کاروانسراي تاريخي سرايان،بناي شاخص دوره صفويه

کاروانسراي تاريخي شهرستان سرايان از بناهاي دوره صفوي است که به رباط شاه عباسي معروف است. اين بنا درسال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است. اين کاروانسرا به همراه آب انبار، مسجد، حمام و بازار يک مجموعه تاريخي را در شهرستان سرايان تشکيل مي‌دهند. اين بنا به شيوه دو ايواني ساخته شده و فضاهاي معماري آن از سردر ورودي، هشتي، صحن، ايوان‌ها و حجره‌هاي متعدد تشکيل شده است. سردر ورودي بنا در ضلع جنوبي آن واقع شده داراي طاق جناغي و تزئينات کاربندي است. پس از ورودي، هشتي بنا قرار دارد که از طرفين به اتاق‌هاي فرعي و از مقابل به صحن منتهي مي‌شود. در اطراف صحن حجره‌هاي متعدد براي اقامت کاروانيان ايجاد شده، دو ايوان بنا در دوضلع شمال، جنوبي قرار دارند و قوس طاق آنها از نوع جناغي است.
در چهار گوشه صحن راهروهايي تعبيه شده که به بخش‌هاي واقع در پشت ايوان‌ها وحجره‌ها راه دارند و راهروي واقع در گوشه شمال غربي به فضاي اصطبل منتهي مي‌شود که جهت سهولت در بارگيري يا پايين گذاشتن بار حيوانات، کف صحن کاروانسرا از کف ايوان‌ها و حجره‌ها گودتر ساخته شده است.
مرمت اين بنا از سال ۸۴ آغاز شد و در سال ۸۸ به پايان رسيد. از جمله اقدامات مرمتي مي‌توان به سبک‌سازي پشت بام و بام‌سازي کامل بنا، تعويض آجرهاي فرسوده دور تا دور ديوارهاي بنا و بندکشي کامل آن، سنگفرش کف حياط، تراشيدن اندود کاهگل داخل اتاق‌ها و اجراي خاک گچ و سفيد کاري، اجراي پروژه برق و محوطه‌سازي بنا اشاره کرد.
در حال حاضر از اين بنا به عنوان موزه مردم شناسي شهرستان استفاده مي‌شود كه فاز اول موزه در محل شترخانه در سال ۸۸ افتتاح شده است.