طي سالهاي گذشته به دليل قرار گرفتن ايران روي گسلهاي زلزلهخيز، بارها نقاط مختلفي از كشور شاهد زمينلرزه بود كه باعث كشته، مجروح شدن، بيسرپناه شدن و از هم پاشيدن بسياري از خانوادهها و هموطنان شده است؛ در اين ميان، مهمترين علت تلفات و تبعات زلزلهها، فرسوده بودن بافتها و ساختمانهاست.
اين در شرايطي است كه طي ساليان گذشته مسئولان تلاشهايي را براي نوسازي بافتهاي فرسوده انجام دادهاند اما همچنان وجود بافتهاي فرسوده مهمترين نقطه ضعف ما در برابر وقوع زلزله است. با نگاهي به آمار زلزلههاي اخير كشور به خوبي ميتوان پي به اين نكته برد كه حتي با آمدن زلزلههايي به بزرگي ۵ ريشتر، روستاها و حتي مناطق شهري با بافت فرسوده قربانيان زيادي را تقديم زمين لرزه ميكنند! در حالي كه كمي آن طرفتر از مرزهاي ما، وقوع زلزله ۷ ريشتري در ژاپن كه همزمان با زلزله خراسان بود، بدون حتي يك زخمي، به سلامتي آمد و به سلامتي رفت!
بيترديد توجه به نوسازي بافتهاي فرسوده در كشور ميتواند براي هميشه حسرت از دست دادن هموطنان كوچك و بزرگمان را از بين ببرد حال آنكه بيدقتي و به فراموشي سپردن مقوله نوسازي طي ساليان اخير بارها كشور را در عزاي عمومي فرو برده است.
تباني بافت فرسوده با زمين لرزه! با نگاهي به زلزلههاي اخير ميتوان به اين نكته پي برد كه نوسازي بافتهاي فرسوده بيشك ميتوانست از چنين تلفاتي جلوگيري كند. در سال ۴۱ و در بوئينزهرا قزوين ۲۵ هزار نفر بر اثر وقوع زمين لرزه جان باختند. وقوع اين زمين لرزه ۱۱۰ روستا را با خاك يكسان كرد. در سال ۶۹ و در خرداد ماه زلزله ۷ ريشتري رودبار ۴۰ هزار نفر را به كام مرگ كشاند. در ارديبهشت سال ۷۵، هزار و ۶۰۰ نفر در بيرجند خراسان به دليل وقوع زمين لرزه جان به جان آفرين تسليم كردند.
در اسفند همان سال و در اردبيل وقوع زمين لرزه ۵/۵ ريشتري ۱۱۰۰ نفر را كشت! در سال ۸۲، زلزله ۸/۶ ريشتري ۲۷ هزار نفر را نابود كرد و حدود ۳۰ هزار مجروح به جا گذاشت. وقوع زلزله ۲/۶ ريشتري هم در مرداد ماه در آذربايجان ۳۰۶ نفر را به كام مرگ برد و هزار مجروح هم به جا گذاشت، حال آنكه همين زلزله چيزي برابر با ۳۰۰ روستا را با خاك يكسان كرد. نكته قابل توجه اين بود كه همچنان هم خانههاي زلزلهزدگان آذربايجاني ساخته نشده است و بسياري از آنها در حال تحمل سرماي طاقتفرساي زمستان هستند!
اكنون بار ديگر بيتوجهي به بافتهاي فرسوده سبب شده تا ۲۰ الي ۸۰ درصد از خانههاي اهالي خراسان جنوبي بر اثر زلزله نابود شود. بيترديد توجه مسئولان و مردم در تمامي اين سالها ميتوانست از وقوع چنين فجايعي جلوگيري كند. اكنون هم واجب است تا هرچه زودتر پروژه نوسازي بافتهاي فرسوده در سراسر كشور جدي گرفته شود. نوسازي بافتهاي فرسوده كه ميتواند به نوعي توليد ملي باشد، نه تنها از وقوع چنين حوادثي جلوگيري ميكند بلكه چهره شهرها و روستاها را نيز نو خواهد كرد.
مقيمي: مردم بيميل هستند! نايب رئيس دوم كميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي در همين ارتباط به خبرنگار اجتماعي «جوان» ميگويد: مجلس و دولت بودجه قابل توجهي را به نوسازي بافتهاي فرسوده اختصاص دادهاند و براي احياي حوزههاي روستايي مبالغ خوبي را مصوب كردهاند اما متأسفانه خود مردم اين مقوله را جدي نميگيرند و به آن بيتوجهي ميكنند!
احمد علي مقيمي ميافزايد: ما پس از زلزله اخير آذربايجان هم پيگيري زيادي را انجام داديم اما متوجه شديم كه خود مردم هم در اين زمينه بيميل هستند. حتي با استاندار آذربايجان صحبت كردم و او ميگفت دهياران و شوراياريهاي روستاها تك به تك جلوي خانهها رفتهاند و از مردم درخواست كردهاند تا از تسهيلات استفاده كنند اما آنها گفتهاند كه نميخواهيم زير بار بدهي برويم!
نوسازي نياز به فرهنگسازي رسانه ملي دارد نايب رئيس دوم كميسيون عمران مجلس خاطر نشان ميكند: نوسازي بافتهاي فرسوده بايد در رسانه ملي فرهنگسازي شود و همراهي و همياري مردم را در پي داشته باشد. جدا از آن روانسازي تسهيلات هم بسيار مهم است كه متأسفانه ما در اين زمينه مشكل داريم و بانكها بسيار سخت ميگيرند و مردم نيز حوصله رفتن به صفهاي بانكها براي انجام كارشان را ندارند! در نهايت هم حوزههاي بانكي خوش به حالشان ميشود و وامي را اعطا نميكنند.
روانسازي تسهيلات واجبتر از نان شب مقيمي تأكيد ميكند: «بانكها بايد ملزم شوند تا تسهيلات به راحتي در اختيار مردم قرار بگيرد و اگر اينگونه نشود با توجه به حاصلخيز بودن كشور براي وقوع زلزله مشكلاتي به مراتب بيشتر از اين به وجود خواهد آمد.»
وي در پاسخ به اين سؤال كه پس چرا مسئولان بانكها را ملزم نميكنند، ميگويد: كار اجرايي در دست مجلس نيست و دولت بايد بخشنامه كند. در همين زمينه حتي رئيسجمهور بارها گفتهاند كه براي وام زير ۱۰ ميليون يك ضامن نياز است اما گوش برخيها مخصوصاً مديران مياني بدهكار نيست. مقيمي با تأكيد بر اينكه نظارت اكنون مهمتر از ديگر موارد است، عنوان ميكند: قانون جديدي در مجلس و كميسيون عمران در دستور كار قرار دارد تا زلزله و بافتهاي فرسوده را ساماندهي كنيم. اكنون وجود مديريت بحران بسيار خوب است اما بايد به جايي برسيم كه قبل از وقوع حادثه پيشگيري صورت گيرد تا در نهايت شاهد چنين تلفاتي نباشيم. نوسازي بافتهاي فرسوده هم بيترديد يكي از همين موارد به شمار ميرود.
تكليف همه با يك زلزله مشخص ميشود! اما حسن بيادي، نايب رئيس شوراي شهر تهران هم در ارتباط با نوسازي بافتهاي فرسوده به «جوان» ميگويد: حرف زدن و انتقاد كردن از عملكرد در بافت فرسوده مهم نيست، مهم آن است كه كار به درستي انجام شود. وقوع زلزله ۵ ريشتري در تهران يا ساير شهرها به ما ميگويد كه چقدر در نوسازي بافتهاي فرسوده عقب هستيم اما تا زماني كه اتفاق نيفتد كسي توجهي نميكند و جدي نميگيرد! حتماً بايد يك فاجعه بزرگ رخ بدهد تا بيدار شويم!
