دانش آموزان به یقین خاطرات زیادی از کلاسهای درس در ذهن خود دارند، خاطراتی که نوشتن روی تخته سیاه و خواندن شعرهای کتاب فارسی بخشی از آن است ، اما با پیشرفت علم و تکنولوژی کم کم کامپیوتر جای این کلاسها را می گیرد و و صفحه مانیتور کتاب درس می شود، کتابی که دانش آموز را از انحصار زمان و مکان کلاس درس بیرون برده و او را در فضایی قرار میدهد که با خلاقیت و ذوق و شوق بیشتری درس بخواند .
وزارت آموزش و پرورش طرحي را به اجرا گذاشته كه طبق آن كتاب هاي درسي كاغذي بتدريج حذف خواهد شد و جاي آن را كيف هاي الكترونيك مي گيرد.
بر اساس اين طرح جديد وزارت آموزش و پرورش كه با اولويت استان هاي اصفهان و بوشهر پايه گذاري شده، قرار است بتدريج دانش آموزان دبستان و راهنمايي با كتاب هاي درسي كاغذي خداحافظي كنند و جاي آن را كتاب هاي الكترونيك بگيرد و از جمله دلايل اين كه استان اصفهان به عنوان پایلوت و اولين اجراكننده اين طرح پذيرفته شده، تحقيقات ۲ سال گذشته در اين استان روي اين طرح است.
شواهد نشان داد كه در سال تحصیلی ۹۱-۹۰ اين طرح به صورت جدي در اصفهان به اجرا در آمد و علیرغم هدف گذاری برای ۲۰ درصد از دانش آموزان ، ۲۴ درصد دانش آموزان مقاطع ابتدایی و راهنمایی درس را با کتابهای الکترونیکی خواندند.
طبق برنامه زمان بندي قرار است هر سال ۲۰ درصد دانش آموزان و مدارس به نرم افزارها و سخت افزارهاي مورد نظر تجهيز شوند و طی ۵ سال تمامي دانش آموزان تحت پوشش قرار گیرند ؛ اما در حال حاضر، در اصفهان تنها نرم افزار مورد نظر ميان دانش آموزان توزيع شده و سخت افزارهاي مورد نياز فقط به معلمان تحويل داده شده است.
ساز وكار پيش بيني شده به اين ترتيب است كه يك نرم افزار به صورت لوح فشرده و با قيمت ۴۵۰۰ تومان به دانش آموزان داوطلب داده شده است و براساس این طرح بخش عمدهای از کتابهای درسی و کمکدرسی در قالب نرم افزارهای آموزشی در بین دانشآموزان توزیع میشود كه مجموعه اي از كتاب هاي درسي به صورت فعال و همراه با فايل هايي از فيلم هاي آموزشي، عكس، آزمايش، آزمون، تمرين و... را شامل مي شود.
همچنين براي ارتباط بهتر ميان دانش آموز و آموزگار و ارائه درس توسط او از نمايشگرهايي به صورت ويدئو پروژكتور، LCD هاي بزرگ يا تابلوهاي هوشمند استفاده مي شود.
انتخاب اصفهان بعنوان پايلوت در اجراي طرح عظيم كيف و كتاب الكترونيكي
مدير كل آموزش و پرورش استان اصفهان می گوید : در سال تحصیلی گذشته ۱۵۰ هزار نفر از دانش آموزان استان به صورت پایلوت تحت آموزش کیف و کتاب الکترونیک قرار گرفتند و امسال نیز این طرح با حجم بالاتری اجرا می شود.
سید مجید عاملیان تاکید می کند: نياز جامعه امروز تعليم و تربيت در واقع حركت به سوي استفاده از ابزارهاي روز دنياست و استان اصفهان با توجه به شرايط و توانمندي هاي بالايي كه دارد نبايد از اين قافله عقب بماند .
وی نگاه مردم اصفهان ، نهاد ها و ديگر دستگاه هاي اجرايي استان را در حوزه هوشمند سازي مدارس نگاهي مثبت ارزيابي مي كند و معتقد است حركت هاي خودجوش برخي از مدارس با كمك مردم جلوه اي از اين شتاب مثبت است.
عامليان از برنامه راهبردي ۵ ساله آموزش و پرورش استان در راستاي هوشمندسازي مدارس خبر داده و تصريح می کند: آموزش معلمان مياني ، برپايي سه نمايشگاه مختص هوشمندسازي مدارس ، فراهم ساختن امكانات سخت افزاري و نرم افزاري ، برپايي چندين جشنواره توليد محتوا در استان از جمله فعاليت هايي است كه در راستاي هوشمند كردن مدارس به انجام رسيده است.
وي خاطر نشان می کند:ازمنظر مدارس هوشمند ، كلاس ، معلم ، گچ و تخته سياه، صرفا ابزار آموزش نيستند ، بلكه تمام عوامل و ظرفيت هاي محيط تعليم و تربيت بايد در مسير آموزش دانش آموز قرار گيرند.
به گفته مدير كل آموزش و پرورش استان اصفهان نظام آموزشی کشور با حرکت در مسیر هوشمندسازی مدارس متحول میشود و تمام مدارس باید به سیستمهای نوین آموزشی مجهز شوند.
وی ادامه می دهد: دنیای امروز به سوی عصر هوشمندی حرکت میکند و حرکت به سوی استفاده از ابزارهای نوین و روز دنیا از مهمترین نیازهای جامعه امروز محسوب میشود.
عاملیان به اقدامات صورت گرفته در استان در این زمینه اشاره کرده و اظهار می دارد: مدارس و ادارات اصفهان در راستای اجرای این طرح منتظر حمایتهای مسئولان کشوری نماندهاند و با یک برنامهریزی مناسب به منظور الکترونیکی شدن مدارس گام برداشتهاند.
آمادگی پوشش ۴۰ درصدی هوشمند سازی مدارس را داریم
ويژگي هاي فني نرم افزار کتاب الکترونیک این است که علاوه بر تمام كتاب هاي درسي دانش آموز، مجموعه اي از اجزاي آموزشي نيز طراحي شده است؛ به طور مثال در درس فارسي شعري با صدايي خوش خوانده مي شود يا در كتاب قرآن مجيد از اصوات خوش استفاده شده است. يا اين كه در درس علوم، شكل قلب سابق به صورت دو بعدي و در صفحه كشيده شده بود.
رئیس گروه بررسی محتوای آموزشی و پرورشی اداره کل آموزش و پرورش استان اصفهان در این باره به "جوان "مي گويد: نقطه قوت اين پروژه توسعه اين نرم افزار توسط معلمان است زیرا معلمان مي توانند خودشان اجزاي آموزشي به شكل فيلم، عكس يا هر چيز ديگري را توليد كنند و روي صفحه مورد نظر كتاب درسي دانش آموزان قرار دهند كه اجزاي اضافه شده به طور خودكار روي كتاب همه دانش آموزان كلاس قرار مي گيرد؛ از سوی ديگر آموزش و پرورش نيز به طور مستقيم مي تواند اجزاي توليد شده توسط معلمان در سراسر كشور را رصد كند و بهترين و پوياترين را انتخاب، تاييد و به تمام كتاب هاي درسي در سراسر كشور اضافه كند.
به گفته سعيد معتمدي، در حال حاضر اين طرح در اصفهان به صورت داوطلبانه به اجرا درآمده و برخلاف انتظار ما بسيار بيشتر از هدفگذاري و به جاي ۲۰ درصد حدود ۲۴ درصد دانش آموزان داوطلب اجراي اين طرح شدند؛ يعني از نظر آماري حدود ۱۵۰ هزار دانش آموز و ۱۳ هزار آموزگار در استان اصفهان داوطلب اين طرح شده اند .
وی با بیان این که برخی از مدارس استان به فناوریهای اجرای این طرح مجهز شده اند، تصریح می کند: براساس یک نظرسنجی صورت گرفته از اجرای طرح کتاب الکترونیک در سال تحصیلی گذشته، حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد محتوای این کتابهای در سال تحصیلی جاری تغییر یافته است.
قرار است در یک بازده زمانی پنج ساله طرح کیف و کتاب الکترونیک به صورت صددرصدی در استان اصفهان اجرا شود و لازمه این کار که از جمله مزایای آن سرعت بیشتر انتقال پیامها به دانش آموزان، تنوع در استفاده از رسانه های کمک آموزشی، مدیریت زمان استفاده دانش آموز از رایانه و کمک به خانواده ها است، تجهیز مدارس به فناوری های اجرای این طرح است.
معتمدی با اشاره به اینکه در کلاسهای مجهز به تدریس محتوای الکترونیک، در مقابل هر دانش آموز یک سیستم قرار دارد که به صورت شبکه با سیستم معلم در ارتباط است ، می گوید: در این شبکه معلم قادر است برای ارایه بهتر و قابل فهم تر به دانش آموز در هر قسمتی از درس از طریق امکانات دیگر این شبکه شامل عکس، انیمیشین، فیلم مطالب، تصاویر و صدا را به محتوای آموزشی بیفزاید و با دخل و تصرف بر روی محتوای الکترونیک آموزشی و به روز کردن آن، علاوه بر دانش آموزان، این مطالب را با تایید رییس گروه درسی در اختیار سایر معلمان قرار دهد.
وی با تاکید بر اینکه آموزش چهره به چهره معلم و دانش آموزان بر قوت خود باقی است ،اظهار می دارد: قرار نیست کتاب الکترونیک جای معلم را بگیرد بلکه این کتابها فقط یک ابزار است که به صورت هوشمندانه با فناوری های جدید در اختیار دانش آموزان قرار می گیرد.
دفتر مشق چه مي شود؟
براي انجام تمرين هاي دانش آموزان در خانه و ارائه آن به آموزگار ۲ روش در نظر گرفته شده است؛ روش آنلاين و روش آفلاين.در روش آنلاين دانش آموز از طريق اينترنت با آموزگار مرتبط است و در روش آفلاين، از كارت حافظه و CD استفاده مي شود.
شايد يكي از قابليت هاي اين طرح كه مي شود آن را از مزاياي فناوري هاي نوين نيز قلمداد كرد، جا دادن حجم زيادي از كتاب هاي درسي بعلاوه فيلم هاي آموزشي، مطالب كمك درسي، آزمايش و... در يك لوح فشرده است.
رئيس گروه بررسي محتواي آموزشي و پرورشي اداره كل آموزش و پرورش استان اصفهان درباره ساير مزاياي اين طرح مي گويد: اين طرح مي تواند به ارتقاي سطح علمي دانش آموزان كمك نموده ، ارتباط بین معلمان را افزایش داده و كيفيت آموزشي توسط آموزگار و سرعت عمل او را نيز بالاببرد.
وي با اشاره به قابليت هاي گوناگون اين طرح مي افزايد: در طرح جديد وقتي آموزگار درسي را سر كلاس به دانش آموزان ياد مي دهد، اين امكان وجود دارد كه دانش آموز در منزل همان درس را بازبيني كند و آزمايش ها، تمرين ها و آزمون ها را نيز توسط اين نرم افزار در دسترس داشته باشد؛ همچنين انعطاف پذيري اين روش سبب مي شود سرعت عمل آموزگار بالارود كه به دنبال آن كيفيت آموزشي نيز ارتقا خواهد يافت.
معتمدی با اعلام اینکه امسال معلمان آشنا با رایانه برای آموزش کتاب الکترونیک ۱۶ ساعت دوره آموزش تئوری و عملی گذرانده اند، تصریح می کند: در نظر داریم پیک نوروزی امسال دانش آموزان را در قالب سی دی به آنها تحویل دهیم .
بنابراعلام وزارت آموزش و پرورش، در صورت پيگيري اين طرح، پيشبيني ميشود تا ۱۰ سال آينده بخش عمدهاي از آموزش مدارس با كيف الكترونيك و با محتواي الكترونيكي انجام شود.
زيرساختها فراهم است؟
در گام بعدي كه احتمالااز سال آينده اجرا خواهد شد، قرار بر اين است كيف هاي الكترونيك که از جمله برنامههای موجود در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش است و توسط مدیران نظام آموزش مطرح شده است نیز تكميل شود و سخت افزاري قابل حمل شبيه رايانه همراه، به دانش آموزان فروخته شود.
کیف الکترونیک، مانند لپ تاپ است که محتوای درسی و آموزشی در آن قرار می گیرد و در نتیجه فراگیری دانش آموزان بهتر و یاد گیری نیز سریعتر انجام می شود.
این کیف قابلیت اتصال به سیستم آموزشی مدرسه را دارد، طوری که در منزل نیز دانش آموزان می توانند از اطلاعات آن بهره مند شوند . بتدريج رايانه قرار است جاي كتاب درسي را بگيرد اما هرچند استفاده از لپتاپ براي دانشآموزان بسيار لذتبخش است نبايد فراموش كنيم كه استفاده از آن بايد با آموزشهاي خاصي همراه باشد چرا كه ميتواند اثرات نامطلوب رواني هم داشته باشد زیرا هنوز عدهاي نسبت به تاثير سوء استفاده زياد رايانه در بين دانشآموزان، هشدار ميدهند.
از طرفی توصیه می شود والدین ضمن نظارت بیشتر بر دانش آموز خود، صفحه مانیتور رایانه منزل را به گونه ای قرار دهند تا از زوایای دیگر منزل قابل رویت باشد و کاربر خور را امن نبیند.
هر چند این فناوری نیز مانند فناوری های دیگرهزینه بر است اما ماندگاری آن موجب می شود تا هزینه پرداختی خانواده ها به هدر نرود و برای سال های دیگر نیز قابلیت استفاده داشته باشد.
