بيترديد آنچه از تحقيقات علمي و اصولي دانشجويان در رابطه با موضوع بزرگ و پراهميت سبك زندگي حاصل ميشود، ملموستر و دستيافتنيتر خواهد بود. در تحقق اين امر نقش و همراهي اساتيد نيز امري انكارناپذير خواهد بود.
تأكيد ويژه مقام معظم رهبري بر اصلاح سبك زندگي موضوعي است كه نيازمند مدتها كار و برنامهريزي دقيق و مدون است به شكلي كه همانگونه كه نفوذ و رسوخ سبك زندگي غربي و نظامهاي سرمايهداري و بورژوازي در ميان مردم كشورمان يكشبه اتفاق نيفتاده، اصلاح اين سبك و تغيير آن به سمت سبك زندگي ايراني- اسلامي نيز امري نيست كه ظرف مدت كوتاهي امكانپذير باشد. اين مهم بايد طي يك روند با زمانبندي مناسب و مبتني بر اصول علمي و تحقيقاتي با گامهايي شمرده انجام گيرد تا دچار اشتباه در انتخاب مسير و طي طريق نشويم. از همين رو همانگونه كه رهبر فرزانه انقلاب بر نقش دانشجويان، اساتيد، نخبهها و در يك كلام دانشگاه و حوزه در اصلاح ساختار زندگي مردم تأكيد داشتند، تحقق اين مهم نيازمند حضور مؤثر اين قشر از جامعه است.
پاياننامههاي دانشجويي با موضوع اصلاح سبك زندگي
وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به عنوان دو قطب اصلي آموزش عالي كشور مهمترين نقش را در ايجاد قطبهاي علمي- تحقيقاتي سبك زندگي برعهده دارند. به بيان ديگر، تطابق وجهههاي گوناگون از اين مفهوم با اصول و قواعد اسلامي و پايههاي ملي و ايراني مردم ما، امري است كه دانشگاه بهترين جايگاه آن و دانشجو مؤثرترين گزينهاي است كه ميتواند مجري اين تحقيق و بررسيها باشد.
در يك سمت اين پروژههاي تحقيقاتي دانشجوي جواني قرار دارد كه خود ميتواند يكي از ابزار پيادهسازي سبك زندگي ايراني- اسلامي يا غربي باشد و در سوي ديگر اين معادله دو سر سود واقعيتهايي از سبك زندگي ايراني اسلامي حاصل ميشود؛ حقايق نابي كه با عبور از صافي تحقيق و پژوهش به هيچگونه اغراق، تحريف و خرافات آميخته نيست. دانشجوي جواني كه خود اين مفاهيم را از ميان منابع اصيلي همچون قرآن و حديث و روايات اسلامي و منابع ناظر بر سبك زندگي اقوام ايراني استخراج كرده است، درك بهتري از سبك زندگي اصيل ايراني - اسلامي خود مييابد و باور و تعميق ارزشها و اصول سبك زندگي ايراني- اسلامي سبب ميشود تا خود اين جوانان دانشجو مجري قابلي براي اين شيوه صحيح از زندگي باشد.
چراهايي از جنس زندگي براي تحقيق و پژوهش دانشجويي
مسئله خانواده، سبك ازدواج، نوع مسكن، نوع لباس، الگوى مصرف، نوع خوراك، نوع آشپزى، تفريحات، مسئله خط، مسئله زبان، مسئله كسب و كار، رفتار ما در محل كار، رفتار ما در دانشگاه، رفتار ما در مدرسه، رفتار ما در فعاليت سياسى، رفتار ما در ورزش، رفتار ما در رسانهاى كه در اختيار ماست، رفتار ما با پدر و مادر، رفتار ما با همسر، رفتار ما با فرزند، رفتار ما با رئيس، رفتار ما با مرئوس، رفتار ما با پليس، رفتار ما با مأمور دولت، سفرهاى ما، نظافت و طهارت ما، رفتار ما با دوست، رفتار ما با دشمن، رفتار ما با بيگانه مصاديقي است كه همگي در سايه مفهوم سبك زندگي ميگنجد. از سوي ديگر حضرت آيتالله خامنهاي در رابطه با موضوع سبك زندگي سؤالات متعددي را مطرح فرمودند.
چرا فرهنگ كار جمعى در جامعه ما ضعيف است؟ چرا در برخى از بخشهاى كشورمان طلاق زياد است؟ چرا در برخى از بخشهاى كشورمان روىآوردن جوانها به مواد مخدر زياد است؟ چرا در روابط همسايگىمان رعايتهاى لازم را نميكنيم؟ چرا صلهرحم در بين ما ضعيف است؟ چرا در زمينه فرهنگ رانندگى در خيابان، ما مردمان منضبطى به طور كامل نيستيم؟ آپارتماننشينى چقدر براى ما ضرورى است؟ چقدر درست است؟ چه الزاماتى دارد كه بايد آنها را رعايت كرد؟ چقدر آن الزامات را رعايت ميكنيم؟ الگوى تفريح سالم چيست؟ نوع معمارى در جامعه ما چگونه است؟ چقدر نوع معمارى كنونى ما متناسب با نيازهاى ماست؟ چقدر عقلانى و منطقى است؟ طراحى لباسمان چطور؟ مسئله آرايش در بين مردان و زنان چطور؟ چقدر درست است؟ چقدر مفيد است؟ آيا ما در بازار، در ادارات، در معاشرتهاى روزانه، به همديگر به طور كامل راست ميگوييم؟ در بين ما دروغ چقدر رواج دارد؟ چرا پشت سر يكديگر حرف ميزنيم؟ علت كارگريزى چيست؟ علت پرخاشگرى و بىصبرى و نابردبارى در محيط اجتماعى چيست؟ حقوق افراد را چقدر مراعات ميكنيم؟ در رسانهها چقدر مراعات ميشود؟ در اينترنت چقدر مراعات ميشود؟ چقدر به قانون احترام ميگذاريم؟ علت قانونگريزى در برخى افراد چيست؟ وجدانكارى در جامعه چقدر وجود دارد؟ انضباط اجتماعى در جامعه چقدر وجود دارد؟ محكمكارى در توليد چقدر وجود دارد؟ توليد كيفى در بخشهاى مختلف، چقدر مورد توجه و اهتمام است؟ چرا برخى از حرفهاى خوب، نظرهاى خوب، ايدههاى خوب، در حد رؤيا و حرف باقى ميماند؟ چرا ساعات مفيد كار در دستگاههاى ادارى ما كم است؟ چرا در بين بسيارى از مردم ما مصرفگرايى رواج دارد؟ آيا مصرفگرايى افتخار است؟ چه كنيم كه ريشه ربا در جامعه قطع شود؟ چه كنيم كه حق همسر- حق زن، حق شوهر- حق فرزندان رعايت شود؟ چه كنيم كه طلاق و فروپاشى خانواده، آنچنان كه در غرب رايج است، در بين ما رواج پيدا نكند؟ چه كنيم كه زن در جامعه ما، هم كرامتش حفظ شود و عزت خانوادگىاش محفوظ بماند، هم بتواند وظايف اجتماعىاش را انجام دهد، هم حقوق اجتماعى و خانوادگىاش محفوظ بماند؟ چه كنيم كه زن مجبور نباشد بين اين چند تا، يكىاش را انتخاب كند؟ حد زاد و ولد در جامعه ما چيست؟ چرا در بعضى از شهرهاى بزرگ، خانههاى مجردى وجود دارد؟ اين بيمارى غربى چگونه در جامعه ما نفوذ كرده است؟ تجملگرايى چيست؟ بد است؟ خوب است؟ چقدرش بد است؟ چقدرش خوب است؟ چه كار كنيم كه از حد خوب فراتر نرود، به حد بد نرسد؟
يافتن پاسخ هر كدام از اين چراها خود ميتواند موضوع چندين و چند پروژه تحقيقاتي و پاياننامه دانشجويي باشد. به عبارت ديگر سهم دانشگاه و دانشجويان در اصلاح سبك زندگي راه انداختن يك جنبش دانشجويي است؛ جنبشي كه از يكسو با انجام كار علمي، تحقيق و پژوهش مفاهيم و دادههاي ناظر به سبك زندگي را از ميان آيات قرآن، احاديث و روايات اهلبيت و اصول اسلامي و همچنين خرده فرهنگها و هنجارهاي ملي اقوام ايراني استخراج ميكند و از سوي ديگر با در اختيار قرار دادن اين دادهها از مسئولان جامعه ميخواهد تا در راستاي اصلاح سبك زندگي قدم بر دارند.
كوتاهترين مسير براي دستيابي به يك هدف متعالي
مطالبه دانشجويي و ايفاي سهم دانشجويان در اين جنبش دانشجويي ميتواند كوتاهترين و در عين حال بينقصترين مسير را براي دست يافتن به منويات مقام معظم رهبري در اختيار جامعه قرار دهد. براي اين منظور اما وزارت علوم و وزارت بهداشت و آموزش پزشكي نيز به عنوان متوليان امر آموزش عالي در كشور نقشي بسيار مهم و تعيينكننده دارند و در شرايط كنوني حتي لازم است براي پاياننامههايي با اين موضوع تسهيلات و تشويقاتي نيز در نظر گرفته شود تا اين جنبش دانشجويي و به عبارت بهتر جنبش نخبگاني به اصلاح سبك زندگي مردم كشورمان منتهي گردد.
