طي روزهاي اخير، اين پايتخت جمهوري اسلامي ايران است كه به خبرسازترين نقطه جهان تبديل شده است. بسياري از كارشناسان روابط بينالملل با توجه به ويژگيهاي بعضاً منحصر به فرد اجلاس شانزدهم، نشست تهران را نقطه عطفي در تاريخ جنبش عدم تعهد ارزيابي ميكنند.
برگزاري اجلاس تهران در شرايط زماني خاص از نظر تحولات و بحرانهاي بينالمللي ديدگاه مشتركي را در اعضاي جنبش پديد آورده كه بايد با رويكردهاي جديد، جنبش عدم تعهد را به يك سازمان مؤثر بينالمللي تبديل كرد. اين نگرش مشترك در ميان عمده اعضا، زمينهها و بسترهاي لازم را براي جايگزين نمودن نظريه مديريت مشترك جهاني به جاي مديريت انحصاري چند قدرت سلطهگر فراهم ميسازد.
اين تحول ماهوي در جنبش عدمتعهد با اجلاس تهران و رياست سه ساله ايران بر آن آغاز خواهد شد.
جمهوري اسلامي براي ايجاد چنين تحولي در گروه نم، از ظرفيتها و انگيزههاي لازم برخوردار است. بر همين اساس، تهران پيشنهاد تشكيل دبيرخانه دائمي براي جنبش را مطرح ساخته و اميد است اين دبيرخانه، پيگير سياستها و رويكردهاي اقدامگرايانه اعضا در حوزههاي گوناگون باشد.
سياست اقدام گام جديدي خواهد بود كه با اجلاس تهران برداشته ميشود و جنبش را ارتقاي جايگاه بخشيده و به يك نهاد مؤثر بينالمللي تبديل ميكند. دستاوردهاي اجلاس براي تهران را از همين منظر و زاويه بايد مورد بررسي قرار داد. هنوز اجلاس به پايان نرسيده، بسياري از كارشناسان از دستاوردهاي قطعي اين نشست براي ايران ميگويند؛ دستاوردهايي كه نه ميتوان انكارش كرد و نه ميتوان با توجه به رياست سه ساله ايران بر جنبش آنها را به راحتي مخدوش نمود. يكي از مهمترين اين دستاوردها ارتقاي موقعيت منطقهاي و بينالمللي تهران است.
غرب طي ساليان گذشته تلاشهاي فراواني به عمل آورده تا ايران را در عرصه بينالمللي منزوي كند. كشورهاي سلطهگر غربي و خصوصاً امريكاييها در كنار مجموعه اقدامات خود، در راستاي سياست منزوي ساختن ايران با بسيج قدرت رسانهاي خود اساساً اينگونه تبليغ ميكردند كه ايران كشوري منزوي شده و جامعه جهاني را در برابر خود قرار داده است. تلاش كشورهاي فعال در محور نظام سلطه براي جلوگيري از برپايي اجلاس موفق جنبش عدمتعهد در تهران با هدف اثبات چنين ادعايي صورت ميپذيرفت.
اكنون كه اين اجلاس با حضور پررنگ اعضا و به ويژه در سطح سران نسبت به اجلاسهاي پيشين برگزار شده، تمامي رسانههاي جهان حتي رسانههاي وابسته به نظام سلطه و برخي از مقامات غربي به ناچار به پيروزي بزرگ ايران در صحنه ديپلماتيك اعتراف ميكنند. از ميان حجم انبوه اظهارنظرها با محتواي مذكور ميتوان به مواردي مختصر اشاره كرد. نشريه فرانسوي «نوول آبزرواتور» با انتشار گزارشي نشست گروه نم را فرصتي براي تهران به منظور اثبات عدم صحت ادعاهاي غرب در خصوص انزواي بينالمللي ايران قلمداد ميكند.
روزنامه پاكستاني «نيشن» اجلاس نم در تهران را يك تراژدي براي اسرائيل ميداند. روزنامه لبناني «السفير» بر اين اعتقاد است كه اجلاس تهران، اعتبار را به جنبش بازميگرداند. شبكه خبري «وي نيوز» هند اعلام ميدارد: «برگزاري اجلاس سران غيرمتعهدها در تهران بيانگر شكست سياستهاي امريكا در اعمال تحريمها و جنجالهاي تبليغاتي عليه ايران است.»
حضور برخي چهرههاي برجسته از جمله بانكيمون، دبيركل سازمان ملل متحد و محمد مرسي، رئيسجمهور جديد مصر در تهران براي شركت در اجلاس سران بر اهميت اين نشست افزوده است. صهيونيستها و امريكاييها تلاش فراواني نمودند تا از حضور بانكيمون در اجلاس تهران جلوگيري به عمل آورند، لكن اجلاس تهران در شرايط كنوني آنچنان با اهميت جلوه كرده كه دبيركل سازمان ملل متحد برخلاف ميل صهيونيستها و امريكاييها جهت حضور در آن، به تهران آمد.
پايگاه خبري رژيم صهيونيستي پيامد حضور بانكيمون و مرسي را اينگونه بيان ميدارد: «حضور دبيركل سازمان ملل و رئيسجمهور مصر در كنفرانس تهران يك موفقيت بزرگ براي ايران به حساب ميآيد.»
نكته قابل توجه در اين ميان اظهارات صريح جان بولتون، نماينده اسبق ايالات متحده امريكا در سازمان ملل در خصوص سفر بانكيمون به تهران است. جان بولتون كه به دليل مواضع ضدايرانياش همواره مسائل مرتبط با ايران را با حساسيت بالايي دنبال مينمايد ضمن ابراز ناخرسندي نسبت به سفر دبيركل سازمان ملل متحد به تهران ميگويد: «شركت بانكيمون در اجلاس تهران بدترين اشتباه وي در سمت دبيركلي و خط بطلان بر تلاشهاي اوباما براي منزوي كردن ايران است.»
در واقع جان بولتون كه طي ساليان گذشته، خود از عناصر فعال در عرصه سياست خارجي امريكا براي منزوي ساختن ايران بود، اكنون با صراحت تمام، تلاشها براي منزوي ساختن ايران در عرصه بينالمللي را كاملاً شكست خورده ارزيابي مينمايد. اولين اظهارات بانكيمون پس از ورود به تهران، راز نگرانيهاي صهيونيستها و امريكاييها را فاش ساخت. بانكيمون در تهران در خصوص نقش ايران اينگونه سخن ميگويد: «تمام دنيا بايد از ايران به دليل تمدن و فرهنگ بسيار قوياش، متشكر باشند چون ايرانيان دستاوردهاي بزرگي را براي كل بشريت در طول تاريخ رقم زدهاند.
بنده به همين دليل براي مردم ايران احترام زيادي ميگذارم و براي آنها ارزش زيادي قائل هستم.» دبيركل سازمان ملل كه ناهار را در روز اول حضورش در تهران مهمان دكتر علي لاريجاني، رئيس مجلس شوراي اسلامي بود، در ادامه اظهاراتش ضمن اشاره به اجلاس جنبش عدمتعهد در تهران و رياست سه ساله ايران بر اين جنبش گفت: «اكنون كه ايران رياست جنبش عدمتعهد را بر عهده گرفته، ميدانم كه اين كشور و مردمانش ميتوانند بيش از پيش در جامعه جهاني نقش ايفا كنند و همكاري بيشتري با سازمان ملل داشته باشند، براي اينكه به حل چالشها در جامعه بينالمللي و همچنين منطقه خاورميانه كمك كنند.»
بانكيمون با نگاهي واقعگرايانه به نقش تأييد كننده ايران در منطقه ميگويد: «اعتقاد ما بر اين است كه ايران ميتواند در ايجاد صلح و ثبات در افغانستان، عراق، يمن و بحرين ايفاي نقش نمايد.» با توجه به اين اظهارات و اظهارات مشابه از سوي بسياري از اعضاي جنبش عدمتعهد ميتوان دريافت كه جمهوري اسلامي برخلاف تلاش امريكاييها با هدف منزوي نمودن ايران از اين پس به عنوان يك بازيگر مؤثر و تعيينكننده در مسائل منطقه راهبردي خاورميانه و جامعه جهاني ايفاي نقش خواهد كرد.
