احکام اسلامی، خانمهای باردار را از روزه گرفتن در ماه مبارک رمضان معاف میداند و هر خانم بارداری که آمادگی روزه گرفتن نداشته باشد، نمیبایست این معافیت را نادیده بگیرید. سلامتی مادر و کودک و حساسیت این دوران امری است که دین مبین اسلام هم به آن توجه ویژه داشته و از اینرو در حالت عادی توصیه به روزه گرفتن نمیشود .
سلامت جنين هنگام روزهداري مادر از دو جنبه تغذيه مادر و اختلال در سوخت و ساز بدن وي قابل بررسي است. تغذيه مناسب مادر معمولا با افزايش وزن وي كنترل ميگردد كه بطور متوسط در طول بارداري حدود يازده كيلوگرم است.
احتمال زايمان نوزاد با وزن كمتر از طبيعي در مادراني كه تغذيه نامناسب دارند بيشتر از مادران بارداري است كه كالري لازم را دريافت كردهاند.
هنگام روزهداري نيز وزن مادران ميتواند با توجه به مقدار كالري مصرفي تغيير كند.
تحقيقاتي كه در زمينه اختلالات سوخت و ساز بدن مادران باردار صورت گرفته نتايج مختلفي را نشان داده است. بيشتر اين تحقيقات در مورد مادران باردار مبتلا به بيماري قند صورت گرفته و ديده شده است كه تغيير سوخت و ساز مادر از تجزيه گلوكز (قند اصلي مورد مصرف بدن) به تجزيه چربي و ايجاد اجسام كتوني(نوعي ماده انرژيزا كه در هنگام گرسنگي از تجزيه چربيها در بدن توليد ميشود و به جاي گلوكز براي توليد انرژي در بدن به كار ميرود، اما مقادير زياد آن براي رشد مغزي جنين مضر است) ميتواند تاثيرات نامناسبي بر رشد عصبي و رفتاري فرزندان بگذارد. نتايج اين تحقيقات نگرانيهايي را در مورد روزهداري مادران باردار موجب شده است.
گرسنگي و تشنگي حين بارداري موجب تسريع در ساخت اجسام كتوني ميشود بطوريكه وجود كتون در ادرار صبحگاهي خانمهاي باردار، بعلت نخوردن غذا در طول شب نادر نيست.
واحد تحقيقات روزهداري با هدف بررسي اثرات دراز مدت روزهداري مادران در ماه رمضان بر رشد مغزي جنين، بهره هوشي ۹۸ كودك و نوجوان ۴ تا ۱۳ ساله كه مادرانشان هنگام بارداري آنان ماه رمضان را كامل روزه گرفته بودند اندازهگيري و با كودكان گروه شاهد كه مادران آنان طي بارداري اقدام به روزهداري نكرده بودند، مقايسه كرد.
يافتههاي اين تحقيق نشان داد كه سي روز روزهداري مادران باردار در ماه رمضان در زمانيكه طول روز بطور متوسط۱۲ ساعت بود تاثير نامطلوبي بر بهره هوشي كودكان نميگذارد.
بر اساس مطالبي كه در بالا بيان شد به مادران بارداري كه در گرفتن روزه اصرار دارند توصيه ميشود كه با كنترل وزن خود از اضافه وزن لازمي كه ميبايست در طي حاملگي كسب كنند، مطمئن گردند. همچنين با خوردن سحري طول پرهيز از غذا را كاهش داده و از سنتز اجسام كتوني جلوگيري كنند. با رعايت يك رژيم غذايي مناسب ميتوان اطمينان خاطر را از سلامتي مادر و جنين افزايش داد.
اما هستند مادران بارداری که در وضعیت خوبی به سر میبرند و پزشک معالجشان هم این امر را تایید میکند و منعی برای روزه گرفتن ندارند. چند نکته زیر به این گونه مادران کمک میکند تا روزهداری آسانتر و ایمنتری در این ماه مبارک داشته باشند.
تعداد مراجعهها برای معاینه کلی را افزایش دهید
در مدت زمانی که روزه هستید و قبل از آن که روزه بگیرید برنامهای منظم از معاینه کلی خود تهیه کنید: پزشک و یا مامای معالج میزان قند خون شما را اعلام کند و توصیههایی در رابطه با نیازهای رژیمی بدن و یا مراقبت برای پیشگیری مشکلات حاملگی زودرس از او بگیرید.
استراحت منظم داشته باشید
روز خود را به گونهای برنامهریزی کنید که تا آن جا که ممکن است، استراحت کنید. وسواس به خرج ندهید و هر گونه پیشنهادی که در جهت ارائه کمک به شما است را بپذیرید. راحت بنشینید و استراحت کنید و از شرایط پردغدغه دوری کنید. پاهای خود را در سطح بالاتری از بدن قرار دهید و تحت هر شرایطی آرامش خود را حفظ کنید.
از یک هفته قبل از ماه رمضان و یا حتی بیشتر، مصرف نوشیدنیهای کافئیندار مانند چای، قهوه و نوشیدنیهای شیرین را کم کنید. با این کار سردردهای طاقت فرسا را دفع میکنید.
در حین زمان کاری استراحت کنید
از کارفرمای خود بخواهید که اگر ممکن است مدت زمانی را در بین کار خود استراحت کنید و یا در ماه رمضان مدت زمان کمتری کار کنید.
علائم هشدار دهنده را جدی بگیرید
در نظر داشته باشید که به کوچکترین حرکات جنین خود در شکمتان باید توجهی خاصی داشته باشید. قبل از ماه رمضان به این حرکات توجه کنید و سپس آن حرکات را با حرکاتی که در زمان روزه کودک انجام میدهد، مقایسه کنید.اگر تفاوتی احساس کردید حتی بسیار اندک؛ از جمله آن که کودک لگد نمیزند و یا بیش از حد تکان میخورد، بلافاصله با ماما و یا پزشک خود در میان بگذارید. همچنین مراقب هر گونه انقباض؛ مانند دردهایی که نشانگر زایمان زودرس هستند، باشید و فوری با پزشک خود تماس بگیرید.
بهترین روش افطار کردن
در زمان سحر و افطاری از غذاهای سالم و نوشیدنیهای مقوی استفاده کنید. غذاهای دانهای و دارای فیبر زیاد مانند سبزیجات و میوههای خشک شده، لوبیا و تخم مرغ سیب زمینی ونخود بهترین گزینه هستند و از غذاهای دارای شکر و شیرینی و چربی بالا اجتناب کنید. مایعات مقوی بنوشید و در افطار و سحر نوشیدن حداقل دو لیتر آب را فراموش نکنید.
خانمهای باردار به دلیل استقامت و سلامت بدنی به خصوص در ماههای اولیه حاملگی، ممکن است تصمیم به روزه داری بنمایند که توصیه میشود در ماههای آخر بارداری به دلیل نیاز مبرم جنین به تغذیه، روزه داری به هیج وجه نباید صورت بگیرد. همچنین اگر در ماههای اولیه حالت تهوع و ویار افزایش یافت نیز نباید روزه گرفت. یک مادر باردار تا زمانی که تایید شود سلامتی خود و کودکش به خطر نیفتاده، میتواند روزه بگیرد.
مادران بارداری که تصمیم به گرفتن روزه دارند، پس از مشاوره با دکتر و مامای خود چند روزی روزه بگیرید و ببینید که چه احساسی دارید. سپس دوباره به مشاوره بروند وپس از معاینه و تصمیم گیری و انجام دقیق توصیههای پزشک برای چند روز دیگر روزه بگیرند.
فراموش نشود: همیشه به علائم هشدار دهنده مانند تکانهای بچه یا درد، توجه کافی داشته باشید.
