اين جملات گوشهاي از سخنان عليرضا سجادپور، مدير كل اداره نظارت و ارزشيابي سازمان سينمايي درباره نقدهايي است كه اين روزها گاه حول اكران ويژه رمضان و برنامههاي ويژه تلويزيوني در اين ماه مطرح ميشود.
در حالي كه فضاي فرهنگي سينما و تلويزيون در ماه مبارك رمضان دهههاي گذشته بر اثر سوءبرداشتي از مفهوم معنوي اين ماه رنگ سياهي و حزن و اندوه به خود ميگرفت و با بسته شدن در سينماها و قطع تمام برنامهها و سريالهاي تلويزيوني مواجه ميشد، فضاي اجتماعي و فرهنگي ماه رمضان در سالهاي گذشته شاهد بروز چهره متفاوتتري از تلويزيون و سينما بودهاند، با اين حال و به رغم گذشت سالها از سوءبرداشتي كه رنگ سياهي بر اين ماه مبارك پاشيده بود، باز هم گاه نقدهايي مبني بر عدم لزوم اكران سينمايي در ساعات پس از افطار يا پخش برنامههاي ويژه و مفرح از تلويزيون به گوش ميرسد تا جايي كه اين بار سجادپور در اظهارنظري جديد، قفل سكوت را شكسته و در انتقاد از اين طرز تفكر سخن گفته است.
رنگ معنويت در اسلام سياه نيست. ماه مبارك رمضان به عنوان ماهي مقدس كه به بركت و يمن نزول قرآن بر پيامبر بزرگ اسلام مزين است، هر ساله در بسياري از كشورهاي اسلامي به منشأ جشن و برگزاري فستيوالهاي بزرگ اسلامي تبديل ميشود.
تزريق روح جشن و سرور به فضاي فرهنگي و اجتماعي كشورمان در اين ماه كه تا همين يك دهه پيش به واسطه سوءبرداشت از مفهوم اين ماه مقدس مملو از حزن و اندوه ميشد، در سالهاي گذشته به باز شدن فضاي اجتماعي و پخش جنگ و برنامههاي ويژه ماه مبارك رمضان و شاديبخش شدن تلويزيون و نيز اكران ويژه سينماها انجاميد، با اين حال روح حاكم بر فضاي جامعه در دهههاي گذشته باز هم در پارهاي از اوقات بروز پيدا ميكند، اين در حالي است كه ماه مبارك رمضان در جوامع اسلامي مقيد به روزهداري در ساعات پس از افطار و برگزاري نماز به برگزاري جشن و فستيوالهاي سپاس از نعمات در سطح خيابانها ميانجامد.
رمضان در اكثر كشورهاي با مردم مسلمان، ماه جشن و سرور است. در تركيه روزهاي ماه مبارك رمضان پس از غروب آفتاب، آغازي براي برپايي جشنهاي اسلامي است. جشن افطار و سفرههاي افطاري در مناطق مختلف استانبول و ديگر شهرهاي تركيه گسترده ميشود؛ نوارهاي رنگي و چراغهاي رنگارنگ از در و ديوار، ساختمانها و درختان سطح شهر و خيابانهاي تركيه آويزان ميشوند؛ نمازگزاران مساجد تركيه را كه در اين ايام مملو از جمعيت ميشود، تزئين ميكنند.
در بخشهاي مختلف استانبول، كارناوالهاي مختلفي با غرفههاي موقتي برپا ميشوند و به فروش كتابهاي مذهبي، تنقلات سنتي و تزئينات ميپردازند. در ماه رمضان، پويايي و شادابي از ساعات پس از افطار آغاز ميشود. مردم به خيابان ميآيند و از قدم زدن در خيابانهاي چراغاني شده و بازديد از غرفههاي ميهماني رمضان لذت ميبرند.
آمدن ماه رمضان براي جوانان مصري نيز نويدبخش شادي و خوشحالي است، چراكه ماه رمضان در مصر ماه جشن، شادي و بركت محسوب ميشود. رمضان براي مصريها موعدي براي برگزاري فستيوال مذهبي «فوانيس رمضان» است.
مردم مصر آمدن رمضان را با آذينبندي خيابانها و سطح شهر به وسيله فانوسهاي زيباي رنگارنگي كه نماد ماه رمضان است جشن ميگيرند و امسال در ميان فانوسهاي مختلفي كه در اشكال مختلف بر در و ديوارهاي سطح قاهره اسلامي آويزان است، چهره محمد مرسي نيز به چشم ميخورد. مردم پس از افطار و اقامه نماز در مساجد سطح شهر به ارائه اغذيه خوشطعم ويژه افطاري ميپردازند و كشتيهاي مزين به فانوسهاي رنگارنگ، مردم را روي سطح رود نيل به اين سو و آن سو ميبرد.
كودكان با در دست گرفتن فانوس به صورت گروهي در سطح شهر در نويد آمدن ماه مبارك رمضان آواز سر ميدهند و در مقابل شيرينيهاي خوشمزه ويژه رمضان را دريافت ميكنند.
برخلاف مردم ايران كه در عيد نوروز رخت و لباس را نو ميكنند، ماه رمضان و عيد فطر براي بسياري از مسلمانان سرتاسر جهان موعدي براي خريد لباسهاي نو و جشن گرفتن است. تفريح و فعاليتهاي سرگرمكننده و مفرح مردمي در اكثر كشورهاي اسلامي از ساعات پس از نماز مغرب آغاز ميشود تا آنجا كه فروش گيشهاي فيلمها در كشورهايي چون تركيه، مصر، اندونزي و غيره از ساعات پس از افطار اوج ميگيرد.
با اين حال و به رغم آنكه اكران ويژه رمضان در ايران بين ساعت ۱۱ تا دو و نيم شب - در ساعاتي كه برنامههاي هيئت و مساجد و حسينيهها تمام شده و دو ساعت تا سحر فاصله دارد ـ برگزار ميشود، برخي انتقادات پيرامون اين اكران ويژه كماكان ادامه دارد. برخي معتقدند كه اكران شبانگاهي فيلمهاي سينمايي با قيمت نيم بها در راستاي روح حاكم بر اين ماه نيست.
در ميان فيلمهاي ويژه اكران رمضان امسال ژانرهاي مذهبي و اجتماعي با موضوعات مثبت ارزشي نيز به چشم ميخورند و سجادپور در بخش ديگري از صحبتهايش با سياهنمايي خواندن برخي نقدها گفته است: «چرا راجع به فيلمها صحبت كنيم، ۳۰ سال سينما در ماه رمضان باز بود، مگر همه فيلمها ارزشي بودند؟يعني ۳۰ سال چشم بر اين موضوع بستهاند؟! آيا همه اصلاحات لازم و ممكن و بهشت برين بايد بعد از ۳۰ سال گندكاري چندين مدير و وزير پشت سر هم كه چيزي از فرهنگ و ارشاد باقي نگذاشتند و يك ويرانه تمام عيار تحويل دادند كه در آن اكثر قريب به اتفاق سينماگران ضدانقلاب بودند صورت گيرد؟ آن هم با توجه به اينكه در دو سه سال توانستهاند بخشي از اينها را با نظام آشتي دهند، بخشي را حذف كنند، بخشي از چشمهاي فتنه را كور كنند و ضربات سنگين به مسائل فتنه خيز بزنند، اينها را هيچ كس نميبيند و ميچسبند به اينكه كو شاهكارهايتان؟ ۳۰ سال پيش اينها كجا بودند؟ »
برخي نقدها عليه اكران ويژه رمضان و حتي تلويزيون همچنان مطرح ميشود، در صورتي كه پيشتر نيز نتايج مثبت حاصل از پخش سريالهاي مفهومي تلويزيوني در ايام ماه مبارك رمضان خلاف انتقاداتي بود كه در آن زمان مطرح ميشد.
ماه رمضان، ماه سرور، شادي و بركت اسلامي است و به نظر ميرسد كه برخي نقدها در كشوري چون ايران كه مروج اصلي پيام اسلامي است عمدتاً پيامدي جز خشك كردن فضا و روح جامعه در ايام رمضان نداشته باشند.
انتقاد در شرايطي گريبان اكران ويژه سينمايي يا پخش برنامههاي ويژه رمضان را ميگيرد كه حوزه فرهنگ و برخي مشكلات لاينحل آن جاي بسياري براي نقد دارد، هر چند كه با معطوف شدن نورافكن توجهات به اكران فيلمهايي در ژانر طنز، مذهبي، اجتماعي و موضوعات مثبت ارزشي ساير موضوعات مهم و كارساز فرهنگي اين روزها در سايه بيتوجهي قرار گرفتهاند.
