مگر چند درصد مردم بنز و BMW سوار ميشوند يا چه تعداد ميتوانند يك بار هم كه شده شامشان را در رستوران گردان برج ميلاد صرف كنند، فقط ۵/۲درصد سفرها با هواپيماست. در اين ميان درصد كمي از مردم هم ميتوانند با خيال راحت براي درمان مشكلات دهان و دندان خود به دندانپزشك مراجعه كنند اين در حالي است كه ميزان پوسيدگي و دندانهاي كشيده شده در افراد زير ۱۲ سال تحت عنوان «DMFT» يكي از شاخصهاي مهم «عدالت در سلامت» است. وضعيت سلامت دهان و دندان اما در نقاط شهري و روستايي و براي افراد فقير و غني درنگ عميق مسئولان را ميطلبد؛ همچنانكه روز گذشته در نخستين همايش اهميت فلورايدتراپي دندانها در سيستم بهداشتي كشور كمي جديتر به آن پرداخته شد.
دندانها هم يكي از اعضاي بدن هستند و اتفاقاً از اعضايي هستند كه اگر به درد بيايند قرار آدمي را سلب ميكنند و هزينههاي سرسام آور دندانپزشكي اقشار ضعيف جامعه را وادار ميكند تا به ضربالمثل «دندوني روكه درد ميكنه، بكن بنداز دور» عمل كنند.
يك دوراهي؛ درمان دندان يا پرداخت اجاره خانه ؟
اين روزها ديگر مراجعه به دندانپزشك به يكي از ژستهاي قدرت و تمكن مالي تبديل شده است چراكه هر كسي نميتواند به راحتي دندانش را درمان كند. اگر شما هم ناچار شده باشيد سري به مطبهاي دندانپزشكي بزنيد در مييابيد كه هزينه درمان فقط يك دندان چيزي حدود يك ماه اجاره خانه در مناطق متوسط شهر است بنابراين تا مشكل دندان افراد عادي به اوج نرسد به دندانپزشك مراجعه نميكنند. بيمهها هم كه مطابق معمول خود را از پوشش درمان خدمات دندانپزشكي كنار كشيدهاند و به تحقق قول خانم وزير براي پوشش بيمهاي خدمات دندانپزشكي اميدي نيست. بيمهها با تحت پوشش قرار دادن كشيدن دندانها ميكوشند صورت مسئله را پاك كنند در حالي كه بنا به تأكيد دندانپزشكان و متخصصان دهان و دندان سلامت و بهداشت اين عضو از بدن روي بيماريهاي گوارشي و حتي روي سلامت قلب نيز تأثير ميگذارد.
دندان اغنيا و بيدنداني فقرا
دندان هم فقير و غني ميشناسد و هم روستايي و شهري؛چراكه ثروتمندان تمكن مالي لازم براي معالجه مشكلات دهان و دندانشان را دارند پس طبيعي است كه ميتوانند رسيدگي به اين موضوع را در اولويتهاي درماني خود قرار دهند. در مقابل اما بسياري از شهرنشينان كه درآمد متوسط تا پايين دارند ناگزيرند از خير درمان دندانهايشان بگذرند. در عين حال وضعيت بهداشت دهان و دندان در روستاها بسيار نامطلوب تر است و اگر در مناطق برخوردار بيدنداني پدر بزرگ و مادر بزرگها را شاهديم، روستانشينان مناطق محروم از دوران جواني از داشتن دندان محروم ميشوند.
مهجوريت پيشگيري
«پيشگيري» يك راهكار است اما هميشه آنقدر مهجور ميماند تا به درمان برسد. در بحث بهداشت دهان و درمان نيز بيتوجهي به عنصر حياتي پيشگيري سبب شده است تا مطابق آمار وزارت بهداشت و درمان سالانه دو ميليون دندان در مراكز دولتي وابسته به دانشگاههاي علوم پزشكي كشور كشيده شود، دندانهايي كه با كمي توجه و رعايت نكات بهداشتي ميتوانستند براي صاحبانشان حفظ شوند اما...
حيف و ميل بودجهها در سوء مديريت بودجه
دكتر زينب كدخدا، دندانپزشك و دانشيار دانشگاه علوم پزشكي تهران يكي از پزشكاني است كه با حضور در مناطق محروم غرب و شمال غربي كشور وضعيت بهداشت دهان و دندان روستانشينان را از نزديك مشاهده كرده است. وي به جوان ميگويد:امكانات دندانپزشكي در اين مناطق بسيار ضعيف است و مردم اين مناطق بسيار محروم هستند. به گفته وي در اين مناطق روستايي فقط مركز بهداشتي وجود دارد و مشكل اساسي در بيتوجهي به پيشگيري است. دكتر كدخدا معتقد است با كمترين امكانات نيز به شرط برقراري يك مديريت صحيح ميشود اين وضعيت را سر و سامان داد. به باور وي برخي از بودجهها به دليل
سوء مديريت در اين بخش هدر ميرود اما ميتوان با اعزام گروههاي درماني به مناطق محروم، وضعيت سلامت دهان و درمان اين مناطق را مديريت كرد چراكه بر خلاف محروميت بسيار زياد، تعداد اين افراد خيلي زياد نيست و از منظر نقش آفريني اجتماعي اين قشر از جامعه يكي از مؤثرترين افراد هستند كه چرخههاي اقتصادي كشور و همچنين حفاظت از مرزها را به عهده دارند. اين دندانپزشك از مدرسهاي ياد ميكند كه تنها ده دانشآموز از ۵۰۰ دانشآموز آن دندانهايي سالم داشتند و بسياري از پدر و مادرهاي آنها با وجود جواني تعداد زيادي از دندانهايشان را از دست داده بودند و مشكلات اغلب آنها تنها با رعايت بهداشت و يك مسواك زدن ساده قابل پيشگيري بود.
دندانپزشكي از پزشك خانواده جامانده
برنامه پر سر وصداي پزشك خانواده هم اگرچه هنوز در مرحله آزمايشي است اما شامل خدمات دندانپزشكي نميشود؛ موضوعي كه دكتر بشير خالقي، عضو كميسيون بهداشت و درمان در گفتوگو با «جوان» ميگويد: براي حضور دندانپزشك در بسته خدمتي پزشك خانواده از يك سو نيروي متخصص و از سوي ديگر امكانات كافي وجود ندارد؛ ارائه خدمات دهان و دندان فضاي كافي و امكاناتي نظير يونيت دندانپزشكي ميخواهد كه اين امكانات در شبكه بهداشتي روستاها فراهم نيست. وزير بهداشت نيز دليل غيبت دندانپزشكان در تيم پزشك خانواده را نداشتن پوشش بيمهاي اين خدمات و بالا رفتن هزينههاي پزشك خانواده عنوان ميكند.
بايدهاي فراموش شده و نبايدهاي شعاري
سرپرست دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي نيز ضمن تأكيد بر اين نكته كه مسئولان از هزينه بيت المال به تخصص و جايگاه بالا دست يافتهاند، خواستار اعزام داوطلبانه رزيدنتها و فلوشيپهاي دندانپزشكي به مناطق محروم شد تا افراد كم برخوردار نيز بتوانند از خدمات بهداشتي دهان و دندان برخوردار شوند. به گفته وي مداخلاتي همچون فلورايد تراپي به صورت مباحث پيشگيري اگر در سنين پايين صورت پذيرد ميتواند در كاهش هزينههاي سرسامآور دندانپزشكي كه امروز بسياري از خدمات آن تحت پوشش بيمهها نيستند و باعث گرفتاري شدهاند، مؤثر باشد. رئيس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت نيز بدون پرداختن به بايدها از نبايدها سخن ميگويد؛ اينكه در سال ۱۴۰۴ نبايد دندانهاي كودكان ايراني هيچگونه پوسيدگي داشته باشد. دكترمحمد رضا خوشنويسان اما بايدهايي همچون بيمه خدمات دندانپزشكي و آموزش و فرهنگسازي مناسب و مؤثر را براي پيشگيري و درمان مشكلات دهان و دندان فراموش ميكند يا در برابر اين نكته سكوت ميكند.
