكانيزه قرار ميگيرند. در واقع بنابر گفتههاي رضوي در مراكز معاينه فني خودروها با استانداردها زمان توليد و آلايندگي و ايمني مورد ارزيابي و قياس قرار ميگيرند و اگر ايراد و معايبي مشاهده شود براي رفع آن اقدام ميشود تا برگه معاينه فني صادر شود.
به واقع فقدان مراجعه به مراكز معاينه فني به هر دليل سبب ميشود تا عوارض آن به صورت مستقيم و غير مستقيم به خود فرد خانواده و افراد جامعه وارد شود. سوال ما اين است آيا زمان ۲۰ دقيقهاي براي معاينه فني خودروها به كاهش آلودگي هوا و ايمني و سلامت نميارزد؟!
همچنين به منظور دسترسي به آسان شهروندان در ايام تعطيل به مراكز معاينه فني در برخي ايام تعطيل نيز اين مراكز براي ارائه خدمات فعال هستند و در صورت مراجعه بيش از ظرفيت خودروها علاوه بر فعالسازي ساير مراكز، اين امكان نيز وجود دارد كه در ساير ايام نيز مراكز به فعاليت ادامه دهند.
تعويض كاتاليست و كنيستر تاكسي! هر چند سوخت توليدي در كشور از كيفيت مطلوبي برخوردار نيست و خودروها نيز منطبق با استاندارد سوخت توليد نميشوند با اين حال مديرعامل ستاد مركز معاينه فني از آغاز طرح تعويض كاتاليست و كنيستر تاكسيها به جوان خبر ميدهد و ميگويد: با توافقات صورت گرفته با سازمان حفاظت محيط زيست و يك شركت خودروسازي و معاونت حمل و نقل و ترافيك طرح تعويض و نصب مبدلها آغاز شده است كه اين امر ميتواند نقش زيادي در كاهش آلايندگي ناشي از سوخت و احتراق داشته باشد.
نقش مجلس در كاهش آلودگي هوا هر چند افزايش سن خودروها براي دريافت معاينه فني سبب شده است تا تعداد زيادي از خودروها به اين مراكز مراجعه نكنند اما رضوي از فعال شدن نمايندگان كلانشهرها براي توجه و تجديدنظر در مصوبه افزايش سن خودروها خبر ميدهد و ميگويد: بازگشت سن معاينه فني خودروها به يكسال و دو سال انتظار معقولي است كه جامعه از نمايندگان خود در خانه ملت دارند تا ضمن كاهش آلودگي هوا،مسائل ايمني نيز مورد ارزيابي و معاينه دورهاي قرار گيرد.
بر اين اساس آنچه نبايد از نظر دور داشت آن است كه به گفته كارشناسان انجام صحيح معاينه فني خودروها و وسايل نقليه دوچرخه ميتواند در كاهش آلودگي هوا، حفظ ايمني رانندگان و سرنشينان وسايل نقليه نقش آفرين باشد. بنابراين انتظار ميرود تا دستگاهها و مسئولان در حد توان خود براي كاهش آلودگي هوا و پيشگيري از وقوع حوادث ناشي از تشديد آلودگي فكر اساسي كنند و با سنجيده عمل كردن و مسئوليتپذيري خود را براي پاسخگويي به شهروندان در عمل آماده سازند.
