خراسان: حجامت شيوه اي درماني در طب اسلامي ايراني است که ائمه اطهار(ع) در روايات متعددي به آن سفارش کرده اند.حجامت به دو نوع خشک و تر انجام مي شود و هر يک از آن ها شرايط خاصي دارد که براي دستيابي به نتيجه رضايت بخش بايد به آن توجه کرد.اين شيوه درماني سابقه چندين هزار ساله دارد که امروزه توجه دانشمندان و محققان را به خود جلب کرده است.از مطالعاتي که دانشمندان در اين زمينه انجام داده اند تاثير جاذبه ماه بر جانداران است. زيرا جاذبه ماه همچنان که بر آب دريا اثر مي کند و باعث جزر و مد مي شود، بر ترکيبات خون انسان نيز تاثيرگذار است؛ چنان که امام رضا(ع) مي فرمايند: [گردش]خون با افزايش هلال ماه افزايش و با کاهش هلال، کاهش مي يابد.به منظور کسب اطلاعات بيشتر از اين شيوه درماني موثر و کم عارضه با يکي از متخصصان طب اسلامي ايراني گفت وگو کرده ايم. دکتر سيدمحمود سيادتي درباره حجامت چنين مي گويد: حجامت يک روش درماني در طب سنتي است که قدمت آن بنا به گفته محققان به ۵تا۷هزار سال قبل باز مي گردد. امروزه از حجامت هم براي درمان و هم پيشگيري از بيماري استفاده مي شود.
وي با اشاره به اين که در طب سنتي از اين شيوه درماني براي افراد دموي مزاج که غلبه دم يا خون در آن ها بالاست، استفاده مي شود، مي افزايد: غلبه دم اگر چه دقيقاً معادل افزايش غلظت خون نيست، اما در طب رايج از آن به عنوان غلظت خون زياد نام مي برند.
در اين افراد با توجه به ميزان غلظت خون، حجم خون گيري و تعداد دفعات حجامت مشخص مي شود . به عنوان مثال شخص ۵۰ساله اي که دچار غلبه خون شده بهتر است زودتر از ۵۰روز حجامت را تکرار نکند مگر در شرايطي که با تشخيص پزشک به دليل افزايش غلظت خون احتمال سکته زياد است. در اين صورت فاصله زماني رعايت نمي شود و به شخص توصيه مي شود که براي مدتي به طور مستمر حجامت کند.دکتر سيادتي مي افزايد: به افرادي که براي پيشگيري از بيماري ها حجامت مي کنند توصيه مي شود حجامت را در دو نوبت يکي اول بهار و ديگري اول پاييز انجام دهند زيرا در اين زمان احتمال غلبه خون بيشتر است.
وي مي افزايد: در بعضي روايات به حجامت در ايام خاصي سفارش شده است. از جمله دو روز هفتم و چهاردهم از ماه حزيران (يکي از ماه هاي رومي) که معادل ۳۰خرداد و هفتم تيرماه است و يا در روايت ديگري توصيه شده است که اگر روز سه شنبه، هفدهم ماه قمري بود بهتر است حجامت انجام شود زيرا در اين روز خون غلبه پيدا مي کند و اثر حجامت تا مدت ها باقي مي ماند. وي با اشاره به اين که حجامت به دو شيوه خشک (بادکش) و تر (خون گيري) انجام مي شود، مي افزايد: امروزه اين شيوه براي درمان بيماري هاي مختلف از جمله حساسيت کاربرد دارد.
درمان حساسيت با حجامت
حساسيت يکي از بيماري هاي شايع عصر جديد است که حجامت براي درمان آن مفيد است.در افراد مبتلا به حساسيت، حجامت به معناي خون گيري زياد همانند افراد مبتلا به غلبه خون انجام نمي شود. بلکه حجامت،شيوه درماني براي رفع حساسيت است اين متخصص طب سنتي با اشاره به اين که براي انجام حجامت محدوديت سني وجود ندارد، مي افزايد: از آن جا که مواد حساسيت زا در مواد غذايي، هوا و... افزايش يافته،زمينه بروز حساسيت در کودکان نيز افزايش پيدا کرده است؛ بنابراين بهتر است براي پيشگيري از اين بيماري، سالي دو بار حجامت بهاري و پاييزي را براي کودکان انجام داد.
بيماري هاي قابل درمان با حجامت
همان طور که گفته شد در طب سنتي براي درمان غلبه خون از حجامت استفاده مي شود بنابراين بيماري هاي زيادي در اين زيرمجموعه قرار مي گيرد که با حجامت درمان پذير است.دکتر سيادتي با اشاره به اين مطلب مي افزايد: به عنوان مثال جوش، آکنه، بعضي موارد خون ريزي در زنان، سکته مغزي و قلبي با حجامت درمان شدني است. اختلالات هورموني، ضعف سيستم ايمني، عفونت هاي مکرر، سرماخوردگي، عفونت گلو، سينوس، ريه و زردي نوزادان نيز با حجامت درمان مي شود.
وي مي افزايد: زردي فيزيولوژيک نوزادان که ميزان بيلي روبين آنان بالاباشد از طريق خون گيري از لاله گوش درمان مي شود. افرادي که همواره دچار سرماخوردگي مي شوند به دليل ضعف سيستم ايمني احتمال بروز عفونت در آنان زياد است و مي توان با حجامت آنان را درمان کرد.
درباره حجامت خشک نيز بايد گفت اگر متخصص طب سنتي اين حجامت را انجام دهد و در محل مناسب و با شدت مکش مناسب انجام شود، براي درمان بيماري هايي مانند دردهاي کمري، سياتيک و اسپاسم عضلاني مفيد است. هم چنين براي انتقال خون از نقطه اي به نقطه ديگر در بدن به کار مي رود. به عنوان مثال فردي که دچار خون دماغ شده است، با ايجاد بادکش (خلاء) در قسمت پشت مسير گردش خون در بدن وي جابه جا مي شود و خون ريزي بند مي آيد. به عبارتي ايجاد خلاء در بدن از طريق حجامت خشک، کاربرد درماني دارد.
حجامت مانع اهداي دائمي خون نمي شود
اين متخصص طب سنتي با اشاره به اشتباه رايج بين مردم و حتي جامعه پزشکي درباره منع اهداي خون افرادي که حجامت کرده اند، مي افزايد: حجامت مانع اهداي خون نمي شود و اين گفته مبناي علمي ندارد. اهداي خون يک عمل انسان دوستانه است و به همه افرادي که شرايط اهداي خون دارند توصيه مي شود خون اهدا کنند. اما نکته اي که بايد به آن توجه کرد اين است که تنها درمواردي خاص فرد براي اهداي خون ممنوعيت دارد و آن زماني است که مبتلا به بيماري مسري مانند هپاتيت، ايدز و... است.
چنين فردي اگر حجامت هم کرده باشد، باز نمي تواند خون اهدا کند. اما اگر فرد سالمي حجامت کرده است فقط در يک بازه زماني نمي تواند خون اهدا کند. اين محدوديت زماني براي افرادي که عمل جراحي داشته اند و يا خالکوبي کرده اند نيز اعمال مي شود. اين گفته به معناي آن نيست که حجامت باعث انتقال آلودگي مي شود بلکه به معناي اين است که حجامت نيز مانند ديگر اعمال پزشکي، محدوديت زماني دارد نه ممنوعيت مطلق. البته نبايد اين نکته را از نظر دور داشت که فرد مبتلا به بيماري مسري همچنان که نمي تواند خون اهدا کند، هنگام حجامت نيز بايد مسئولان را از بيماري خود مطلع کند تا در کنار استفاده از وسايل استريل و يک بار مصرف، تمهيدات لازم را پيش بيني کنند.بعضي براين عقيده اند که احتمال دارد در حين حجامت، آلودگي انتقال پيدا کند و اين دليلي بر ممنوعيت اهداي خون است. در پاسخ بايد گفت اگر شرايط بهداشتي رعايت شود و حجامت زير نظر متخصص انجام شود، اين احتمال وجود ندارد. کما اين که احتمال آلودگي در همه اعمال پزشکي در صورت رعايت نکردن شرايط بهداشتي وجود دارد و مختص حجامت نيست.
ممنوعيت حجامت
وي با اشاره به اين که بعضي افراد نمي توانند حجامت کنند، مي افزايد: افرادي که دچار کم خوني (آنمي) هستند، نه مي توانند حجامت کنند نه خون اهدا کنند.
تفاوت فصد با خون گيري
وي با اشاره به اين که افراد سالم که شرايط اهداي خون را دارند بهتر است اين عمل انسان دوستانه را انجام دهند، مي افزايد: فردي که خون اهدا مي کند علاوه بر انجام عمل خداپسندانه تا مدتي احساس شادابي مي کند. در طب رايج خون گيري تنها براي درمان هموگلوبين بالا کاربرد دارد و افراد با غلظت شديد هموگلوبين (بالاتر از ۲۰) که به اصطلاح به پلي سيتمي شناخته شده اند با فصد (خون گيري) درمان مي شوند اما اين خون به درد بيماران ديگر نمي خورد.
اما در طب سنتي هم حجامت و هم فصد از شيوه هاي درماني است که فوايد زيادي دارد. از طرفي خون گيري در طب رايج با خون گيري (فصد) در طب سنتي تفاوت هايي دارد که بايد به آن توجه کرد.در طب رايج خون گيري از هر رگي که ضخيم باشد، انجام مي شود در حالي که در طب سنتي، خون گيري از عروق مختلف و براي درمان بيماري هاي متفاوت کاربرد دارد.
چنان که در طب سنتي ۳۸ رگ معرفي مي شود که خون گيري از هر کدام، يک اثر درماني خاص بر عضوي مشخص در بدن مي گذارد.به عنوان مثال اگر از رگ سفاليت دست راست خون گرفته شود، براي رفع مشکلات کبدي حکم درمان را دارد که البته توصيه مي شود اين کار را متخصص طب سنتي و آشنا به فصد انجام دهد. حتي توصيه ما اين است که متخصصان طب سنتي که تجربه اين کار را ندارند، اقدام به فصد نکنند.
