قرابت و نزديكي مردمان ايرانزمين با پديده «هنر» در بين جهانيان مثالزدني است، حجت موجه اين مدعا تمثيل «هنر نزد ايرانيان است و بس» ميباشد. مردم كشورمان از معدود مردماني هستند كه علاقه وافري به خلق و توليد و استفاده كردن از مخلوقات و توليدات هنري دارند، به اين معنا كه در دورافتادهترين شهرها و روستاهاي كشورمان نيز خانه و عمارت و اماكن تحت تملك خود را به شرط وسع با (حداقل) يك اثر هنري تزئين كردهاند و اين مورد گاهي ريشه در باورها و اعتقادات گذشتههاي دور دارد كه بنابر اعتقادي خاص يك اثر هنري را به شدت تكريم كرده و با وسواس از آن محافظت مينمايند.
در اين راستا اين فرهنگ نيكو و پسنديده در ادوار مختلف با تأثيرگذاري و تأثيرپذيري بر هنر ايران و جهان و مقولات مرتبط پيش آمده و به سبك و سياق در زندگي امروزي ما جاري و ساري ميباشد. شاهد مثال اين مبحث برگزاري «آرت اكسپو»ها يا نمايشگاههاي بزرگ فروش آثار هنرهاي تجسمي است كه برگزاري آن به مناسبتهاي مختلف تقريباً از نيمه دوم دهه ۸۰ در كشورمان باب شد كه مهمترين اكسپوي حال حاضر، اكسپوي سالانهاي ميباشد كه زير نظر دفتر هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي برگزار ميشود و در كنار اين اكسپو، اكسپوي ديگري به نام هفتنگاه به صورت سالانه و به شكل محدودتري برپا ميشود.
برگزاري اكسپو كه به تبعيت از غرب در كشورمان برگزار ميشود، فينفسه و به خودي خود اتفاقي نيكو اثر و مبارك عمل است چرا كه با معرفي و شناختي كه از خود به مخاطب ميدهد، عملاً جايگزيني اثر هنري به جاي لوازم تزئيني كه طبيعتاً مشمول قانون انقضا و از مدافتادگي هستند را به مخاطب ميدهد و مخاطب با خريد يك اثر هنري ثمرات و اثرات بيشماري را در آينده دريافت خواهد كرد اما همه اين موارد مستلزم نگاه درست به اكسپو و روابط بين هنرمند، خريدار و برگزاركننده اكسپو ميباشد.
شيوه صحيح خريد اثر هنري همانطور كه پيشتر اشاره شد برگزاري اكسپو تحقيقاً بهترين راه فروش اثر هنرهاي تجسمي است. با اينكه عمر كوتاه برگزاري اكسپو در كشورمان زماني كمتر از ۱۰ سال دارد اما خروجي آن نتايج فوقالعادهاي را رقم زده است، به اين معنا كه برگزاري گاهگاه اين اتفاق در قاموس مردم گنجانده شده است و خريداران و علاقهمندان به خريد و تملك اثر هنري به جاي خريد از گالريهايي كه غالباً كارهاي بيارزش هنري و به اصطلاح بازاري را به خريدار قالب ميكنند، به اكسپو مراجعه كرده و با آثار بيشماري كه قطعاً تمام سليقهها را ارضا ميكند روبه رو ميشوند و به لحاظ كمي و كيفي آثار موقعيتي عالي براي انتخاب و خريد مخاطب رقم ميزنند اما تمامي اين اتفاقات در حالي است كه فرآيند برگزاري اكسپو از انتخاب اثر تا فروش آن به صورت كاملاً حرفهاي انجام شود. بديهي است كه در اين پروسه كوچكترين اتفاق نتايج غيرقابل جبراني را به بار خواهد آورد.
قيمت آثار چگونه انتخاب ميشود؟ زماني كه هر بازديدكنندهاي ابتدا به ساكن وارد سالن برگزاري اكسپو در تالار وحدت ميشود، قبل از هر چيز رقم قيمتهايي كه روي اتيكت كنار آثار نوشته شده است، توجهش را جلب ميكند چرا كه در اكسپوي امسال قيمت آثار تا ۵۰ ميليون تومان هم ارتقا داشته است و پايينترين قيمت كه از قلم نقاش شناختهشدهاي نقش زده شده باشد حدود ۸ ميليون تومان است كه با اين روند قطعاً اتفاقات خوبي رقم زده خواهد شد، به خصوص اينكه تمام تابلوهايي كه با قيمت بالا در اكسپو حضور يافتهاند، به فروش رسيدهاند و اين اتفاق بسيار خوبي است كه قطعاً بنا به شروطي اقتصاد هنر تجسمي را پايا و پويا خواهد كرد، بنابر اين ميتوان گفت كه رشد قيمتها در دو سال اخير به گونهاي بوده كه گرانترين تابلوي اكسپو دو سال پيش ارزانترين تابلوي امسال بوده، اما از سويي ديگر اين سؤال مطرح ميشود كه در اين قيمتگذاري چه مؤسسه و نهاد و ادارهاي يا چه فرد و افرادي دخيل هستد و قيمتگذاري براي اين آثار برجسته با چه معيارهايي صورت ميگيرد؟
از آنجايي كه آثار توسط خود هنرمندان قيمتگذاري ميشوند و گاه هنرمندي با شكستن قواعد نسبي كه در خصوص خريد و فروش تابلوها وجود دارد، قيمت اغراقآميزي را براي يك تابلو تعيين ميكند بيآنكه قصد فروش تابلو را داشته باشد و اين اقدام به خاطر اين است كه پيشاپيش خود را هنرمندي معرفي كند كه قيمت كارهايش بالا و حتي نجومي ميباشد و در واقع از يك شيوه خاص تبليغ براي خود استفاده ميكند، در اين شرايط و با توجه به مواردي كه پيشتر مورد ارزيابي قرار گرفت، ضروري به نظر ميرسد كه قيمتها به گونهاي تعيين شوند كه انتظارات خريدار و جامعه هنري را برآورده سازند.
با توجه به اعتمادي كه خريدار اثر به اثر ميكند و اين اعتماد درواقع از اعتماد به وزارتخانهاي چون وزارت ارشاد نشأت ميگيرد، به همين دليل وزارت ارشاد و دفترهاي تابعه خود بايد به گونهاي عمل كنند كه اين اعتماد كماكان از طرف خريداران صورت بگيرد چرا كه اعتماد مخاطب و خريدار به متولي هنري چون وزارت ارشاد، خريد بيش از پيش و در نهايت رونق اقتصاد هنر را در پي دارد، بنابر اين در اينجا اين سؤال مطرح ميشود كه در اين پروسه عملكرد وزارت ارشاد بايد چگونه صورت گيرد تا در نهايت اعتماد خريدار را در پي داشته باشد.
براي جواب اين سؤال بايد گفت تابلويي كه قرار است در اكسپو حضور يابد، نياز به ارزيابي چند متخصص دارد كه در نهايت نتيجه ارزيابي آنها ضمن تعيين سطح قيمت تابلو، سلامت و استقامت تابلو را نيز در پي داشته باشد، به همين دليل ضروري به نظر ميرسد كه دفتر تجسمي در ابتدا بايد كارگروهي متشكل از يك متخصص مواد و متريال براي تشخيص سلامت و ضمانت رنگ و مواد به كار برده شده، مدرس نقاشي به لحاظ ارزيابي تكنيكهاي به كار گرفته شده، مدرس تاريخ هنر براي مبحث سبكشناسي و تبعيت هنرمند از يك يا چند سبك خاص و در نهايت يك تئوريسين اصول و ارتباطات بصري براي ارزيابي مباحث توازن و تعادل و ريتم و... در يك تيم جمع كند تا ضمن وارسي و ارزيابي آثار اوليهاي كه داوطلب شركت در اكسپو هستند، بحث قيمتگذاري را به شكلي صحيح و حرفهاي انجام دهند كه با اين رويه ضمن حصول به نتيجهاي بهتر، به صورت غيرمستقيم، استقبال مخاطبان از اكسپو را تضمين كند و به اين وسيله رابطه خريدار و هنرمند را با دلالان آثار هنري براي هميشه قطع نمايد.
