به فاصله دو هفته بعد از مذاكرات ايران با ۱+۵ در بغداد، رويكرد جناح غربي ۱+۵، چشم انداز چندان اميدواركنندهاي پيش چشم مذاكره كنندگان ايراني براي شركت در مذاكرات مسكو نميگذارد تا جايي كه سعيد جليلي دبير شوراي امنيت ملي ديروز طي يك نامه رسمي به اشتون هشدار داد: تعلل طرف مقابل در برگزاري جلسه معاونان و كارشناسان، اراده آنان را براي گفتوگوهاي موفق در مسكو در ابهام و ترديد قرار ميدهد.
به گزارش «جوان»، علي باقري معاون سياست خارجي سعيد جليلي طي دو نامه در روزهاي نهم و پانزدهم خرداد ماه به هلگا اشميت معاون كاترين اشتون، خواستار برگزاري يك جلسه كارشناسي براي تعيين دستور كار مذاكرات مسكو شده، ولي آنطور كه طرف ايراني ميگويد، به فاصله ۱۰ روز مانده به مذاكرات مسكو، طرف اروپايي هيچ پاسخي به اين درخواست ايران نداده است.
سكوت طرف اروپايي به دو نامه باقري باعث شده كه ديروز سعيد جليلي هم دست به قلم ببرد و براي خانم كاترين اشتون نامه بنويسد: «تعلل طرف مقابل در برگزاري جلسه معاونان و كارشناسان، اراده آنان را براي گفتوگوهاي موفق در مسكو در ابهام و ترديد قرار ميدهد. جمهوري اسلامي ايران با منطق روشن و ابتكارهاي مشخص آمادگي دارد تا گفتوگوهاي رو به جلو را براي همكاري شكل دهد.» مذاكرهكننده ارشد جمهوري اسلامي ايران، روندي را كه گفتوگو صرفاً براي گفت و گو باشد، بيثمر دانست و ابراز اميدواري كرد كه طرف مقابل بتواند آمادگي لازم براي شركت در جلسات معاونان و كارشناسان پيدا كند تا مقدمات لازم براي دستور كار اجلاس مسكو فراهم شود.
جليلي و هشدار؟! چرا؟
دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي ميگويد كه نامه اول باقري به اشميت روز نهم خرداد، يعني با فاصله پنج روز بعد از مذاكرات بغداد نوشته شده و تا روز سه شنبه كه نامه دوم باقري نوشته شده، اشميت هيچ پاسخي به باقري نداده است، موضوعي كه احتمالا تهران آن را در كنار ساير سيگنال ها، يك سيگنال ديگر درباره رويكرد غير سازنده طرف غربي به مذاكرات آتي در مسكو قلمداد خواهد كرد. البته ديروز بعد از انتشار خبر نامههاي دوگانه باقري به اشميت، مايا كوسيانسيچ، سخنگوي اتحاديه اروپا اواخر روز سهشنبه گفت كه اتحاديه اروپا به علي باقري، معاون مذاكره كننده ارشد ايران پاسخ داده است. با اين حال دبير خانه شوراي امنيت ملي ميگويد كه مفاد اين نامه برخلاف توافقات بغداد است.
دعوت باقري براي برگزاري مذاكرات كارشناسي قبل از نشست مذاكرات مسكو به خاطر تجربهاي است كه طرف ايراني از مذاكرات نه چندان اميدوار كننده بغداد به دست آورد. منابع مطلع به خبرنگار جوان گفتهاند كه قبل از مذاكرات بغداد هم ايران از طرف غربي خواسته بود كه با برگزاري نشستهاي كارشناسي قبل از شروع مذاكرات رسمي، چارچوب آتي مذاكرات در قالب چيزي شبيه به « نقشه راه مذاكرات» ترسيم شود.
هر چند باقري و اشميت قبل از مذاكرات بغداد توانستهاند جلساتي در اين باره برگزار كنند و البته توافقاتي هم انجام شده، ولي منابع مطلع ميگويند كه اين توافقات در يك قالب مكتوب در مذاكرات بغداد روي ميز مذاكره قرار نگرفت. اين منبع آگاه ميگويد: «همين مسئله باعث شد كه در روز اول، مذاكرات تا سرحد شكست پيش برود ولي برخي اتفاقات در روز دوم، ماه از شكست كامل مذاكرات شد.» وي افزود: «ايران در روز اول مذاكرات بغداد يك بسته مكتوب پنج مادهاي ارائه كرد و طرف غربي هم گفت كه ما هم يك بسته داريم ولي در واقع هيچ بسته مكتوبي در كار نبود و همه پيشنهاد هايي كه غربيها ارائه كردند، شفاهي بود.»
موفقيت نشست مسكو در گرو دستور كار مكتوب
حالا مذاكره كنندگان ايراني سعي دارند براي جلوگيري از تكرار تجربه مذاكرات بغداد، در يك جلسه كارشناسي، دستور كار مذاكرات مسكو تعيين شود. دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي اعلام كرده كه آماده نبودن طرف مقابل براي برگزاري چنين نشستي موجب شد تا باقري روز سه شنبه هم مجدداً طي نامهاي به هلگا اشميت كه رونوشت آن براي نمايندگان شش كشور حاضر در گفت وگوها نيز ارسال شده است، با اشاره به گذشت نزديك دو هفته از گفت وگوهاي بغداد، بر ضرورت برگزاري نشست مذكور در فرصت اندك باقي مانده تأكيد كرده تا زمينه پيشرفت مورد انتظار در انجام توافقهاي مذاكرات استانبول ۲ و بغداد فراهم آيد. در نامه باقري به هلگا اشميت معاون كاترين اشتون تأكيد شده كه موفقيت نشست مسكو در گرو تمهيد مقدمات لازم و تدوين دستور كار جامع و توافق شده است.
توافقاتي كه مكتوب نشده
سكوت معاون اروپايي ۱+۵، تنها نشانه نااميدكنندهاي نيست كه ايران از جناح غربي ۱+۵ دريافت ميكند. منابع نزديك به تيم مذاكره كننده ايراني ميگويند كه در جريان مذاكرات استانبول طي روزهاي ۲۵ و ۲۶ فروردين ماه كه طرف غربي آن را « بسيار سازنده» توصيف كرد، طرفين بر سر چند موضوع از جمله رويكرد « اقدام در برابر اقدام» و همچنين به رسميت شناختن غنيسازي ايران بر اساس NPT و نيز مذاكره بر اساس رويكرد همكاري توافق كرده بودند.
با اين حال، اين منبع مطلع نزديك به تيم مذاكره كننده ايراني ميگويد: «طرف غربي به يك باره همه اين توافقات را كنار گذاشت و بحث تعليق غنيسازي مطرح شد، آن هم در قبال هيچ گونه مابه ازاء قابل قبول. » به گفته او، يك دليل اينكه طرف غربي ميتوانست توافقات را ناديده بگيرد، اين بود كه در استانبول هيچ چيزي مكتوب نشده بود تا در بغداد بتوان به آن استناد كرد. او نتيجه ميگيرد: «به خاطر همين به نظر من، طرف ايراني بايد براي موفق شدن مذاكرات بغداد، قبل از هر چيز بر مكتوب شدن توافقات تأكيد كند. »
احتمالا همين موضوع باعث شده كه طرف امريكايي به راحتي، طي روزهاي بعد از مذاكرات پي در پي بر طبل توقف غنيسازي ميكوبد. در تازهترين موضعگيري، رابرت وود نماينده امريكا در آژانس روز سه شنبه در نشست شوراي حكام آژانس خوستار اين شد كه ايران غنيسازي را متوقف كند و به صراحت نسبت به موفقيتآميز بودن مذاكرات مسكو ابراز بد بيني كرد. وي مدعي شد كه ايران، مواد غنيسازي شده براي ساخت چندين بمب را دارد و طرح ايران براي توسعه غنيسازي در فوردو را تحريك كننده خواند.
او گفت: «تاريخ باعث شده كه من نتوانم نسبت به توافق - با ايران - خوشبين باشم.» علي اصغر سلطانيه نيز در واكنش به اين سخنان ، هرگونه تعليق از سوي ايران را رد كرد و خواستار اصلاح ساختار آژانس شد.
