در سال گذشته خبري كه به طرز عجيبي فراگير شد و در رأس خبرهاي حوزه فرهنگ و هنر قرار گرفت، اهداي قرآن طلا كاري شده يك هنرمند مشهدي به مقام معظم رهبري بود كه ايشان در آخرين سفرشان به شهر مقدس مشهد در فروردين ماه امسال اين كتاب شريف را به موزه آستان قدس رضوي هديه فرمودند. قرآن مذكور كار هنرمند خوش ذوق استاد بهداني است.
وي تا به حال ۴۴ قرآن و بيش از ۵۰ ديوان شعرشاعران ايراني را كتابت نموده است. اين هنرمند محبوب و محجوب به مناسبت سالگرد ارتحال امام در سفر يك روزهاي كه روز سهشنبه ۱۶ خرداد ماه به دعوت فرهنگسراي ارسباران به تهران آمده بود در تجربهاي يك روزه اقدام به خلق چند تابلوي نقاشيخط ارزشمند نمود كه با پيگيريهاي مسئول گالريهاي تجسمي و اعضاي روابط عمومي اين فرهنگسرا، گفتوگوي «جوان» با استاد بهداني محقق شد. در پيامد اين مقدمه، گفتوگوي «جوان» را با اين هنرمند كه ۱۸ سال از شمار سالهاي عمرش را به كتابت و نگارش قران مجيد پرداخته مطالعه بفرماييد.
جناب آقاي بهداني در ابتدا پيشينهاي از چگونگي ورودتان به عرصه هنر بفرماييد؟ من از سال ۱۳۶۸ كار هنري را آغاز كردم و بيشتر در زمينه مينياتور، خوشنويسي و نقاشيخط فعاليت ميكنم، البته در زمينه نقاشي رنگ روغن بيش از ۱۰ هزار تابلو كشيدهام و در عرصه مينياتور هم بيشتر از ۲ هزار تابلو دارم.
مينياتور را به صورت خودجوش كار كرديد يا تحت نظر استاد بودهايد؟
من كار مينياتور را مديون استاد فرشچيان هستم و در واقع يكي دو ساعت در محضر ايشان آموزش ديدهام و از اين بابت هميشه خودم را مديون ايشان ميدانم.
در حوزه خوشنويسي چگونه عمل كرديد؟
خوشنويسي را تحت نظر استاد كابلي و استاد حيدري كار كردهام و در كلاسهاي اين دو بزرگوار در تهران آموزش ديدهام. در شهرستانهاي استان خراسان مثل بيرجند و مشهد هم فعاليت داشتهام و مدتي هم در كرج با مجربترين اساتيد اين شهر كار كردهام.
من در اينترنت اطلاعاتي كه از شما ديدم، اينگونه بود كه گويا ۴۴ قرآن را كتابت كردهايد. اين خبر صحت دارد؟ بله، تا الان كه در خدمت شما هستم ۴۴ قرآن را با خطهاي مختلف كتابت كردهام و چهل و پنجمين قرآن را هم در دست كتابت دارم كه به زودي از آن رونمايي خواهم كرد.
در ميان ۴۴ قرآن كتابت شده آيا قرآن يا قرآنهايي وجود دارند كه شهرت فرامليتي داشته باشند؟
بله. يكي از كتابتهايي كه من انجام دادهام، كتابت متن قرآن مجيد با خط شكسته نستعليق است كه براي اولين بار با اين خط كتابت و نگارش شده و اين اثر به عنوان قرآن برگزيده جهان اسلام شناخته شده است.
قطع به يقين در ميان ۴۴ اثر متفاوت «اولين» و «ترين» هايي وجود دارند، از اين موارد برايمان بگوييد؟ بله. براي مثال من افتخار اين را داشتهام كه اولين قرآن را با خط معلي كتابت كنم، ضمن اينكه بزرگترين قرآن طلاي جهان را هم سال گذشته نوشتم.
اگر اشتباه نكنم بزرگترين قرآن طلاي جهان كه به آن اشاره كرديد را در سال ۱۳۹۰ به مقام معظم رهبري تقديم كرديد. درست است؟ بله. اين قرآن با طلا كتابت شده بود و افتخار اين را داشتم كه آن را به حضور رهبر معظم انقلاب تقديم كنم، البته من براي اولين بار در سال ۱۳۸۴ هم به خدمت ايشان رسيده بودم و يك قرآن ديگر را پيشكش كردم و همانطور كه اشاره كرديد در سال گذشته افتخار حضور دوباره نصيبم شد و دومين قرآن كه عنوان بزرگترين قرآن طلاي جهان نام گرفت را تقديم كردم و ايشان در فروردين ماه امسال در سفري كه به مشهد داشتند آن را به موزه آستان قدس رضوي تقديم كردند.
اولين قرآن را در چه سني كتابت كرديد؟
من اولين قرآن را در سال ۱۳۷۲ و در سن ۲۲ سالگي كتابت كردم.
چرا قرآن را به عنوان عرصه هنرنمايي انتخاب كرديد؟ (باخنده) راستش اساتيد خوشنويسي من مثل روانشناسان كودك دردم را تشخيص دادند و معتقد بودند كه من در حوزه هنر خوشنويسي «بيشفعال» هستم و علت اين تشخيص اين بود كه در كلاسهاي خوشنويسي يك سرمشق يك خطي مثل يك مصرع شعر را كه به ما ميدادند بايد در عرض يك هفته روي آن كار ميكرديم و ماحصل كار را به استاد تحويل ميداديم.
من ضمن تمرين آن مصرع ميرفتم و با نام شاعر ديوان او را پيدا ميكردم و هفته بعد كل شعر را بارها تمرين ميكردم و به استاد تحويل ميدادم. اين بود كه استاد حيدري وقتي ديد كه اينقدر من پركارم، براي اينكه در مسير بهتري هدايت شوم، پيشنهاد كتابت قرآن را به من دادند و از اين بابت خيلي مديون استاد حيدري هستم. به هر حال كتابت و نگارش قرآن را شروع كردم و در همان ابتدا متوجه شدم كه اين توان را دارم، از اين جهت با كل خطوط اسلامي تا جايي كه توان داشتم روي اين پروژه عظيم كار كردهام.
پيشتر اشارهاي به چهل و پنجمين و در واقع تازهترين كتابت قرآن داشتيد كه قرار است به زودي رونمايي شود. اين به زودي چه مدت زماني را شامل ميشود؟
در حقيقت كتابت قرآن تازهام انشاءالله در ماه رمضاني كه در پيش داريم، رونمايي خواهد شد.
اثر تازه خودتان را با چه خطي كتابت كردهايد؟ من قرآن چهل و پنجمم را با خط ملي ايران كتابت كردهام.
منظورتان از خط ملي ايران خط نستعليق است؟ نه. اين خط خط نسخ فارسي است كه براي نگارش و كتابت قرآن جديدم به كار گرفتهام.
چرا خط نسخ فارسي را خطي ملي ميدانيد؟
از اين بابت كه اين خط به لحاظ اعراب و اصول دستوري مورد تأييد جمهوري اسلامي است، عنوان خط ملي گرفته است.
قرآن و اثر تازهاي كه ماه رمضان آن را زيارت خواهيم كرد، چه ابعاد و اندازهاي دارد و از چه خصوصياتي برخوردار است؟ اين قرآني كه در حال حاضر مشغول به كار روي آن هستم از بزرگترين قرآنهاي طلاست كه نسبت و اندازهاش از قرآن تقديم شده به رهبري بزرگتر است كه يكي از ويژگيهاي مهم آن بهكارگيري خط ملي يا همان نسخ فارسي است.
از چه زماني كتابت با طلا را آغاز كرديد؟
من قبل از قرآن چهلم خود همه را با مركب مينوشتم، اما درست از ۴۰ سالگي با چهلمين قرآنم نوشتن با طلا را آغاز كردم.
فرآيند كار كتابت با طلا و مطلاكاري در مقايسه با كتابت با مركب چطور است؟
راستش من خيلي دوست داشتم ببينم كه كار با طلا به چه صورت از آب درميآيد. اين كار به خودي خود خيلي كار سختي است، چون پودر طلا را بايد با عسل تركيب ميكردم و پس از آن كار نوشتن را انجام ميدادم كه در پايان نوشتار بايد آنها را (براي براق شدن طلا) مهره ميكشيدم. اين كار در مقايسه با كار كتابت معمولي كه با مركب صورت ميگيرد به مراتب كار بسيار سختتر و زمانبري بود.
معمولاً در كارهايتان چند گرم طلا به كار ميبرديد؟ استفاده از طلا بستگي به حجم و اندازه كار دارد اما براي مثال قرآن چهلم و در واقع در اولين قرآني كه نوشتم ۴۰ گرم طلا به كار بردم و بعد از آن كار ديگرم را شروع كردم كه تمام بخشها و عناصرش تماماً از طلا بود. در واقع من به دنبال اين هستم كه اگر قسمت بود و توانستم همچنان روي قرآن مطلا كار كنم و ديگر قرآن را به جز طلا با هيچ متريال ديگري كتابت نكنم كه ماندگاري بالاتري دارد و از طرفي تنها فلز پاك و گرانبهايي است كه شايستگي كتابت قرآن را دارد.
در شبانهروز چند ساعت را به كار روي قرآن اختصاص ميدهيد؟ راستش من گاهي حسرت لحظات به هدر رفته زندگيام را ميخورم و حس ميكنم بهتر از اين ميتوانستم از وقتم استفاده كنم اما در مجموع از وقت خوابم ميزنم كه بتوانم به طور شايسته و زمان بيشتري كار روي قرآن انجام دهم ولي با تمام اين حرفها مدت ۱۸ سالي كه توفيق كار روي قرآن را دارم هر شب از نيمهشب تا اذان صبح كار كتابت قرآن را انجام داده ام.
